കമൽനാഥിന് ലാസ്റ്റ് ബസ്; ബിജെപിക്ക് പേടി ഭരണവിരുദ്ധവികാരം: മധ്യപ്രദേശിൽ അടിയൊഴുക്ക്‌

ദശ്മൻ റാവത്ത് എന്ന ആദിവാസി യുവാവിനെ ഓർമ്മയുണ്ടോ? പ്രദീപ് ശുക്ലയെന്ന ബിജെപി നേതാവ്  ശരീരത്തിൽ മൂത്രമൊഴിച്ച് അപമാനിച്ച മനുഷ്യൻ. പാർട്ടി ഏറെ പഴികേട്ട ആ സംഭവത്തിന് യുവാവിനെ ഔദ്യോഗിക വസതിയിലേക്ക് വിളിച്ചുവരുത്തി കാൽ കഴുകിയാണ് മുഖ്യമന്ത്രി ശിവരാജ് സിങ് ചൗഹാൻ മാപ്പുപറഞ്ഞത്. അടിമുടി ജാതീയതയിൽ കുളിച്ച സമൂഹത്തിനോ ചൗഹാന് തന്നെയോ, ആ നടപടി ദഹിക്കണമെന്നില്ല. പക്ഷേ, അഞ്ച് മാസത്തിനപ്പുറം തന്നെ കാത്ത് നിൽക്കുന്ന തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ദശ്മൻ റാവത്ത് അടക്കമുള്ള ഗോത്രസമൂഹത്തിന്റെ 21 ശതമാനം വോട്ടും നിർണായകമാണെന്ന് അയാൾക്കറിയാം, ബിജെപിക്കും. രാഷ്ട്രീയത്തിൽ സ്ഥായിയായ ശത്രുക്കളില്ലല്ലോ, മിത്രങ്ങളും! അടിമുടി ജാതി മണക്കുന്ന മധ്യപ്രദേശിലെ രാഷ്ട്രീയകഥകൾക്കും അതേ ജാതിച്ചൂരാണ്. 54 ശതമാനത്തിലധികം വരുന്ന ഒബിസി വോട്ടുകൾ തന്നെയാണ് ഇത്തവണയും എല്ലാവരും ഉന്നം വെയ്ക്കുന്നത്. ജാതി സെൻസസ് നടപ്പാക്കുമെന്ന രാഹുൽ ഗാന്ധിയുടെ പ്രഖ്യാപനവും, ഒബിസി വിഭാഗക്കാർക്കുള്ള 27 ശതമാനം സംവരണവും കാൽകഴുകൽ നാടകവുമെല്ലാം ഇതോടൊപ്പം ചേർത്ത് വായിക്കേണ്ടി വരും. 

കോൺഗ്രസ് സർക്കാർ അഞ്ച് വർഷം തികയ്ക്കില്ല. അതിന് മുൻപേ വീണിരിക്കും. നിങ്ങൾക്ക് ഇനി എന്തുസംഭവിക്കുമെന്നോർത്ത് ആരും വിഷമിക്കരുത്. ഞാനിവിടെത്തന്നെയുണ്ട്. ഞാനുള്ളിടത്തോളം നിങ്ങളെ ഉപദ്രവിക്കുന്നത് ആർക്കും ചിന്തിക്കാൻ പോലും കഴിയില്ല. കാരണം കടുവ ഇപ്പോഴും ജീവനോടെത്തന്നെയുണ്ട് (ടൈഗർ അഭി സിന്ദാഹേ..). ഞാൻ മടങ്ങിവരും. വിചാരിച്ചതിലും നേരത്തേ... '

അഞ്ച് വർഷങ്ങൾക്ക് മുൻപ് കോൺഗ്രസ് അധികാരത്തിലെത്തിയപ്പോൾ തന്റെ മണ്ഡലമായ ബുധിനിയിലെ ജനങ്ങളോടായി ശിവരാജ്‌സിങ് ചൗഹാൻ പറഞ്ഞ വാക്കുകൾ 'തൃക്കണ്ണിൽ' തെളിഞ്ഞ വെളിപാടായിരുന്നില്ല. കളിയും കളിക്കളവുമറിഞ്ഞ് കളിക്കുന്ന രാഷ്ട്രീയക്കാരന്റെ ഒന്നാന്തരം 'പ്രവചനം' ആയിരുന്നത്. അധികാരം പിടിക്കാൻ എന്ത് നാടകത്തിനും തയ്യാറുള്ള പുതിയകാലത്ത് ആ സാധ്യത ചൗഹാനും മനസിൽ കണ്ടിരുന്നിരിക്കാം. പറഞ്ഞപോലെ രണ്ട് വർഷം തികയ്ക്കാതെ കോൺഗ്രസ് വീണു. അല്ല, അട്ടിമറി നാടകത്തിലൂടെ ബി.ജെ.പി വീഴ്ത്തിയെന്ന് പറയുന്നതാവും ശരി. സമീപകാലത്ത് രാജ്യം കണ്ട രാഷ്ട്രീയ നാടക സീരീസുകളുടെ ഉദ്വേഗജനകമായ ഒരു സീസൺ. ശേഷം വീണ്ടുമൊരു തെരഞ്ഞെടുപ്പിനായി മധ്യപ്രദേശിൽ ഇന്ന് പോളിങ് ബൂത്തിലെത്തുമ്പോൾ അധികാരത്തിൽ ബിജെപിയാണ്. കോൺഗ്രസ് പ്രതിപക്ഷത്തും. ഹിന്ദുത്വരാഷ്ട്രീയമാണ് ആയുധം. 

ഓർമ്മയില്ലേ ആ നാടകം

മധ്യപ്രദേശിൽ, നീണ്ട 15 വർഷത്തിന്‌ ശേഷമായിരുന്നു 2018-ൽ ഒരു കോൺഗ്രസ് സർക്കാർ അധികാരത്തിലെത്തുന്നത്. മുതിർന്ന നേതാവ് ദിഗ് വിജയ്സിങ്ങിനൊപ്പം കമൽനാഥും യുവരക്തം ജ്യോതിരാദിത്യ സിന്ധ്യയും തോളോട് തോൾ ചേർന്ന് നിന്ന് കോൺഗ്രസിന് സമ്മാനിച്ച  വിജയം. സംസ്ഥാനങ്ങളിലെല്ലാം കാവി പടരുന്ന കാലത്ത് കോൺഗ്രസ് നേടിയ നിർണായക വിജയം. ബിജെപിക്കെതിരേ വ്യാപം അഴിമതി അടക്കം ഉയർത്തിക്കാട്ടി പ്രസംഗവേദികളിൽ കത്തിക്കയറിയ സിന്ധ്യയായിരുന്നു യുവാക്കൾക്കിടയിലെ ക്രൗഡ് പുള്ളർ. 

ആകെയുള്ള 230 സീറ്റിൽ കോൺഗ്രസ്-114, ബി.ജെ.പി-109, ബി.എസ്.പി-2, എസ്.പി-1, സ്വതന്ത്രർ-4 എന്നിങ്ങനെയായിരുന്നു വിജയം. പക്ഷേ, സർക്കാരുണ്ടാക്കാൻ വേണ്ട കേവലഭൂരിപക്ഷമായ 116 എന്ന സംഖ്യ തികയ്ക്കാൻ കോൺഗ്രസിനോ ബിജെപിക്കോ കഴിഞ്ഞില്ല. ഏറ്റവും വലിയ ഒറ്റകക്ഷിയായ കോൺഗ്രസ് ബി.എസ്.പി, എസ്.പി, സ്വതന്ത്രർ എന്നിവരെ ചേർത്തായിരുന്നു അന്ന് സർക്കാരുണ്ടാക്കിയത്. എന്നാൽ, എക്കാലത്തേയും പോലെ വിജയശേഷം യുവനേതാക്കളെ പരിഗണിക്കുന്നതിൽ അന്നും കോൺഗ്രസിന് പിഴച്ചു. മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനത്തേക്ക് പലപ്പോഴും ഉയർന്നുവന്ന ജ്യോതിരാദിത്യസിന്ധ്യയുടെ പേര് മറന്ന് നേതൃത്വം കമൽനാഥിനെ മുഖ്യമന്ത്രിയാക്കി. തലയിരിക്കെ വാലാടേണ്ടെന്ന കമൽനാഥിന്റെയും ദിഗ്വിജയ്സിങ്ങിന്റെയും പിടിവാശിക്ക് മുന്നിൽ കോൺഗ്രസിന് വഴങ്ങേണ്ടിവന്നുവെന്നു പറയുന്നതാവും ശരി. 23 എം.എൽ.എമാർ മാത്രമായിരുന്നു അന്ന് സിന്ധ്യയെ പിന്തുണയ്ക്കാൻ ഉണ്ടായിരുന്നത്.

മൂപ്പിളമതർക്കം ചർച്ചയായ രാജസ്ഥാനിൽ സീനിയർ തന്നെ മുഖ്യമന്ത്രിയാകട്ടെയെന്ന് രാഹുൽ നിലപാടെടുത്തപ്പോഴും സച്ചിൻ പൈലറ്റിനെ കൂടെനിർത്താൻ കോൺഗ്രസ് ശ്രദ്ധിച്ചു. ഗലോത്ത് മുഖ്യമന്ത്രിയായപ്പോൾ ഉപമുഖ്യമന്ത്രി പദവും പാർട്ടി അധ്യക്ഷ പദവിയും സച്ചിൻ പൈലറ്റിന്റെ കൈയിലായിരുന്നു. എന്നാൽ മധ്യപ്രദേശിൽ കഥ അതായിരുന്നില്ല. പാർട്ടിയിൽ ആഗ്രഹിച്ച പിസിസി അധ്യക്ഷ പദമോ മന്ത്രിപദവിയോ ഒന്നും സിന്ധ്യയെത്തേടിയെത്തിയില്ല. അവഗണിക്കുകയല്ല, ദിഗ് വിജയ്സിങ്ങും കമൽനാഥും കൂടി അയാളെ ഒതുക്കിക്കളഞ്ഞു. മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനവും പിസിസി അധ്യക്ഷ സ്ഥാനവും ഒന്നും വിട്ടുകൊടുക്കാൻ കമൽനാഥ് സന്നദ്ധനായില്ല. പാർട്ടിയിൽ അനിഷേധ്യനേതാവാണ് താനെന്ന് ആ മുഖ്യമന്ത്രിക്കസേരയിലൂടെ ഒരിക്കൽ കൂടി ഉറപ്പിക്കുകയായിരുന്നു കമൽനാഥ്. 2018-ൽ മത്സരിക്കാതിരുന്ന കമൽനാഥ് 2019 ഏപ്രിൽ 19-ന് ഉപതെരഞ്ഞെടുപ്പ് നേരിടുകയായിരുന്നു. 

ആയിടയ്ക്കാണ് 2019-ലെ ലോക്സഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പെത്തുന്നത്. ഗുണയിലെ സിറ്റിങ് എം.പിയായിരുന്ന സിന്ധ്യ തോറ്റു. എന്നാൽ ചിന്ത്വാര മണ്ഡലത്തിൽ നിന്ന കമൽനാഥിന്റെ മകൻ നകുൽനാഥ് വിജയിച്ചു. പാർട്ടിക്കുള്ളിലെ വിഭാഗീയതയാണ്‌ തോൽവിക്ക് പിന്നിലെന്ന് സിന്ധ്യ തുറന്നടിച്ചു. മകനെ ജയിപ്പിക്കാൻ കാണിച്ച ആർജവം മറ്റുനേതാക്കളെ ജയിപ്പിക്കുന്നതിൽ കമൽനാഥ് കാണിച്ചില്ലെന്ന് സിന്ധ്യ കുറ്റപ്പെടുത്തി. സിന്ധ്യ ഉന്നയിച്ച ആരോപണത്തെ പ്രതിരോധിക്കാനുള്ള ശക്തി അന്ന് കോൺഗ്രസിനുമുണ്ടായിരുന്നില്ല. കാരണം, 29 സീറ്റുകളിൽ 28ലും ജയിച്ചത് ബിജെപിയായിരുന്നു. കോൺഗ്രസ് ആകെ കിട്ടിയ സീറ്റായിരുന്നു ചിന്ത്വാരയിലേത്. സിന്ധ്യയും കൂട്ടരും വിമത നീക്കം ആരംഭിക്കുന്നതും ഈ കാലത്താണ്.

29 അംഗ സർക്കാരിൽ സിന്ധ്യയെ പിന്തുണച്ച ആറ് മന്ത്രിമാരെ ഗവർണർ നീക്കം ചെയ്തു. വിമത നീക്കം മറികടക്കാൻ 2020 മാർച്ച് ഒൻപതിന് കമൽനാഥ് മന്ത്രിസഭ പുനസംഘടിപ്പിച്ചു. കമൽനാഥ് പതിനെട്ടടവും പയറ്റി. പക്ഷേ,  മന്ത്രിമാരടക്കം 18 കോൺഗ്രസ് എം.എൽ.എമാർ അപ്പോഴേക്കും സിന്ധ്യയ്ക്കൊപ്പം പ്രത്യേകവിമാനത്തിൽ ബെംഗളൂരുവിലെ അജ്ഞാതകേന്ദ്രത്തിലേക്ക് പറന്നുകഴിഞ്ഞിരുന്നു. എം.എൽ.എമാരെ തിരികെയെത്തിക്കുന്നതിൽ പരാജയപ്പെട്ട കോൺഗ്രസിന് റിസോട്ട് രാഷ്ട്രീയത്തിന്‌ മുന്നിൽ വീണ്ടും അടിപതറി. കാര്യങ്ങൾ കൈവിട്ടുപോകുമെന്നായപ്പോൾ സിന്ധ്യയെ പിസിസി അധ്യക്ഷനാക്കാമെന്ന വാഗ്ദാനവും കമൽനാഥ് മുന്നോട്ടുവച്ചു. പക്ഷേ അപ്പോഴേക്കും സിന്ധ്യ ബിജെപിയായിക്കഴിഞ്ഞിരുന്നു. ശേഷം കഥ പഴയതുതന്നെ. 22 വിമത എം.എൽ.എമാർ രാജിവെച്ച് ബിജെപിക്കൊപ്പം ചേരുന്നു. കമൽനാഥ് സർക്കാർ വീഴുന്നു. ഇതോടെ കോൺഗ്രസിനെ കടത്തിവെട്ടി ബിജെപി സംസ്ഥാനത്തെ ഏറ്റവും വലിയ ഒറ്റകക്ഷിയായി. മധ്യപ്രദേശിൽ പൂർവാധികം ശക്തിയോടെ തിരിച്ചെത്താനാഗ്രഹിച്ച ബിജെപിക്ക് സിന്ധ്യയുടെ വരവ് ഇരട്ടി മധുരമായി. സന്തോഷം മറച്ചുവെയ്ക്കാതെ രാജകീയ വരവേൽപ് തന്നെ അന്ന് ബിജെപി സിന്ധ്യയ്ക്കായി ഒരുക്കി. കേന്ദ്രമന്ത്രിപദമാണ് ബിജെപി സിന്ധ്യയ്ക്കായി കാത്തുവെച്ചത്. 

2019-ൽ ജ്യോതിരാദിത്യ സിന്ധ്യയ്ക്കൊപ്പം ഉപതെരഞ്ഞെടുപ്പിനെ നേരിട്ട ബിജെപി കൃത്യമായ മേൽക്കോയ്മ നേടി. ഭൂരിപക്ഷം തെളിയിക്കാൻ ബിജെപിക്ക് അന്നാവശ്യമുണ്ടായിരുന്നത് ആകെ എട്ട് സീറ്റായിരുന്നു. പക്ഷേ, 28 മണ്ഡലങ്ങളിൽ 19-ലും ബിജെപിക്കായിരുന്നു ജയം. ജ്യോതിരാദിത്യസിന്ധ്യയ്ക്ക് മേൽക്കൈയുള്ള മണ്ഡലങ്ങളെല്ലാം ബിജെപി ജയിച്ചു കയറി. സിന്ധ്യയിലൂടെ ബിജെപി നടത്തിയ വിമതനാടകം വിജയം കണ്ടപ്പോഴും മുഖ്യമന്ത്രി ആരായിരിക്കുമെന്ന് അന്നും സസ്പൻസായിരുന്നു. അദ്വാനിക്ക് പ്രിയങ്കരനായിരുന്ന ശിവരാജ് സിങ് ചൗഹാനോട് മോദി -അമിത്ഷാ കൂട്ടുകെട്ടിന് പ്രീതി അത്ര പോര. പക്ഷേ, നാടകീയതകൾക്കൊടുവിൽ നറുക്ക്  ചൗഹാന് തന്നെ വീണു. കാരണം എത്രയൊക്കെ മറച്ചുപിടിച്ചാലും ചൗഹാന്റെ ജനപ്രീതി ബിജെപിക്ക് കാണാതിരിക്കാനാകുമായിരുന്നില്ല. 

ഭരണവിരുദ്ധവികാരം ചൗഹാനെ തളയ്ക്കുമോ 

ബിജെപിയിൽ ജനപ്രീതിയുള്ള നേതാക്കളിൽ ചൗഹാന് തലയെടുപ്പൊട്ടും കുറയില്ല. ഭരണവിരുദ്ധവികാരത്തിൽ സംസ്ഥാനത്ത് ബിജെപി തോൽവിയറിഞ്ഞപ്പോഴും 58000-ലധികം വോട്ടുകളുടെ ഭൂരിപക്ഷത്തിലാണ് ശിവരാജ് സിങ് ചൗഹാനെ ബുധിനിയിലെ ജനങ്ങൾ നിയമസഭയിലേക്കയച്ചത്. 1985-മുതൽ ഇന്നുവരെ ബിജെപിയെ അല്ലാതെ മറ്റൊരു പാർട്ടിയേയും ബുധിനി വിജയിപ്പിച്ചിട്ടില്ല. 1990-ൽ ആദ്യമായി തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഗോദയിലിറങ്ങിയ ചൗഹാൻ മത്സരിച്ചതും ബുധിനിയിലാണ്. കഴിഞ്ഞ 18വർഷമായി ചൗഹാനാണ് ആ മണ്ഡലത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നത്. 

സംസ്ഥാനത്ത് ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം മുഖ്യമന്ത്രിയായ നേതാവ് ശിവരാജ് സിങ് ചൗഹാനാണ്, നാല് തവണ(18വർഷം). അതായത് 2003-ന് ശേഷം വെറും 15 മാസം (2018-19)മാത്രമാണ് അദ്ദേഹം മുഖ്യമന്ത്രിക്കസേരയിലില്ലാതിരുന്നത്. ക്ഷേമപദ്ധതികളും, സ്ത്രീകളുടെ അക്കൗണ്ടിൽ നേരിട്ട് പണമെത്തിക്കുന്ന ലാഡ്ലി ബഹൻ പദ്ധതിയുമെല്ലാം ചൗഹാന്റെ മാറ്റ് കൂട്ടുന്നുണ്ടെങ്കിലും ഭരണവിരുദ്ധവികാരം ഹിന്ദുത്വമണ്ണിൽ അലയടിക്കുന്നുണ്ട്. തെരഞ്ഞെടുപ്പ് രംഗത്ത് മറ്റ് നേതാക്കൾക്കൊപ്പം 'കട്ടയ്ക്ക്' നിൽക്കുന്നുണ്ട് ചൗഹാൻ. പക്ഷേ, ബി.ജെ.പിയത് ഗൗനിക്കുന്നതേയില്ല. തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മോദിയാണ് മുഖം. രാമക്ഷേത്രമാണ് തുറുപ്പ് ചീട്ട്. 

പാർട്ടിക്ക് അഭിമതനല്ലെങ്കിലും ചൗഹാനെ മൂന്നാം പട്ടികയിലെങ്കിലും ഉൾപ്പെടുത്തിയതിന് പിന്നിലെ ലക്ഷ്യം ഒബിസി വോട്ട്ബാങ്കാണ്. ചൗഹാനെ ആദ്യപട്ടികയിൽ ഉൾപ്പെടുത്താതിരുന്നത് ജനങ്ങൾക്കിടയിൽ മുറുമുറുപ്പുണ്ടാക്കിയതും നേതൃത്വം കാണാതിരുന്നില്ല. ഇത്തവണ വിജയമാണ് ബിജെപിയെ കാത്തിരിക്കുന്നതെങ്കിൽ ചൗഹാന്റെ മോഹം നടപ്പിലാകാതിരിക്കാനാണ് സാധ്യത. ചൗഹാനിൽ നിന്നൊരു മാറ്റം ബി.ജെ.പിയും ആഗ്രഹിക്കുന്നുണ്ട്. 

ഏഴ് സിറ്റിങ് എംപിമാർ ഇതിൽ നരേന്ദ്ര സിങ്‌ തോമർ, പ്രഹ്ലാദ്സിങ് പട്ടേൽ, ഫഗൻസിങ് കുലസ്തേ എന്നിവർ കേന്ദ്രമന്ത്രിമാർ, പിന്നെ ബിജെപി ദേശീയ സെക്രട്ടറി കൈലാഷ് വിജയ വർഗിയ എന്നീ പ്രബലർ കളത്തിലുണ്ട്. ജയിച്ചാൽ മുഖ്യമന്ത്രി പദത്തിലേക്ക് ആർക്കും നറുക്ക് വീഴാം. കേന്ദ്രമന്ത്രിമാരായ ഭൂപേന്ദ്രയാദവിനും അശ്വിനി വൈഷ്ണവിനുമാണ് തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ചുമതല. കയറിവരുമ്പോഴുണ്ടായിരുന്ന തലയെടുപ്പ് ജ്യോതിരാദിത്യ സിന്ധ്യയ്ക്ക് ഇപ്പോഴില്ല. പ്രാദേശിക തിരഞ്ഞെടുപ്പിലേറ്റ തിരിച്ചടി ഈ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഉണ്ടാകാതിരിക്കാൻ കഠിന പരിശ്രമത്തിലാണ് ഗ്വാളിയോറിലെ ഈ കിരീടം വെയ്ക്കാത്ത 'രാജാവ്'. പിതൃസഹോദരി യശോധര രാജസിന്ധ്യ ഇത്തവണ കളത്തിലിറങ്ങിയിട്ടുമില്ല. 

നനഞ്ഞ പടക്കമായി 'ഇന്ത്യ'; കമൽനാഥിന് ഇനിയുമൊരങ്കം സാധ്യമോ?

മുൻപ് അധികാര വടംവലിയുണ്ടായിരുന്നെങ്കിൽ കമൽനാഥെന്ന ഒറ്റപ്പേരാണ് കോൺഗ്രസിനുയർത്താനുള്ളത്. കോൺഗ്രസ് അധികാരത്തിലെത്താൻ അരയും തലയും മുറുക്കി കമൽനാഥിറങ്ങുമ്പോൾ സർവപിന്തുണയുമായി ദിഗ്വിജയ്‌സിങ് ഒപ്പമുണ്ട്. ബിജെപി രാമക്ഷേത്രം ഉയർത്തിക്കാട്ടുമ്പോൾ സ്വന്തം മണ്ഡലത്തിൽ ഹനുമാൻ ക്ഷേത്രം നിർമ്മിച്ചാണ് കമൽനാഥ് തിരഞ്ഞെടുപ്പിനെ നേരിടുന്നത്. രാമായണം സീരിയലിൽ ഹനുമാനായി വേഷമിട്ട വിക്രം മസ്തലിനെ ബുധിനിയിൽ ചൗഹാനെതിരേ മത്സരിപ്പിക്കാനും കമൽനാഥ് മറന്നില്ല. ചിന്ത്വാഡ ഇത്തവണയും തന്നെ കൈവിടില്ലെന്ന പ്രതീക്ഷയിലാണ് കമൽനാഥ്. 60 സിറ്റിങ് എം.എൽ.എമാർക്ക് ഇത്തവണ അവസരം നൽകിയിട്ടുണ്ട്. ഏഴ് പേരെ തഴഞ്ഞു. ദിഗ് വിജയ്സിങ്ങിന്റെ മകൻ ജയ് വർധൻ സിങ്, സഹോദരൻ ലക്ഷ്മൺസിങ്, ഗോവിന്ദ് സിങ്, ബോധ്സിങ് ഭഗത്(മുൻ എം.പി), ജിത്തു പട്വാരി എന്നിവരാണ് മത്സരരംഗത്തുള്ള പ്രമുഖർ. 

എന്നാൽ സിന്ധ്യയുണ്ടാക്കിയ വിടവ് നേതൃത്വത്തിന് കാണാതിരിക്കാനാവില്ല. യുവാക്കളെ മുന്നിൽ നിന്ന് നയിക്കാൻ ഊർജസ്വലനായ ഒരു യുവനേതാവിനെ കോൺഗ്രസിന് ചൂണ്ടിക്കാണിക്കാനിക്കാനില്ലെന്നത് കുറവ് തന്നെയാണ്. ഭരണപക്ഷവും കേന്ദ്രസർക്കാരും ദേശീയനേതാക്കളും നിരന്നുനിൽക്കുന്ന ഡബിൾ എൻജിൻ തകർക്കാൻ മല്ലികാർജുൻ ഖാർഗെയ്ക്കും കമൽനാഥിനാകുമോ എന്നാണ് ഇനി അറിയേണ്ടത്. 

ബി.ജെ.പി.യെ അധികാരത്തിൽനിന്ന് പുറത്താക്കാൻ രൂപമെടുത്ത പ്രതിപക്ഷസഖ്യം 'ഇന്ത്യ' നനഞ്ഞ പടക്കമായിക്കഴിഞ്ഞു. ജാതിസെൻസസ് നടത്തുമെന്ന കോൺഗ്രസ് പ്രഖ്യാപനത്തെ ഏറ്റവും പരിഹസിച്ചത് സമാജ് വാദി പാർട്ടി നേതാവ് അഖിലേഷ് യാദവാണ്. കോൺഗ്രസുമായി ഇടഞ്ഞ ജെഡിയു മധ്യപ്രദേശിൽ 12 സീറ്റുകളിലും, എഎപി 70 സീറ്റുകളിലും, എസ്.പി 74 സീറ്റുകളിലും മത്സരിച്ചു. 92 സീറ്റുകളിലാണ് ഇന്ത്യാമുന്നണി കക്ഷികൾ പരസ്പരം മത്സരിക്കുന്നത്. ചമ്പൽ, ബുന്ദേൽഖണ്ഡ്, വിന്ധ്യ മേഖലകളിൽ സ്വാധീനമുള്ള ബി.എസ്.പി വെല്ലുവിളിയായില്ലെങ്കിലും നിർണായകമാകും. 

ജാതിസമവാക്യങ്ങളും വാഗ്ദാനങ്ങളും വിധിയെഴുതുമോ 

230 നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങളിലായി അഞ്ചരക്കോടിയിലധികം വോട്ടർമാരാണ് മധ്യപ്രദേശിലുള്ളത്. അതിൽ പകുതിയോളം ഒബിസി വോട്ടർമാർ. 82 എണ്ണം സംവരണ (35എസ്.സി, 47 എസ്.ടി) മണ്ഡലങ്ങളാണ്. അതുകൊണ്ട് തന്നെ ജാതിസമവാക്യങ്ങൾ തന്നെ ഇത്തവണയും ഫലം നിർണയിക്കും. ജാതി സെൻസസും സംവരണകാർഡുമെല്ലാം ഇരുപാർട്ടികളുമിറക്കി കളിക്കുന്നതിന്റെ പിന്നിലെ ഗുട്ടൻസുമിതാണ്. ആദിവാസി വോട്ടുകളും നിർണായകമാണ്. തിരഞ്ഞെടുപ്പ് മുന്നിൽ കണ്ട് ക്ഷേമപദ്ധതികളുടെ നീണ്ട നിരതന്നെ ചൗഹാൻ പുറത്തിറക്കി. കോൺഗ്രസിന്റെ ആവനാഴിയിലോ 59 വാഗ്ദാനങ്ങളും 101 ഉറപ്പുകളും. 

70 ശതമാനം കർഷകരുള്ള മധ്യപ്രദേശിൽ 48 ശതമാനവും സ്ത്രീകളാണ്. സർക്കാർ സർവീസിൽ 35 ശതമാനവും അധ്യാപകനിയമനത്തിൽ 50 ശതമാനവും സ്ത്രീകൾക്കാണ്. മാസം 1000 രൂപ വനിതകളുടെ അക്കൗണ്ടിലെത്തുന്ന ലാഡ്ലി ബഹൻ പദ്ധതിക്ക് 1.2 കോടിയാണ് ഗുണഭോക്താക്കൾ. ഇത് സ്ത്രീകൾക്കിടയിൽ ചൗഹാന് കൃത്യമായ മേൽക്കൈ നൽകിയിട്ടുമുണ്ട്. അധികാരത്തിലേറിയാൽ 1500 രൂപ നൽകുമെന്നായിരുന്നു കോൺഗ്രസ് വാഗ്ദാനം. ഒറ്റയടിക്ക് 1250 രൂപയാക്കിയ ചൗഹാൻ, ബിജെപി അധികാരത്തിലേറിയാൽ ഈ തുക 3000 ആയി വർധിപ്പിക്കുമെന്ന് കൂടി പ്രഖ്യാപിച്ചു. 

സീറ്റ് നിഷേധിക്കപ്പെട്ടവരുടെ രാജിയും പ്രതിഷേധവും ബിജെപിയേയും കോൺഗ്രസിനേയും വലയ്ക്കുന്നുണ്ട്. ബി.ജെ.പിയിൽനിന്ന് രാജിവെച്ച മുൻ ആരോഗ്യമന്ത്രി റുസ്തംസിങ്ങിന് ബി.എസ്.പിയിലാണ്. ആരോപണ പ്രത്യാരോപണങ്ങളും തിരഞ്ഞെടുപ്പ് വാഗ്ദാനങ്ങളും നിർലോഭം. എസ്.പിയും ബി.എസ്.പിയുമെല്ലാം ഏറെക്കുറേ അപ്രസക്തമായിക്കഴിഞ്ഞു. പക്ഷേ, നിർണായകമാണ് ആ സാന്നിധ്യം. ഭരണവിരുദ്ധവികാരം അൽപം പേടിപ്പിക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും കോൺഗ്രസിന്റെ ആത്മവിശ്വാസക്കുറവാണ് ബിജെപിയുടെ ധൈര്യം. ഹിന്ദുത്വയുടെ പരീക്ഷണശാലയിൽ ആര് വാഴും ആരു വീഴുമെന്ന് കാത്തിരുന്ന് കാണാം.