നക്ഷത്രങ്ങളിലേക്ക് വഴിതുറന്ന മനുഷ്യന്റെ സ്വപ്നങ്ങൾക്ക് പലപ്പോഴും കണ്ണീരിന്റെ നനവുണ്ടായിരുന്നു. ബഹിരാകാശത്തിന്റെ അനന്തവിഹായസ്സിൽ വീരഗാഥകൾ മാത്രം കൊത്തിവെച്ച സോവിയറ്റ് യൂണിയന്റെ ചരിത്രത്താളുകളിൽ, കറുത്ത മഷികൊണ്ട് എഴുതിച്ചേർത്ത ഏറ്റവും ഹൃദയഭേദകമായ അധ്യായമാണ് വ്‌ളാഡിമിർ കൊമറോവ്. ശീതസമരത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ അഹങ്കാരങ്ങൾക്ക് ബലിയാടായി, സൗഹൃദത്തിന്റെ പേരിൽ മരണത്തിലേക്ക് സ്വയം നടന്നു കയറിയ ആകാശചാരി.

To advertise here,

1967-ന്റെ വസന്തം സോവിയറ്റ് യൂണിയന് ആഘോഷങ്ങളുടേതായിരുന്നു. ഒക്ടോബർ വിപ്ലവത്തിന്റെ അമ്പതാം വാർഷികം ലോകത്തിനു മുന്നിൽ കൊണ്ടാടാൻ ഭരണാധികാരിയായ ലിയോനിഡ് ബ്രെഷ്‌നേവിന് അതിശയിപ്പിക്കുന്ന ഒരു വിജയം വേണമായിരുന്നു. അമേരിക്കയുമായുള്ള ബഹിരാകാശ മത്സരത്തിൽ മറ്റൊരു വിസ്മയം കാട്ടാൻ ക്രെംലിൻ ഉത്തരവിട്ടു: 'സോയൂസ് 1' വിക്ഷേപിക്കണം. ആകാശത്ത് വെച്ച് മറ്റൊരു പേടകവുമായി സന്ധിച്ച് ചരിത്രം കുറിക്കണം.

എന്നാൽ, ആ വിജയക്കൊതിക്ക് പിന്നിൽ ഒളിച്ചിരുന്നത് മരണക്കെണിയായിരുന്നു. എൻജിനീയർമാർ ആ പേടകത്തിൽ ഇരുനൂറിലധികം ഗുരുതര സാങ്കേതിക തകരാറുകൾ കണ്ടെത്തിയിരുന്നു. അതൊരു പറക്കും ശവപ്പെട്ടിയാണെന്ന് എല്ലാവർക്കും അറിയാമായിരുന്നു. പക്ഷെ, വിപ്ലവവാർഷികത്തിന് മുൻപ് ആ പേടകം കുതിച്ചുയരണമെന്നത് പാർട്ടി നേതൃത്വത്തിന്റെ കൽപനയായിരുന്നു; ആർക്കും അത് ചോദ്യം ചെയ്യാനുള്ള ധൈര്യമുണ്ടായിരുന്നില്ല.

ആ ദൗത്യത്തിന്റെ പ്രധാന പൈലറ്റായി നിയോഗിക്കപ്പെട്ടത് വ്‌ളാഡിമിർ കൊമറോവായിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ബാക്കപ്പ് പൈലറ്റ് മറ്റാരുമായിരുന്നില്ല-മനുഷ്യകുലത്തിന്റെ പ്രിയപ്പെട്ട നായകൻ, സാക്ഷാൽ യൂറി ഗഗാറിൻ.

താൻ ഈ ദൗത്യത്തിൽ നിന്ന് പിന്മാറിയാൽ പകരം ബഹിരാകാശത്തേക്ക് പോകേണ്ടി വരുന്നത് തന്റെ ഉറ്റസുഹൃത്തായ യൂറി ഗഗാറിനായിരിക്കും എന്ന് കൊമറോവിന് അറിയാമായിരുന്നു. സോവിയറ്റ് യൂണിയന്റെ അഭിമാനമായ ഗഗാറിനെ മരണത്തിലേക്ക് വിട്ടുകൊടുക്കാൻ കൊമറോവിന്റെ സ്‌നേഹസമ്പന്നമായ ഹൃദയം അനുവദിച്ചില്ല. 'ഞാൻ പോയില്ലെങ്കിൽ അവർ യൂറിയെ അയക്കും. അവൻ മരിക്കാൻ ഞാൻ ഇടവരുത്തില്ല,' കണ്ണീരോടെ കൊമറോവ് സുഹൃത്തുക്കളോട് പറഞ്ഞു. അത് കർത്തവ്യബോധത്തിനപ്പുറം, സൗഹൃദത്തിന് വേണ്ടി ഒരു മനുഷ്യൻ സ്വന്തം ജീവിതം തന്നെ പണയം വെച്ച നിമിഷമായിരുന്നു.

1967 ഏപ്രിൽ 23-ന് ബൈക്കന്നൂർ വിക്ഷേപണത്തറയിൽ നിന്ന് സോയൂസ് 1 ഇരമ്പിയാർത്തുയർന്നു. കൊമറോവിന്റെ ഹൃദയമിടിപ്പ് അപ്പോഴും വേഗത്തിലായിരുന്നു. പ്രതീക്ഷിച്ചതുപോലെ തന്നെ ദുരന്തം അവിടെ തുടങ്ങി. ഭ്രമണപഥത്തിലെത്തിയ ഉടൻ പേടകത്തിന്റെ ഒരു സോളാർ പാനൽ തുറന്നില്ല. ഊർജ്ജം നിലച്ചു. നിയന്ത്രണ സംവിധാനങ്ങൾ ഓരോന്നായി പണിമുടക്കി. പേടകം ശൂന്യാകാശത്ത് ഭ്രാന്തമായി കറങ്ങാൻ തുടങ്ങി. പ്രതീക്ഷിച്ച രണ്ടാമത്തെ വിക്ഷേപണം റദ്ദാക്കി, കൊമറോവിനോട് എത്രയും പെട്ടെന്ന് ഭൂമിയിലേക്ക് മടങ്ങാൻ നിർദ്ദേശം നൽകി.

മരണത്തിന്റെ വക്കിൽ നിൽക്കുമ്പോഴും അതിശക്തമായ മനസ്സാന്നിധ്യത്തോടെ, മാനുവൽ കൺട്രോളുകൾ ഉപയോഗിച്ച് കൊമറോവ് പേടകത്തെ അന്തരീക്ഷത്തിലേക്ക് തിരിച്ചുവിട്ടു. ശാസ്ത്രലോകം ഒരു അത്ഭുതത്തിനായി പ്രാർത്ഥിച്ചു. പക്ഷെ, വിധി ആ ധീരനോട് ഒട്ടും കരുണ കാട്ടിയില്ല.

ഭൂമിയുടെ അന്തരീക്ഷത്തിലേക്ക് കടന്നുവന്ന പേടകത്തിന്റെ പ്രധാന പാരഷൂട്ട് തുറന്നില്ല. വേഗത കുറയ്ക്കാനായി തുറക്കേണ്ടിയിരുന്ന റിസർവ് പാരഷൂട്ട് ആകട്ടെ, കുരുങ്ങിപ്പോവുകയും ചെയ്തു. ഒരു ഉൽക്ക കണക്കെ, അത്യുഗ്രൻ വേഗതയിൽ ആ പേടകം റഷ്യൻ പുൽമേടുകളിലേക്ക് പതിച്ചു. മണിക്കൂറിൽ നൂറുകണക്കിന് കിലോമീറ്റർ വേഗതയിൽ വന്ന് ആഞ്ഞടിച്ച സോയൂസ് 1 ഒരു അഗ്‌നിഗോളമായി മാറി.

ആ പുകപടലങ്ങൾക്കിടയിൽ, ഉരുകിയ ലോഹക്കൂട്ടങ്ങൾക്കിടയിൽ ബാക്കിയായത് ഒരു കരിക്കട്ട മാത്രമായിരുന്നു. സഹപ്രവർത്തകർ തിരിച്ചറിയാൻ പോലും കഴിയാത്തവിധം ഉരുകിപ്പോയ കൊമറോവിന്റെ ഭൗതികശരീരം നോക്കി വിങ്ങിപ്പൊട്ടി.

തന്റെ സുഹൃത്തിന്റെ അവസാനാവശിഷ്ടങ്ങൾക്കു മുന്നിൽ ഗഗാറിൻ തലകുനിച്ചുനിന്നു. ആ കണ്ണുകളിൽ പ്രതിഫലിച്ചത് കുറ്റബോധവും തീരാത്ത വേദനയുമായിരുന്നു. തനിക്കായി ജീവൻ ബലികൊടുത്ത കൊമറോവിന്റെ മരണം ഗഗാറിനെ വല്ലാതെ തളർത്തി. ആ ദുരന്തം നടന്ന് കൃത്യം ഒരു വർഷത്തിന് ശേഷം മറ്റൊരു വിമാനാപകടത്തിൽ ഗഗാറിനും വിടപറഞ്ഞു. ഒരുപക്ഷെ ആകാശത്തിന്റെ ഏതോ അനന്തകോണിൽ പ്രിയ സുഹൃത്തിനെ വീണ്ടും കണ്ടുമുട്ടാൻ.

ശീതസമരത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയധൃതിയും ശ്രദ്ധക്കുറവും അന്ധമായ മത്സരബുദ്ധിയും ചേർന്ന് കവർന്നെടുത്തത് ശാസ്ത്രത്തിന്റെ മാത്രമല്ല, മനുഷ്യസ്‌നേഹത്തിന്റെ തന്നെ ഏറ്റവും ഉദാത്തമായ ഒരു പ്രതീകത്തെയായിരുന്നു. മോസ്‌കോയിലെ ക്രെംലിൻ മതിൽക്കെട്ടിനുള്ളിൽ നിത്യനിദ്രയിലാണ്ടു കിടക്കുമ്പോഴും, വ്‌ളാഡിമിർ കൊമറോവ് ഇന്നും സ്മരിക്കപ്പെടുന്നത് ബഹിരാകാശത്തെ ഏറ്റവും ശോകസാന്ദ്രമായ നക്ഷത്രമായാണ്. സ്വന്തം കൂട്ടുകാരന്റെ ജീവശ്വാസത്തിനുവേണ്ടി മരണത്തിലേക്ക് ചിറകടിച്ചുയർന്ന ആകാശത്തിന്റെ രക്തസാക്ഷി!