മക്ക: നൂറുകണക്കിന് തീർഥാടകർക്ക് അന്നവും അഭയവും നൽകിയ മനുഷ്യൻ; ഒടുവിൽ മക്കയിലെ മലയുടെ താഴെ, ഇരുമ്പ് ഷീറ്റിനടിയിലെ കൊച്ചുമുറിയിൽ ഒറ്റയ്ക്കായി ഒരു അവസാന യാത്ര. അബ്ദുൽ കരീം എന്ന കരീംക്കയുടെ നാൽപ്പത് വർഷത്തെ പ്രവാസജീവിതം പറയുന്നത് സ്നേഹത്തിന്റെയും നഷ്ടത്തിന്റെയും നിശ്ശബ്ദമായ ഒരു കഥയാണ്.

To advertise here,

മലയുടെ താഴെ, ചൂടുപിടിച്ച ഇരുമ്പ് ഷീറ്റുകൾകൊണ്ട് മറച്ചുണ്ടാക്കിയ കൊച്ചുമുറിക്കുള്ളിൽ ഒറ്റയ്ക്കായിരുന്നു അബ്ദുൽ കരീം. കൂടെ ആരും ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. തീരെ വയ്യാത്ത സാഹചര്യത്തിൽ സുഹൃത്തിന് ഫോൺ ചെയ്ത്, 'തീരെ വയ്യ... ഒന്ന് വരുമോ..' എന്ന് വിളിച്ച് പറയുകയായിരുന്നു. അതായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ അവസാന വിളി. സുഹൃത്ത് ഓടിയെത്തിയപ്പോഴേക്കും കരീംക്ക ഈ ലോകത്തോട് യാത്ര പറഞ്ഞിരുന്നു. മക്കയിൽ നാല് പതിറ്റാണ്ടോളം നീണ്ട ഒരു പ്രവാസജീവിതം അങ്ങനെ അവസാനിച്ചു.

ഒരു കാലത്ത് എല്ലാവർക്കും തുറന്നിരുന്ന ആ വാതിൽ

കോഴിക്കോട് വല്ലത്തായിപാറ സ്വദേശിയായ അബ്ദുൽ കരീം മക്കയിലെത്തുന്ന മലയാളി തീർഥാടകർക്കെല്ലാം പ്രിയപ്പെട്ട കരീംക്കയായിരുന്നു. ചിലർക്ക് അദ്ദേഹം സഹായിയായിരുന്നെങ്കിൽ മറ്റു ചിലർക്ക് ആതിഥേയനായിരുന്നു; വിശുദ്ധ നഗരത്തിലെത്തിയപ്പോൾ അപ്രതീക്ഷിതമായി ലഭിച്ച ഒരു ബന്ധുവിനെപ്പോലെ.

വിശന്നെത്തുന്നവർക്ക് ഭക്ഷണം, താമസിക്കാൻ ഇടമില്ലാത്തവർക്ക് തണൽ, വഴിയറിയാത്തവർക്ക് സഹായം. കരീംക്കയുടെ വീടിന്റെ വാതിലും ഹൃദയവും ഒരുപോലെ തുറന്നുകിടന്നു. ചില ദിവസങ്ങളിൽ 25 ബസുകളിൽ വരെ ആളുകൾ എത്തുമായിരുന്നു. നൂറുകണക്കിന് ഹജ്ജ്- ഉംറ തീർഥാടകർക്ക് ഭക്ഷണവും താമസവും ഒരുക്കാൻ അദ്ദേഹത്തിന്റെ കൈകൾക്ക് ഒട്ടും ക്ഷീണമുണ്ടായിരുന്നില്ല. മക്കയിലെ പ്രവാസജീവിതത്തിന്റെ തിരക്കുകൾക്കിടയിൽ കരീംക്ക പണിതുയർത്തിയത് കേവലം ഒരു ബിസിനസ്സ് ആയിരുന്നില്ല, മറിച്ച് മനുഷ്യബന്ധങ്ങളുടെ വലിയൊരു ലോകമായിരുന്നു.

നഗരം മാറി, ജീവിതവും...

മക്ക മാറിത്തുടങ്ങി. ഹറം വികസനത്തിന്റെ ഭാഗമായി നഗരത്തിലെ പഴയ കെട്ടിടങ്ങൾ ഒന്നിനുപുറകെ ഒന്നായി പൊളിച്ചുനീക്കപ്പെട്ടു. ആ മാറ്റത്തിന്റെ ആഘാതം കരീംക്കയുടെ ജീവിതത്തിലും പ്രതിഫലിച്ചു. ബിസിനസ്സ് തകർന്നു, അതിനിടെ കോവിഡ് മഹാമാരി കൂടിയെത്തിയതോടെ സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധി രൂക്ഷമായി.

ബിസിനസ്സ് ഇല്ലാതായി, കേസുകൾ വന്നു, ഇഖാമ പുതുക്കാനാകാതെയായി. നാട്ടിലേക്കുള്ള വഴിയും അടഞ്ഞു. ഒന്നോ രണ്ടോ വർഷമല്ല, പതിനേഴിലധികം വർഷമാണ് സ്വന്തം വീടും കുടുംബവും നേരിൽ കാണാനാകാതെ മക്കയുടെ തെരുവുകളിൽ ആ മനുഷ്യൻ കുടുങ്ങിക്കിടന്നത്.

സമ്പത്ത് പോയപ്പോഴും പരാതിയില്ലാത്ത ജീവിതം

ജീവിതം നൽകിയതെല്ലാം പതുക്കെ തിരിച്ചെടുത്തു. സമ്പാദ്യം, ബിസിനസ്സ്, കുടുംബത്തിലേക്ക് തിരികെ പോകാനുള്ള അവസരങ്ങൾ... അവസാനം, സ്ഥിരമായ ഒരു താമസസ്ഥലം പോലും ഇല്ലാത്ത അവസ്ഥയിലെത്തി. എന്നിട്ടും കരീംക്ക ആരോടും പരാതി പറഞ്ഞില്ല.

ഒരിക്കൽ നൂറുകണക്കിന് ആളുകൾക്ക് വിഭവസമൃദ്ധമായ ഭക്ഷണം വിളമ്പിയ കൈകൾക്ക് പിന്നീട് സ്വന്തം വിശപ്പടക്കാൻ പോലും കഴിയാതെ വന്നു. ഭക്ഷണം എത്തിച്ചുതരാൻ വിരലിലെണ്ണാവുന്ന ചില സുഹൃത്തുക്കൾ മാത്രമാണ് കൂടെയുണ്ടായിരുന്നത്. ആളുകൾക്കിടയിൽ സജീവമായി ജീവിച്ചിരുന്ന ഒരാൾ പതുക്കെ എല്ലാവരിൽ നിന്നും അകന്നുപോയി. എല്ലാം നഷ്ടപ്പെട്ടിട്ടും ഒരേയൊരു ആഗ്രഹം മാത്രം അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഉള്ളിൽ ബാക്കിയുണ്ടായിരുന്നു. ഒരിക്കൽ കൂടി നാട്ടിലെത്തണം, സ്വന്തം വീടും കുടുംബത്തെയും കാണണം, നാടിന്റെ കാറ്റ് ശ്വസിക്കണം. പക്ഷേ, വിധി അതിന് അനുവദിച്ചില്ല.

ഇരുമ്പ് ഷീറ്റിനടിയിലെ ആ നിശ്ചല ശരീരം

രോഗം വല്ലാതെ അലട്ടിയ ഒരു ദിവസം, അടുത്തുള്ള സുഹൃത്തിനെ കരീംക്ക ഫോണിൽ വിളിച്ചു. "തീരെ വയ്യ… ഒന്നു വരുമോ?" എന്ന ആ വാക്കുകളിൽ ഒരു മനുഷ്യന്റെ അവസാന പ്രതീക്ഷയുണ്ടായിരുന്നു. സുഹൃത്ത് ഓടിയെത്തിയെങ്കിലും കാത്തിരിക്കാൻ കരീംക്ക ബാക്കിയുണ്ടായിരുന്നില്ല. മലയുടെ തൊട്ടുതാഴെ, ചൂടുപിടിച്ച ഇരുമ്പ് ഷീറ്റുകൾക്കടിയിലെ ആ ചെറിയ മുറിയിൽ അദ്ദേഹം നിശ്ചലനായി കിടന്നു.

മരണശേഷവും അദ്ദേഹത്തെ നിയമക്കുരുക്കുകൾ പിന്തുടർന്നെങ്കിലും പോലീസിന്റെ സഹകരണവും മക്കയിലെ സാമൂഹ്യപ്രവർത്തകൻ മുജീബ് പൂക്കോട്ടൂരിന്റെ ഇടപെടലും നടപടികൾ വേഗത്തിലാക്കി. നാട്ടിൽനിന്ന് ബന്ധുക്കളും സുഹൃത്തുക്കളും ആവശ്യമായ രേഖകൾ എത്തിച്ചതോടെ കരീംക്കയ്ക്ക് മക്കയുടെ മണ്ണിൽ തന്നെ അന്ത്യവിശ്രമം ലഭിച്ചു. ശറായ മഖ്‌ബറ ഗദീമിൽ — ബ്ലോക്ക് 25, ഖബർ 23-ൽ അന്ത്യവിശ്രമം കൊള്ളുമ്പോൾ, നാല് പതിറ്റാണ്ട് ജീവിച്ച നഗരത്തിന്റെ മണ്ണ് അദ്ദേഹത്തെ പൂർണ്ണമായും സ്വന്തമാക്കി.

ഒരു അലമാര, ഒരു കട്ടിൽ, കുറച്ച് വസ്ത്രങ്ങൾ...

മരണവാർത്തയറിഞ്ഞ് സുഹൃത്തുക്കൾ കരീംക്ക താമസിച്ചിരുന്ന മുറിയിലെത്തി. എന്തെങ്കിലും രേഖകളോ സാമ്പത്തിക സമ്പാദ്യമോ ബാക്കിയുണ്ടോ എന്നറിയാൻ അവർ തിരഞ്ഞു. എന്നാൽ അവിടെ അവരെ കാത്തിരുന്നത് കേവലം നിശ്ശബ്ദതയായിരുന്നു. ആടിയുലയുന്ന ഒരു പഴയ അലമാര, ഒരു ഇരുമ്പുകട്ടിൽ, കുറച്ച് വസ്ത്രങ്ങൾ... അത്രമാത്രമായിരുന്നു ആ വലിയ മനുഷ്യന്റെ അവസാന സമ്പാദ്യം.

കരീംക്ക യാത്രയായി, എങ്കിലും അദ്ദേഹം നൽകിയ ഭക്ഷണത്തിന്റെ രുചിയും, ആ വീട്ടിൽ ലഭിച്ച അഭയവും, കാണിച്ചുതന്ന വഴികളും ഓർക്കുന്ന നൂറുകണക്കിന് മനുഷ്യർ ഇപ്പോഴും ബാക്കിയുണ്ട്. വലിയ ബാങ്ക് അക്കൗണ്ടുകളോ കെട്ടിടങ്ങളോ ഇല്ലെങ്കിലും, താൻ സഹായിച്ച മനുഷ്യരുടെ ഓർമകളിൽ കരീംക്ക എന്നും ജീവിക്കും. മക്കയുടെ ഓർമകളിൽ ബാക്കിയായത് കരീംക്ക നൽകിയ അളവറ്റ കാരുണ്യം മാത്രമാണ്.