അഭിനയത്തിലേക്ക് മുഴുവനായി തിരിയുന്നതിന് മുൻപ് കേരള യൂണിവേഴ്‌സിറ്റി ഓഫീസിൽ ഉദ്യോഗസ്ഥനായിരുന്നു നടൻ മുരളി. അന്ന് യൂണിവേഴ്‌സിറ്റി ഓഫീസിൽ സെക്ഷൻ ഓഫീസറായിരുന്നു അമ്മ രമണി ഭായ്. ആ കാലത്തെ ഓഫീസിലെ വിവരങ്ങൾ അമ്മ വന്ന് കോളേജ് അധ്യാപകനും ഗാനരചയിതാവും കൂടിയായ അച്ഛനോട് പറയുന്നത് ഓർമയിലുണ്ട്. മുരളിയിലെ മനുഷ്യന്റെ ഏറ്റവും നല്ല വശങ്ങൾക്ക് സാക്ഷ്യംവഹിച്ച കാലമായിരുന്നു അത്.

To advertise here,

അഭിനയത്തിരക്കിലും യൂണിവേഴ്‌സിറ്റി ഓഫീസിൽ ഏത് ജോലിയും അതിവേഗം തീർത്തുവെക്കുന്നതിൽ മിടുക്കനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. 'ഇതൊക്കെ എപ്പോഴേ തീർത്തു വെച്ചിട്ടുണ്ട്' എന്ന് പറഞ്ഞ് ഫയലുകൾ ഒതുക്കിവെച്ച് അദ്ദേഹം പെട്ടെന്ന് നാടക റിഹേഴ്‌സലിന് ഇറങ്ങും. ഓഫീസിലെ ഏത് കാര്യത്തിലും അദ്ദേഹം മുൻപന്തിയിലുണ്ടായിരുന്നു. ഓഫീസിനുള്ളിലെ കാന്റീനിൽ ചായ കുടിക്കാൻ പോയാൽ അവിടെയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ലോകം പാട്ടും നാടകത്തിന്റെ ഡയലോഗുകളും നിറഞ്ഞതായിരിക്കും. ഫയലുകളിലെ കണക്കുകൾക്കൊപ്പം ജീവിതത്തിന്റെ വലിയ രംഗങ്ങൾ മനസ്സിൽ കണ്ടിരുന്ന ആ കലാകാരന്റെ ഊർജ്ജസ്വലത ഓഫീസിലെ സഹപ്രവർത്തകർക്കെല്ലാം വലിയ കൗതുകമായിരുന്നു.

യൂണിവേഴ്‌സിറ്റി ഓഫീസിലെ ഉച്ചഭക്ഷണവും കഴിഞ്ഞുള്ള ഇടവേള സമയത്ത് ഫയലുകളെല്ലാം പെട്ടെന്ന് തീർത്ത് മേശപ്പുറത്ത് ഭംഗിയായി ഒതുക്കിവെച്ച് മുരളി നേരെ കാന്റീനിലേക്ക് നടക്കും; കൂടെ കുറച്ചു സഹപ്രവർത്തകരും. ചൂടുള്ള ചായയും കടിയും മേശപ്പുറത്ത് എത്തിയതേയുള്ളൂ, അപ്പോഴേക്കും മുരളിയുടെ ഉള്ളിലെ നാടകനടൻ ഉണർന്നു കഴിഞ്ഞിരുന്നു. കയ്യിലെ ചായക്കപ്പ് ഒരു കൈകൊണ്ട് ഉയർത്തിപ്പിടിച്ച്, പെട്ടെന്ന് ഒരു ഗൗരവഭാവത്തിൽ മുരളി മുന്നിലിരുന്ന സുഹൃത്തിന്റെ നേരെ തിരിയും: 'ഹും... ലങ്കാധിപതിയായ രാവണന്റെ മുമ്പിൽ തലയുയർത്തി നിൽക്കാൻ നിനക്കെങ്ങനെ ധൈര്യം വന്നു.. മന്ത്രി!'

മുരളിയുടെ ആ പെട്ടെന്നുള്ള ഡയലോഗ് പറച്ചിലും കണ്ണ് ഉരുട്ടലും കണ്ട് ചായ കുടിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന സഹപ്രവർത്തകൻ ചുമച്ചുപോയി. ചുറ്റും ഇരുന്നിരുന്നവർ കൂട്ടത്തോടെ ചിരിക്കുന്നതു കണ്ട്, മുരളി പുഞ്ചിരിയോടെ സീറ്റിലിരുന്ന് പറയും: 'പിന്നെ അല്ലേ... ഈ ഫയലിലെ കണക്കുകളൊക്കെ വെച്ച് നോക്കുമ്പോൾ രാവണന്റെ പ്രശ്‌നമൊക്കെ ഇതിലും ഭേദമാണ് ഭായ്! ആ ഫയൽ നോക്കി തലപുകയ്ക്കുന്നതിനേക്കാൾ സുഖമല്ലേ ഈ വലിപ്പത്തിൽ ഡയലോഗ് അടിക്കാൻ?' അടുത്തുണ്ടായിരുന്ന ഒരു സുഹൃത്ത് തമാശയായി ചോദിക്കും, 'ശരിയാണ് മുരളി, പക്ഷേ, ഓഫീസിലെ അഡ്മിനിസ്‌ട്രേഷൻ ഫയലുകളിൽ രാവണൻ ഒപ്പുവെക്കുമോ അതോ മണ്ഡോദരി നോക്കിവെക്കുമോ?' അതുകേട്ട് കാന്റീൻ മുഴുവൻ ചിരി പടരും. മുരളി ഒരു പാട്ടും മൂളി ചായ കുടിച്ച് അടുത്ത ഡയലോഗിനുള്ള തയ്യാറെടുപ്പിലേക്ക് കടക്കും. ഫയലുകൾക്കിടയിലെ ആ ഔദ്യോഗിക ജീവിതത്തിലും കാന്റീനിലെ ഈ ചെറുചിരികളും തമാശകളുമായിരുന്നു അന്ന് ആ ഓഫീസിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ ഊർജ്ജം!

തിരുവനന്തപുരം യൂണിവേഴ്‌സിറ്റി സെനറ്റ് ഹാളിൽ മുരളി തന്റെ പ്രിയപ്പെട്ട 'ലങ്കാലക്ഷ്മി' നാടകം അവതരിപ്പിച്ച ആ രാത്രിയുടെ അണിയറയിലെ രസകരമായ അനുഭവങ്ങൾ അമ്മ അച്ഛനുമായി പങ്കുവെക്കാറുണ്ട്. യൂണിവേഴ്‌സിറ്റി സെനറ്റ് ഹാൾ അന്ന് തിങ്ങിനിറഞ്ഞിരിക്കുകയാണ്. നാടകപ്രേമികളുടെയും സാംസ്‌കാരിക പ്രവർത്തകരുടെയും കണ്ണുകൾ മുഴുവൻ വലിയ സ്റ്റേജിലേക്കാണ്. അണിയറയിൽ വലിയൊരു യുദ്ധക്കളത്തിന് തയ്യാറെടുക്കുന്നതുപോലുള്ള ആവേശമുണ്ട്. മുഖത്ത് രാവണന്റെ ഗൗരവമുള്ള ചായക്കൂട്ടുകളും കിരീടവും വേഷവും ശരിയാക്കുന്നതിനിടയിലും മുരളിയുടെ ചുണ്ടിൽ ഒരു ചെറുചിരിയുണ്ടായിരുന്നു. അക്കാലത്ത് യൂണിവേഴ്‌സിറ്റി ഓഫീസിലെ സഹപ്രവർത്തകരായിരുന്ന സുഹൃത്തുക്കളും അമ്മയെപ്പോലെ ഓഫീസിലെ തിരക്കുകൾക്കിടയിലും ഒപ്പം നിന്നവരുമെല്ലാം സദസ്സിലുണ്ട്. മേക്കപ്പ് റൂമിലേക്ക് ഓടിയെത്തിയ ഒരു സുഹൃത്ത് ചോദിക്കും: 'മുരളി, സ്റ്റേജിൽ കയറാൻ നേരം കയ്യിൽ ആ വലിയ വാളൊക്കെ തരുമ്പോൾ ഒന്ന് സൂക്ഷിക്കണേ, സദസ്സിലുള്ളവർക്ക് പേടിയാകുമോ ആവോ!'

അതുകേട്ട് പൊട്ടിച്ചിരിച്ചുകൊണ്ട് മുരളി കയ്യിലെ വാൾ ഒന്ന് വീശി നോക്കിക്കൊണ്ട് പറയും: 'പേടിക്കേണ്ട ഭായ്... ലങ്കാധിപതിയായ രാവണൻ പേടിക്കുന്നത് ദൈവങ്ങളെ മാത്രമാണ്, ഈ സെനറ്റ് ഹാളിലെ കസേരകളിലിരിക്കുന്നവരെ അല്ല! പിന്നെ ഫയലിലെ ഒപ്പുവെക്കൽ കഴിഞ്ഞുള്ള വരവായതുകൊണ്ട് കൈക്ക് നല്ലൊരു വഴക്കമുണ്ട്, സീൻ കളറാകും!'
അണിയറയിൽ നാടകത്തിന്റെ സംവിധായകനും സഹപ്രവർത്തകരും വേഷവിധാനങ്ങൾ ശരിയാക്കാൻ സഹായിക്കുമ്പോൾ മുരളി പെട്ടെന്ന് ഒരു പഴയ നാടൻ പാട്ട് മൂളി തുടങ്ങും. കൂടെയുള്ളവരും സാങ്കേതിക പ്രവർത്തകരും ആ പാട്ടിനൊപ്പം താളം പിടിക്കും. നിമിഷങ്ങൾക്കകം ആ ടെൻഷന്റെ അന്തരീക്ഷം ഒരു കൂട്ടം സുഹൃത്തുക്കളുടെ തമാശകളും ചിരികളുമായി മാറും. സമയം കൃത്യമായപ്പോൾ ബെൽ മുഴങ്ങി. ഗ്രീൻ റൂമിൽ നിന്ന് സ്റ്റേജിലേക്ക് ഇറങ്ങുമ്പോൾ മുരളി ഉറക്കെ പറയും: 'ശരി എന്നാൽ ലങ്ക കീഴടക്കാൻ നമ്മൾ ഇറങ്ങുകയാണ്!'

പൂർണചന്ദ്രന്റെ പ്രകാശമെന്നപോലെ സെനറ്റ് ഹാളിലെ വെളിച്ചം സ്റ്റേജിലേക്ക് വീണപ്പോൾ, ഫയലുകൾക്കിടയിലെ സാധാരണക്കാരനായ ഉദ്യോഗസ്ഥൻ പെട്ടെന്ന് സാക്ഷാൽ 'രാവണനായി' മാറുകയായിരുന്നു. കണ്ണുരുട്ടിയും ശബ്ദം ഗാംഭീര്യത്തിലാക്കിയും മുരളി 'ലങ്കാലക്ഷ്മി'യിലെ ആ മാസ്മരിക രംഗങ്ങൾ വേദിയിൽ തീർത്തപ്പോൾ സെനറ്റ് ഹാൾ പ്രകമ്പനം കൊണ്ടു. നാടകം കഴിഞ്ഞ് കർട്ടൻ വീണപ്പോൾ സദസ്സിൽ നിന്നുയർന്ന കരഘോഷം ആ അണിയറയിലെ മുഴുവൻ കൂട്ടുകാരുടെയും നെഞ്ചിലേക്കാണ് വന്നു വീണത്; ജീവിതത്തിൽ നാടകത്തെ ജീവശ്വാസമായി കണ്ട ഒരു കലാകാരന്റെ സുവർണനിമിഷം!

സി.എൻ. ശ്രീകണ്ഠൻ നായരുടെ പ്രശസ്തമായ 'ലങ്കാലക്ഷ്മി' നാടകത്തിന്റെ ഒരു പ്രധാന പ്രത്യേകത അതൊരു ഏകാഭിനയ രീതിക്ക് സമാനമായ രീതിയിലാണ് മുരളിചേട്ടൻ വേദിയിൽ അവതരിപ്പിച്ചിരുന്നത് എന്നതാണ്. രാവണന്റെ മനസ്സിന്റെ വിഭ്രാന്തികളും സങ്കടങ്ങളും അഹങ്കാരവും പ്രതികാരവുമെല്ലാം ഒറ്റയ്ക്ക് നിന്ന് തന്റെ ഗൗരവമേറിയ ശബ്ദത്തിലൂടെയും ശരീരഭാഷയിലൂടെയും മുരളിച്ചേട്ടൻ വേദിയിൽ കൺമുന്നിൽ നിർത്തുകയായിരുന്നു. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഈ നാടകത്തിൽ രാവണനായി മുരളി നിറഞ്ഞാടുമ്പോൾ ചുറ്റും വലിയൊരു താരനിര ഒപ്പമുണ്ടായിരുന്നതിനേക്കാൾ ഉപരി, രാവണന്റെ ഏകാന്തതയും മാനസിക സംഘർഷങ്ങളുമാണ് വേദിയിൽ പ്രകടമായിരുന്നത്.

തിരുവനന്തപുരത്തെ സാംസ്‌കാരിക കൂട്ടായ്മകളിലെ സുഹൃത്തുക്കളും നരേന്ദ്ര പ്രസാദ് സാർ അടക്കമുള്ളവരുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള നാടകവേദികളും ഇതിന്റെ അണിയറയിൽ സജീവമായി ഒപ്പമുണ്ടായിരുന്നു. ഫയലുകൾക്കിടയിലെ ജോലിക്കുശേഷം ഈ നാടകത്തിന്റെ ഓരോ റിഹേഴ്‌സലിനും വേണ്ടി മുരളിയോടൊപ്പം നിന്ന ആ നാടകക്കൂട്ടായ്മയാണ് ഇതിന്റെ വിജയം സാധ്യമാക്കിയത്.

നാടകം കണ്ടു കഴിഞ്ഞെത്തി അച്ഛനോട് അമ്മ ചോദിക്കും: 'അണ്ണാ, ഇന്നത്തെ ആ സീനിൽ മുരളി രാവണന്റെ ഭാവം മാറ്റിയത് കണ്ടോ? ശരിക്കും ഞെട്ടിച്ചു കളഞ്ഞു!' അതിന് അച്ഛൻ ചിരിച്ചുകൊണ്ട് പറയും: 'പിന്നില്ലാതെ, ഓഫീസിൽ ഫയലുകൾക്കിടയിൽ ഇരുന്ന് ഡയലോഗ് പഠിക്കുന്ന ആ ഒരു ആത്മാർത്ഥതയില്ലേ, അതാണ് സ്റ്റേജിൽ കാണുന്നത്!' ഓഫീസിലെ സഹപ്രവർത്തക എന്ന നിലയിൽ മുരളിയുടെ ഊർജ്ജസ്വലത നേരിൽ കണ്ടിട്ടുള്ള അമ്മയും, ആ നാടകങ്ങളെയും കലാപ്രകടനങ്ങളെയും ആഴത്തിൽ സ്‌നേഹിച്ച അച്ഛനും ചേർന്ന് അന്നത്തെ ആ കലാസന്ധ്യകൾ എത്രമാത്രം സജീവമാക്കിയിട്ടുണ്ടാകും! തിരുവനന്തപുരത്തെ പഴയ സാംസ്‌കാരിക കേരളത്തിന്റെ സ്പന്ദനങ്ങൾ തൊട്ടറിഞ്ഞ ആ നല്ല ഓർമ്മകൾ എക്കാലത്തും വിലപ്പെട്ടതാണ്.

മുരളി ചേട്ടനെ കുറിച്ച് പറയുമ്പോൾ നരേന്ദ്ര പ്രസാദ് സാറുമായിട്ടുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ കൂട്ടുകെട്ട് പറയാതെ വയ്യ. പ്രശസ്ത നാടകകൃത്തും അധ്യാപകനുമായ നരേന്ദ്ര പ്രസാദ് രൂപീകരിച്ച 'നാട്യഗൃഹം' എന്ന നാടക സമിതി മലയാള നാടകവേദിക്ക് നിരവധി നൂതന പരീക്ഷണങ്ങൾ സമ്മാനിച്ചിട്ടുണ്ട്. പരമ്പരാഗത നാടകരീതികളിൽ നിന്നും മാറി, മലയാളിയുടെ സാമൂഹികവും രാഷ്ട്രീയവുമായ അവസ്ഥകളെയും മന:ശാസ്ത്രപരമായ സംഘർഷങ്ങളെയും ശക്തമായി വേദിയിൽ അവതരിപ്പിച്ചവയായിരുന്നു നാട്യഗൃഹത്തിന്റെ നാടകങ്ങൾ. അതിൽ ഏറ്റവും മുൻപന്തിയിൽ നിൽക്കുന്ന ഒന്നാണ് 'മഴ'. കേരള യൂണിവേഴ്‌സിറ്റി ഓഫീസിലെ ഔദ്യോഗിക ജോലിക്കൊപ്പം തന്നെ തിരുവനന്തപുരത്തെ സാംസ്‌കാരിക കൂട്ടായ്മകളിൽ സജീവമായിരുന്ന മുരളിക്ക് നരേന്ദ്ര പ്രസാദുമായി വളരെ അടുത്ത ബന്ധമുണ്ടായിരുന്നു. ആ സൗഹൃദവും കലാപരമായ പരസ്പരവിശ്വാസവുമാണ് അദ്ദേഹത്തെ 'നാട്യഗൃഹ'ത്തിലേക്ക് എത്തിച്ചത്. 'മഴ' എന്ന നാടകത്തിൽ മുരളി അവതരിപ്പിച്ച കഥാപാത്രം അദ്ദേഹത്തിന്റെ അഭിനയശേഷിയെ പ്രേക്ഷകർക്ക് മുന്നിൽ പൂർണമായി തുറന്നുകാട്ടിയ ഒന്നായിരുന്നു. തിരുവനന്തപുരം യൂണിവേഴ്‌സിറ്റി സെനറ്റ് ഹാളിലും കേരളത്തിലെ മറ്റ് പ്രധാന വേദികളിലും 'മഴ' അവതരിപ്പിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ വലിയ ജനപങ്കാളിത്തമാണ് ഉണ്ടായത്. അച്ഛനും അമ്മയും മറ്റ് നാടകപ്രേമികളും ചേർന്ന് ആസ്വദിച്ച ആ കാലഘട്ടത്തിലെ സാംസ്‌കാരിക മുന്നേറ്റങ്ങളുടെ മുഖമുദ്രയായിരുന്നു ഇത്തരം നാടകങ്ങൾ. ഒരു നടൻ എന്ന നിലയിൽ മുരളി ചേട്ടനെ കേരളം ഗൗരവത്തോടെ അടയാളപ്പെടുത്തി തുടങ്ങിയത് 'മഴ'യിലൂടെയും 'നാട്യഗൃഹ'ത്തിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങളിലൂടെയുമാണ്.

വൈകിട്ട് ഏകദേശം അഞ്ചു മണി ആകുന്ന സമയം. ഓഫീസിലെ മേശപ്പുറത്ത് വലിയൊരു ഫയൽ തുറന്നുവെച്ച് മുരളി അതിൽ നോക്കി എന്തോ ഗൗരവത്തിൽ ആലോചിച്ചു കൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. അതുവഴി വന്ന ഒരു സഹപ്രവർത്തകൻ തമാശയായി ചോദിക്കും: 'എന്താ മുരളി ആ ഫയലിൽ മഴ പെയ്യുന്നുണ്ടോ? ഇത്രയും ഗൗരവത്തിൽ നോക്കാൻ അതിൽ എന്ത് കണക്കാണുള്ളത്?' ഉടൻ തന്നെ മുഖത്തെ ഗൗരവം മാറ്റി ഒരു പുഞ്ചിരിയോടെ മുരളി ആ ഫയൽ അടച്ചു വെച്ചുകൊണ്ട് മറുപടി പറയും: 'ഫയലിൽ മഴ പെയ്തില്ലെങ്കിലും ഭായ്, വൈകുന്നേരത്തെ സ്റ്റേജിൽ 'മഴ' തകർത്തു പെയ്യും! ഈ ഫയലിലെ കണക്കുകളൊക്കെ നമ്മൾ എപ്പോഴേ തീർത്തു വെച്ചിട്ടുണ്ട്. പക്ഷേ നരേന്ദ്ര പ്രസാദിന്റെ ആ നാടകത്തിലെ ഡയലോഗ് ഒന്നുറച്ചു കിട്ടാൻ ഈ ഫയലിന്റെ പുറത്തിരുന്ന് ഒന്നുകൂടി റിഹേഴ്‌സൽ ചെയ്യേണ്ടി വരും!' അതു കേട്ട് ചുറ്റും നിന്നവരും ഓഫീസിലെ സഹപ്രവർത്തകരുമെല്ലാം പൊട്ടിച്ചിരിക്കും.

യൂണിവേഴ്‌സിറ്റി ഓഫീസിലെ ഫയലുകൾക്കിടയിലെ ഔദ്യോഗിക ജോലികൾ കൃത്യമായി ചെയ്യുമ്പോഴും തൊഴിലാളി പ്രസ്ഥാനങ്ങളുടെയും സാംസ്‌കാരിക കൂട്ടായ്മകളുടെയും രാഷ്ട്രീയ ആവേശങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ മനസ്സിൽ എപ്പോഴും ജ്വലിച്ചുനിന്നിരുന്നു. അമ്മയും അച്ഛനും മറ്റ് സഹപ്രവർത്തകരും കണ്ട ആ ഊർജസ്വലതയ്ക്ക് പിന്നിൽ ആ രാഷ്ട്രീയ തിളക്കം കൂടിയുണ്ടായിരുന്നു!

സെനറ്റ് ഹാളിലെ വെളിച്ചത്തിലും പെയ്തിറങ്ങിയ ആ ഓർമ്മകൾക്ക് മുന്നിൽ, ഇന്ന് കേരളം ഒരു നിമിഷം കണ്ണടയ്ക്കുന്നു.

(ഗാനരചയിതാവ് ചിറയിൻകീഴ് രാമകൃഷ്ണൻ നായരുടെ മകളാണ് ലേഖിക)