ജാസ്മിൻ പൂത്ത ശ്മശാനം | നോവൽ

അധ്യായം 22: കനലിലെ അടിയൊഴുക്കുകൾ

 

അന്ന് രാത്രി അദൻ നഗരത്തിൽ കനത്ത ഇടിയോടുകൂടിയ കാറ്റും നേരിയ മഴയുമുണ്ടായിരുന്നു. പകൽ മുഴുവൻ നീണ്ടുനിന്ന ആ വലിയ സമരത്തിന്റെ കഠിനമായ ക്ഷീണത്തിൽ ശ്മശാനത്തിലെ കുട്ടികളും അമ്മമാരും വിദ്യാലയത്തിന്റെ വലിയ ഹാളിൽ ഉറക്കത്തിലായിരുന്നു. പുറത്ത് കനത്ത മഴയെ അവഗണിച്ചും അബ്ദുള്ളയുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള യുവാക്കളുടെ ഒരു ചെറിയ സംഘം തകർന്ന പ്രധാന കവാടത്തിന് സമീപം കാവലിരിക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു. എന്നാൽ, ആ ഇരുട്ടിന്റെയും മഴയുടെയും മറവിൽ, ശ്‌മശാനത്തിന്റെ പിൻഭാഗത്തെ ആരും ശ്രദ്ധിക്കാത്ത തകർന്ന പഴയ മതിൽക്കെട്ടുകളിലൂടെ മൂന്ന് കറുത്ത നിഴലുകൾ അതീവ രഹസ്യമായി അകത്തേക്ക് കടന്നത് ആരും അറിഞ്ഞില്ല. ഖാലിദ് തന്റെ കൊട്ടാരത്തിലിരുന്ന് അയച്ച ഏറ്റവും ക്രൂരന്മാരായ വാടകക്കൊലയാളികളായിരുന്നു അവർ. അവരുടെ കൈകളിൽ ഇരുട്ടിൽ തിളങ്ങുന്ന മൂർച്ചയേറിയ കഠാരകളും ആയുധങ്ങളുമുണ്ടായിരുന്നു.
അവരുടെ ലക്ഷ്യം ഒന്നുമാത്രമായിരുന്നു. ഒലിവ് മരത്തണലിനടുത്തുള്ള താരിഖിന്റെ ആ ചെറിയ മൺകുടിൽ. അവിടെ താരിഖ് ഒരു ചെറിയ മണ്ണെണ്ണ വിളക്കിന്റെ മങ്ങിയ വെളിച്ചത്തിൽ, അടുത്ത ദിവസം കോടതിയിൽ സമർപ്പിക്കേണ്ട വിദ്യാലയത്തിന്റെ ഭൂമി സംബന്ധിച്ച രേഖകൾ അതീവ ശ്രദ്ധയോടെ തയ്യാറാക്കുകയായിരുന്നു.
പെട്ടെന്ന്, കനത്ത നിശ്ശബ്ദതയെ തകർത്തുകൊണ്ട് കുടിലിന്റെ മരവാതിൽ പുറത്തുനിന്നും ശക്തമായി ചവിട്ടിത്തുറക്കപ്പെട്ടു! മുഖംമൂടി ധരിച്ച മൂന്നുപേർ ക്രൂരമായ കണ്ണുകളോടെ താരിഖിന് മുന്നിലേക്ക് പാഞ്ഞടുത്തു. ഒരു നിമിഷം താരിഖ് പൂർണ്ണമായി ഞെട്ടിപ്പോയെങ്കിലും, ഒട്ടും പതറാതെ തന്റെ മേശപ്പുറത്തിരുന്ന കനത്ത ഇരുമ്പ് വിളക്കെടുത്ത് മുന്നിൽ വന്നവന്റെ നേരെ ശക്തമായി എറിഞ്ഞു. വിളക്ക് തലയിൽ തട്ടി അയാൾ നിലവിളിച്ചുകൊണ്ട് തറയിലേക്ക് വീണു. എന്നാൽ ബാക്കി രണ്ടുപേർ താരിഖിനെ പൂർണ്ണമായി കീഴ്‌പ്പെടുത്താൻ ശ്രമിച്ചു. ആ കഠിനമായ മല്ലയുദ്ധത്തിനിടയിൽ ഒരു കൊലയാളിയുടെ മൂർച്ചയേറിയ കത്തി താരിഖിന്റെ ഇടതുതോളിൽ ആഴത്തിൽ ഇറങ്ങി. ചോര ചാലുകളായി അവന്റെ വസ്ത്രത്തിലൂടെ ഒലിച്ചിറങ്ങിയെങ്കിലും താരിഖ് തന്റെ കഠിനമായ വേദന മറന്ന് വിദ്യാലയത്തിലെ കുഞ്ഞുങ്ങളെ ഓർത്ത് അവരോട് സർവ്വശക്തിയുമെടുത്ത് പൊരുതി.
ആ വലിയ മല്ലയുദ്ധത്തിനിടയിൽ മുറിയിലെ മേശയും കസേരകളും മറിഞ്ഞുവീണു. ആ ശബ്ദം കേട്ടാണ് പുറത്ത് കാവൽ നിൽക്കുകയായിരുന്ന വിദ്യാലയത്തിലെ നായ ഉച്ചത്തിൽ കുരച്ചുകൊണ്ട് കുടിലിന് നേരെ ഓടിയെത്തിയത്. നായയുടെ അസാധാരണമായ കുര കേട്ട് ഹാളിൽ ഉറങ്ങുകയായിരുന്ന ഫാത്തിമയും കവാടത്തിലുണ്ടായിരുന്ന അബ്ദുള്ളയും കുടിലിലേക്ക് വിളക്കുകളുമായി ഓടിവന്നു.
'താരിഖ് ഭായ്!' കുടിലിന്റെ തുറന്നു കിടന്ന വാതിലിലൂടെ അകത്തെ കാഴ്ച കണ്ട് ഫാത്തിമയുടെ ദയനീയമായ നിലവിളി ആ ശ്മശാനത്തിലാകെ മുഴങ്ങി.
അബ്ദുള്ളയും യുവാക്കളും വലിയ വടികളുമായി അകത്തേക്ക് ഇരച്ചുകയറുന്നത് കണ്ട കൊലയാളികൾ പരിക്കേറ്റ തങ്ങളുടെ കൂട്ടാളിയെയും വലിച്ച് ഇരുളിലേക്ക് ഓടി രക്ഷപ്പെടാൻ ശ്രമിച്ചു. എന്നാൽ അവരിലൊരാളെ ഓടിച്ചിട്ട് ശ്മശാനത്തിന്റെ മതിലിനടുത്ത് വെച്ച് ജീവനോടെ പിടികൂടാനായി.
കുടിലിനുള്ളിൽ തോളിൽ നിന്നും വലിയതോതിൽ ചോരയൊലിപ്പിച്ചു തളർന്നു നിൽക്കുന്ന താരിഖിനെ കണ്ട് ഫാത്തിമ കരഞ്ഞുപോയി. അവൾ ഒട്ടും മടിക്കാതെ തന്റെ തലയിലെ തട്ടമെടുത്ത് അവന്റെ മുറിവിൽ ചോര നിൽക്കാനായി മുറുകെ കെട്ടി. 'അബ്ദുള്ള, വേഗം നമ്മുടെ വണ്ടിയെടുക്കൂ! നമുക്ക് ഭായിയെ എത്രയും വേഗം ആശുപത്രിയിൽ എത്തിക്കണം,' അവൾ ഉച്ചത്തിൽ വിളിച്ചുപറഞ്ഞു.
'എനിക്ക് വലിയ കുഴപ്പമൊന്നുമില്ല ഫാത്തിമ... ഇതൊരു ചെറിയ മുറിവ് മാത്രമാണ്,' താരിഖ് ശ്വാസമെടുക്കാൻ പ്രയാസപ്പെട്ടുകൊണ്ട് പതുക്കെ പറഞ്ഞു. അപ്പോഴും അവന്റെ കണ്ണുകളിൽ മരണഭയമായിരുന്നില്ല, മറിച്ച് ഖാലിദിന്റെ ക്രൂരതയോടുള്ള കടുത്ത അമർഷമായിരുന്നു ജ്വലിച്ചു നിന്നത്.
താരിഖിനെ ഉടൻ തന്നെ നഗരത്തിലെ റെഡ് ക്രോസ് മെഡിക്കൽ മിഷൻ ആശുപത്രിയിൽ എത്തിച്ചു. മുറിവ് വളരെ ആഴത്തിലുള്ളതാണെങ്കിലും ഭാഗ്യം കൊണ്ട് ജീവന് മറ്റ് അപകടങ്ങളൊന്നുമില്ലെന്ന് ഡോക്ടർമാർ അറിയിച്ചു. ഈ ദാരുണമായ വാർത്ത അറിഞ്ഞതോടെ രാത്രിയിൽ തന്നെ നൂറുകണക്കിന് സാധാരണക്കാരായ ആളുകൾ ആശുപത്രിക്ക് മുന്നിൽ തടിച്ചുകൂടി പ്രാർഥനയോടെ കാത്തുനിന്നു.
അതേസമയം, ശ്മശാനത്തിൽ വെച്ച് യുവാക്കൾ പിടികൂടിയ ഗുണ്ടയെ അബ്ദുള്ളയും നാട്ടുകാരും ചേർന്ന് പോലീസിൽ ഏൽപ്പിച്ചു. ജനങ്ങളുടെയും മാധ്യമങ്ങളുടെയും കടുത്ത സമ്മർദ്ദം കാരണം പോലീസിന് ആ ഗുണ്ടയെ വിശദമായി ചോദ്യം ചെയ്യേണ്ടി വന്നു. ഒടുവിൽ, തങ്ങളെ താരിഖിനെ വധിക്കാൻ പണം നൽകി അയച്ചത് ഭൂമാഫിയ തലവനായ ഖാലിദ് ആണെന്ന് അയാൾക്ക് പോലീസിന് മുന്നിൽ എഴുതി സമ്മതിക്കേണ്ടി വന്നു.
അടുത്ത ദിവസം പുലർച്ചെ അദൻ നഗരം ഉണർന്നത് ഖാലിദിന്റെ നാടകീയമായ അറസ്റ്റ് വാർത്ത കേട്ടുകൊണ്ടാണ്. അന്താരാഷ്ട്ര പുരസ്‌കാര ജേതാവായ ഒരു യുവാവിനെ വധിക്കാൻ ശ്രമിച്ചെന്ന കടുത്ത കുറ്റം ഖാലിദിന് മേൽ ചുമത്തപ്പെട്ടു. ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയും ഈ സംഭവത്തിൽ നേരിട്ട് ഇടപെട്ടതോടെ സർക്കാരിന് ഖാലിദിനെ സംരക്ഷിക്കാൻ കഴിയില്ലായിരുന്നു. അയാളുടെ വർഷങ്ങളായുള്ള കള്ളപ്പണ ഇടപാടുകളും ഭൂമി കൈയേറ്റങ്ങളും മാധ്യമങ്ങൾ ഒന്നൊന്നായി പുറത്തുകൊണ്ടുവന്നു. ഖാലിദിന്റെ വലിയ ബിസിനസ്സ് സാമ്രാജ്യം ദിവസങ്ങൾക്കുള്ളിൽ തകർന്നടിയാൻ തുടങ്ങി.
രണ്ടു ദിവസത്തിന് ശേഷം, തോളിൽ വലിയൊരു വെള്ള ബാൻഡേജുമായി താരിഖ് തിരികെ ശ്മശാനത്തിന്റെ കവാടത്തിലേക്ക് നടന്നു വന്നു. വിദ്യാലയത്തിലെ കുട്ടികളും സ്ത്രീകളും അവനെ കണ്ട് സന്തോഷം കൊണ്ട് കണ്ണീരൊഴുക്കി.
താരിഖ് പതുക്കെ ലെയ്‌ലയുടെയും അബു അഹമ്മദിന്റെയും കല്ലറയ്ക്കരികിലേക്ക് നടന്നുചെന്നു. കാറ്റിൽ ഇളകിയാടിയ വെളുത്ത മുല്ലപ്പൂക്കൾ അവന്റെ തോളിലെ ആ പുതിയ മുറിവിലേക്ക് വീണു.
'അവർ എന്റെ ശരീരത്തെ മുറിവേൽപ്പിച്ചേക്കാം ഫാത്തിമ,' താരിഖ് പ്രത്യാശയോടെ ചുറ്റുമുള്ള കുട്ടികളെ നോക്കി പുഞ്ചിരിച്ചുകൊണ്ട് പറഞ്ഞു. 'പക്ഷേ നമ്മുടെ ഈ വലിയ പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ ആത്മാവിനെ തൊടാൻ ഒരു ആയുധത്തിനും കഴിയില്ല. ഈ മണ്ണിൽ നിന്നും ഇനി കൂടുതൽ കരുത്തോടെ നമ്മൾ ഉയരും. നമ്മുടെ കുട്ടികളുടെ ഭാവി സുരക്ഷിതമാണ്.'
ഖാലിദിന്റെ സമ്പൂർണ്ണ തകർച്ചയോടെ ശ്മശാന ഭൂമിക്ക് മേലുണ്ടായിരുന്ന വലിയൊരു കറുത്ത ഭീഷണി എന്നെന്നേക്കുമായി ഒഴിഞ്ഞുപോവുകയായിരുന്നു.

അധ്യായം 23: കോടതിവിധിയും പുതിയ ചുവടുകളും

ഖാലിദ് എന്ന ഭൂമാഫിയ തലവന്റെ നാടകീയമായ അറസ്റ്റും അയാളുടെ അഴിമതി സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ പെട്ടെന്നുള്ള തകർച്ചയും അദൻ നഗരത്തിൽ വലിയൊരു രാഷ്ട്രീയ-സാമൂഹിക വിപ്ലവത്തിന് വഴിതുറന്നു. താരിഖ് എന്ന നിരായുധനായ യുവാവിന് നേരെ കനത്ത ഇരുട്ടിൽ നടന്ന ആ ക്രൂരമായ വധശ്രമം യെമൻ ജനതയെ ഒന്നടങ്കം നടുക്കിയിരുന്നു. ആ ആഘാതത്തിൽ നിന്നും രാജ്യം പൂർണ്ണമായി ഉണരും മുൻപേ, ജനകീയ പിന്തുണയോടെ 'ലെയ്‌ല മെമ്മോറിയൽ ഫൗണ്ടേഷൻ' സമർപ്പിച്ച ഹർജിയിൽ യെമൻ സുപ്രീം കോടതി രാജ്യത്തിന്റെ ചരിത്രത്തിൽ സ്വർണ്ണലിപികളാൽ എഴുതപ്പെടേണ്ട ആ വലിയ വിധി പുറപ്പെടുവിച്ചു.
'ഒരു വലിയ ജനതയുടെ പ്രത്യാശയും, യുദ്ധം അനാഥരാക്കിയ നൂറുകണക്കിന് കുഞ്ഞുങ്ങളുടെ അറിവിന്റെ ഒരേയൊരു വെളിച്ചവുമായ അദൻ നഗരത്തിലെ ശ്മശാന ഭൂമി ഇനി മുതൽ പൂർണ്ണമായും, നിയമപരമായി 'ലെയ്‌ല മെമ്മോറിയൽ ഫൗണ്ടേഷന്റെ' സ്വന്തമാണ്. ഭാവിയിൽ അവിടെ വാണിജ്യപരമായോ ലാഭേച്ഛയോടെയോ യാതൊരുവിധ നിർമ്മാണപ്രവർത്തനങ്ങളും നടത്താൻ പാടുള്ളതല്ല. അവിടുത്തെ കല്ലറകളും വിദ്യാലയവും ഈ നാടിന്റെ പൈതൃകമാണ്,' സുപ്രീം കോടതി ചീഫ് ജസ്റ്റിസ് തന്റെ വിധിപ്രസ്താവനയിൽ ഉറപ്പിച്ചു പറഞ്ഞു.
കോടതിവിധി വന്ന ദിവസം അദൻ നഗരത്തിലെ ശ്മശാനത്തിൽ വലിയൊരു പെരുന്നാളിന്റെ ആഹ്ലാദ അന്തരീക്ഷമായിരുന്നു പടർന്നത്. കുട്ടികൾ പരസ്പരം കെട്ടിപ്പിടിച്ച് മധുരം വിതരണം ചെയ്തു. അബ്ദുള്ളയും യുവാക്കളും ചേർന്ന് കോടതി ഉത്തരവിന്റെ ആ ഔദ്യോഗിക പകർപ്പ് ലെയ്‌ലയുടെയും അബു അഹമദിന്റെയും ഉമ്മയുടെയും ഉപ്പയുടെയും കബറുകൾക്ക് മുന്നിൽ അതീവ ആദരവോടെ സമർപ്പിച്ചു. താരിഖിന്റെ കണ്ണുകൾ സന്തോഷവും കൃതജ്ഞതയും കൊണ്ട് നിറഞ്ഞുതുളുമ്പി. ഒടുവിൽ, തങ്ങൾ ചോരയും കണ്ണീരും ഒഴുക്കി നടത്തിയ ആ വലിയ പോരാട്ടത്തിന് നിയമത്തിന്റെ ശാശ്വതമായ കവചം ലഭിച്ചിരിക്കുന്നു! ഇനി ആർക്കും ഈ കുഞ്ഞുങ്ങളുടെ പ്രത്യാശയെ തകർക്കാൻ കഴിയില്ല.
വർഷങ്ങൾ വീണ്ടും അതിവേഗം കടന്നുപോയി...
ഇപ്പോൾ യുദ്ധത്തിന്റെ കറുത്ത പുകപടലങ്ങളും വെടിയൊച്ചകളും യെമന്റെ നീലാകാശത്തുനിന്നും ഏതാണ്ട് പൂർണ്ണമായി മാഞ്ഞുതുടങ്ങിയിരുന്നു. രാജ്യം പതുക്കെ സമാധാനത്തിന്റെ പാതയിലേക്ക് മടങ്ങിയെത്തി. ശ്മശാനത്തിലെ ആ ചെറിയ ഒലിവ് മരത്തണലിൽ നിന്നും പഠിച്ചു വളർന്ന ആദ്യത്തെ ബാച്ചിലെ കുഞ്ഞുങ്ങൾ ഇപ്പോൾ വലിയ നിലകളിലെത്തി. അതിൽ ചിലർ അതേ വിദ്യാലയത്തിൽ പുതിയ അധ്യാപകരായി ചേർന്നു; ചിലർ മികച്ച എൻജിനീയർമാരായി മാറി; മറ്റു ചിലർ മണ്ണറിഞ്ഞ് പണിയെടുക്കുന്ന കൃഷിവിദഗ്ദ്ധരായി യെമന്റെ വിവിധ തകർന്ന ഭാഗങ്ങളിലേക്ക് നന്മയുടെ വിത്തുകളുമായി സേവനത്തിനായി ഇറങ്ങിത്തിരിച്ചു. ആ ശ്മശാനം അക്ഷരാർഥത്തിൽ ഒരു ജനതയുടെ പുനര്ജന്മത്തിന്റെ കേന്ദ്രമായി മാറി.
ഇതിനിടയിൽ, ഫാത്തിമ തന്റെ ഹയർ സെക്കൻഡറി വിദ്യാഭ്യാസവും നഴ്‌സിംഗ്-പാരമെഡിക്കൽ പഠനവും മികച്ച നിലയിൽ പൂർത്തിയാക്കി കഴിഞ്ഞിരുന്നു. വിദ്യാലയത്തിൽ അധ്യാപികയായിരിക്കുമ്പോൾത്തന്നെ അവൾ കുട്ടികളുടെയും അവിടുത്തെ അന്തേവാസികളുടെയും ആരോഗ്യകാര്യങ്ങളിൽ അതീവ ശ്രദ്ധാലുവായിരുന്നു.
ഒരു പ്രഭാതത്തിൽ, ഫാത്തിമ താരിഖിന്റെ കൊച്ചു മൺകുടിലിലേക്ക് പുതിയൊരു പദ്ധതിയുമായി കടന്നുവന്നു. അവൾക്കൊപ്പം നഗരത്തിലെ ചില പ്രമുഖ സന്നദ്ധ സംഘടനകളിലെ കാരുണ്യമനസ്സുള്ള വനിതാ ഡോക്ടർമാരും ഉണ്ടായിരുന്നു.
'താരിഖ് ഭായ്...' ഫാത്തിമ തന്റെ ഡയറി തുറന്നു വെച്ചുകൊണ്ട് പതുക്കെ പറഞ്ഞു. 'നമ്മൾ നമ്മുടെ കുട്ടികൾക്ക് അറിവ് നൽകി, അവരെ സ്വയംപര്യാപ്തരാക്കി. എന്നാൽ വർഷങ്ങൾ നീണ്ട ആഭ്യന്തര യുദ്ധം ഏറ്റവും കൂടുതൽ തകർത്തത് ഇവിടുത്തെ പാവപ്പെട്ട സ്ത്രീകളുടെയും പെൺകുട്ടികളുടെയും ആരോഗ്യത്തെയാണ്. ശരിയായ ചികിത്സയും മരുന്നും സമയത്തിന് കിട്ടാതെ എത്രയോ അമ്മമാരാണ് നമ്മുടെ കൺമുന്നിൽ ചോരയൊലിപ്പിച്ചു മരിച്ചുപോയത്. അതുകൊണ്ട്, നമ്മുടെ ലെയ്‌ല ഫൗണ്ടേഷന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ ഈ ശ്മശാന മുറ്റത്ത് വെച്ച് യെമനിലെ ആദ്യത്തെ സൗജന്യ വനിതാ മെഡിക്കൽ ക്യാമ്പ് ആരംഭിക്കാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. അതിനുള്ള അനുവാദം നൽകണം.'
താരിഖ് തന്റെ കസേരയിൽ നിന്നെഴുന്നേറ്റു ഫാത്തിമയുടെ കണ്ണുകളിലേക്ക് നോക്കി ആത്മാർഥമായി പുഞ്ചിരിച്ചു. 'വളരെ മനോഹരമായ, നന്മ നിറഞ്ഞ ചിന്ത ഫാത്തിമ. ഒരുകാലത്ത് രോഗവും, പട്ടിണിയും, മരണത്തിന്റെ തണുപ്പും മാത്രം കണ്ട ഈ മണ്ണിൽ ഇന്ന് ജീവൻ നിലനിർത്താനുള്ള മരുന്നുകളും ആശ്വാസവും വിതരണം ചെയ്യപ്പെടുന്നത് വലിയൊരു ഈശ്വരനിയോഗമാണ്. നീ തന്നെ ഇതിന് പൂർണ്ണമായ നേതൃത്വം നൽകൂ. അബ്ദുള്ളയും ഞാനും നിനക്ക് എല്ലാ സഹായവും നൽകാൻ കൂടെയുണ്ടാകും.'
അങ്ങിനെ, ആ പഴയ ശ്മശാന ഭൂമി ഒരു വലിയ ജീവകാരുണ്യ ആരോഗ്യകേന്ദ്രമായി മാറി. നഗരത്തിന്റെ വിവിധ ചേരികളിൽ നിന്നും ദൂരെയുള്ള ഗ്രാമങ്ങളിൽ നിന്നും നൂറുകണക്കിന് സാധാരണക്കാരായ സ്ത്രീകളും പെൺകുട്ടികളും ആ ക്യാമ്പിലേക്ക് ഒഴുകിയെത്തി. വെളുത്ത വസ്ത്രം ധരിച്ച്, സ്റ്റെതസ്‌കോപ്പും കയ്യിലേന്തി ഫാത്തിമ ആ അമ്മമാരുടെ അരികിലിരുന്ന് അവരുടെ വലിയ രോഗവിവരങ്ങൾ ക്ഷമയോടെ ചോദിച്ചറിഞ്ഞു. അവൾ അവർക്ക് സൗജന്യ മരുന്നുകളും അതിലുപരി ജീവിതത്തിലേക്ക് മടങ്ങിവരാനുള്ള ആശ്വാസവാക്കുകളും നൽകി.
ക്യാമ്പിന്റെ ഒരു കോണില് നിന്ന് ഈ വലിയ കാഴ്ചകൾ കാണുമ്പോൾ താരിഖിന്റെ മനസ്സിലേക്ക് വർഷങ്ങൾക്ക് മുൻപ് ഇതേ മണ്ണിൽ വെച്ച് ബോംബേറിൽ ചോരയൊലിപ്പിച്ചു മരിച്ച തന്റെ കുഞ്ഞു കൂട്ടുകാരി ലെയ്‌ലയുടെ മുഖം ഓർമ്മവന്നു. അന്ന് അവൾക്ക് ഒരു ചെറിയ പ്രഥമശുശ്രൂഷ നൽകാൻ പോലും അറിവില്ലാതെ താൻ കരഞ്ഞു നിലവിളിക്കുകയായിരുന്നു. എന്നാൽ ഇന്ന്, അതേ ലെയ്‌ലയുടെ പേരിലുള്ള ഫൗണ്ടേഷൻ ആയിരക്കണക്കിന് അമ്മമാർക്കും പെൺകുട്ടികൾക്കും ജീവന്റെ കാവലായി മാറിയിരിക്കുന്നു!
വൈകുന്നേരം ക്യാമ്പ് വലിയ വിജയമായി അവസാനിച്ചപ്പോൾ, ഫാത്തിമ കഠിനമായ തളർച്ചയോടെ ഒലിവ് മരത്തണലിലിരുന്ന താരിഖിന്റെ അരികിലേക്ക് നടന്നു വന്നു. അവളുടെ കൈകളിൽ ക്യാമ്പിൽ ചികിത്സ തേടിവന്ന ഒരു പാവപ്പെട്ട വൃദ്ധയായ ഉമ്മ സ്‌നേഹത്തോടെ നൽകിയ കുറച്ചു മുന്തിരിപ്പഴങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നു.
'ഭായ്, ഇന്ന് ആയിരത്തിലേറെ പാവപ്പെട്ട സ്ത്രീകൾക്കാണ് നമ്മൾ സൗജന്യ ചികിത്സയും മരുന്നുകളും നൽകിയത്,' ഫാത്തിമ വലിയൊരു ആത്മസംതൃപ്തിയോടെ പറഞ്ഞു.
'ഇതാണ് ഫാത്തിമ ഒരു ജനതയുടെ യഥാർഥ പുനർനിർമ്മാണം,' താരിഖ് അവളുടെ തലയിൽ തലോടിക്കൊണ്ട് പറഞ്ഞു. 'അക്ഷരങ്ങൾ മനുഷ്യനെ ചിന്തിക്കാൻ പഠിപ്പിക്കും, എന്നാൽ ഈ കാരുണ്യം മനുഷ്യനെ ജീവിക്കാൻ പഠിപ്പിക്കും. നീ ഇന്ന് ലെയ്‌ലയുടെ ആത്മാവിന് നൽകിയ ഏറ്റവും വലിയ പുണ്യസമ്മാനമാണിത്.'
രാത്രിയായപ്പോൾ ശ്മശാനത്തിലെ വിദ്യാലയ വിളക്കുകൾ തിളങ്ങിനിന്നു. ആ മണ്ണിൽ ഇപ്പോൾ മരണത്തിന്റെ പഴയ കറുത്ത ഭയമില്ലായിരുന്നു, മറിച്ച് ജീവിതത്തിന്റെയും, പ്രത്യാശയുടെയും ദിവ്യസംഗീതമാണ് അവിടെ മുഴങ്ങിയിരുന്നത്.

അധ്യായം 24: വേരുകളിലേക്ക് ഒരു മടക്കം
അദൻ നഗരത്തിലെ ആ പഴയ ശ്മശാന മുറ്റത്തുനിന്നും കനത്ത ഇരുട്ടിൽ താരിഖ് കൊളുത്തിവെച്ച ആ ചെറിയ അറിവിന്റെ വെളിച്ചം, ഇപ്പോൾ യെമന്റെ അതിരുകൾ ഭേദിച്ച് രാജ്യം മുഴുവൻ പടർന്നുപിടിക്കുന്ന ഒരു വലിയ പ്രത്യാശയുടെ പ്രകാശമായി മാറിക്കഴിഞ്ഞിരുന്നു. 'ലെയ്‌ല മെമ്മോറിയൽ ഫൗണ്ടേഷൻ' എന്നത് ഇന്ന് കേവലം ഒരു ചെറിയ വിദ്യാലയമോ താത്കാലിക മെഡിക്കൽ ക്യാമ്പോ മാത്രമായിരുന്നില്ല; അത് യുദ്ധത്തിന്റെ കറുത്ത അഗ്‌നിയിൽ വെന്തുരുകിയ യെമൻ ജനതയുടെ ഉയിർത്തെഴുന്നേൽപ്പിന്റെയും അതിജീവനത്തിന്റെയും ഏറ്റവും വലിയ ഔദ്യോഗിക ചിഹ്നമായിരുന്നു.
താരിഖിന്റെ ആദർശങ്ങളിൽ ആകൃഷ്ടരായി യെമനിലെ ആയിരക്കണക്കിന് യുവാക്കളുടെ വലിയൊരു സന്നദ്ധ സേന തന്നെ രാജ്യത്തുടനീളം രൂപപ്പെട്ടു കഴിഞ്ഞിരുന്നു. ബോംബാക്രമണങ്ങളിൽ തകർന്ന വിദ്യാലയങ്ങൾ പുനർനിർമ്മിക്കാനും, ഉൾഗ്രാമങ്ങളിൽ കുടിവെള്ളവും മരുന്നുകളും എത്തിക്കാനും ഈ യുവാക്കൾ സ്വന്തം ജീവൻ പോലും വകവെക്കാതെ സദാ സന്നദ്ധരായി നിലകൊണ്ടു. അന്താരാഷ്ട്ര മാധ്യമങ്ങൾ താരിഖിനെ 'യെമന്റെ രക്ഷകൻ' എന്നും 'പ്രത്യാശയുടെ കാവലാൾ' എന്നുമാണ് വിശേഷിപ്പിച്ചത്.
ഒരു ശാന്തമായ വൈകുന്നേരം, പ്രായത്തിന്റെ തളർച്ചകൾ ബാധിച്ചുതുടങ്ങിയ താരിഖ് ശ്മശാനത്തിലെ ആ വലിയ ഒലിവ് മരച്ചുവട്ടിൽ തന്റെ വിശ്വസ്തരായ അബ്ദുള്ളയോടും ഫാത്തിമയോടുമൊപ്പം ഇരിക്കുകയായിരുന്നു. ഇപ്പോൾ അവരുടെ ആ പഴയ വിദ്യാലയം ഒരു വലിയ കോൺക്രീറ്റ് കെട്ടിടമായി മാറി ഒട്ടനവധി കുഞ്ഞുങ്ങൾക്ക് അഭയമേകുന്നുണ്ടായിരുന്നു. എങ്കിലും താരിഖ് ഇപ്പോഴും തന്റെ പഴയ ആ കൊച്ചു മൺകുടിലിൽ തന്നെയാണ് താമസിച്ചിരുന്നത്.
'അബ്ദുള്ള... ഫാത്തിമ...' താരിഖ് ദൂരേക്ക്, അസ്തമയ സൂര്യന്റെ ചുവപ്പ് പടർന്ന ആകാശത്തേക്ക് നോക്കിക്കൊണ്ട് വളരെ പതുക്കെ പറഞ്ഞു. 'നമ്മൾ ഈ അദൻ നഗരത്തിൽ ഒരുപാട് മാറ്റങ്ങൾ കൊണ്ടുവന്നു. ഒരുപാട് കുഞ്ഞുങ്ങൾക്ക് ജീവനും ജീവിതവും നൽകി. എന്നാൽ, വർഷങ്ങൾക്ക് മുൻപ് കനത്ത വെടിയൊച്ചകൾക്കിടയിലൂടെ നമ്മൾ ജീവനും കൊണ്ട് ഓടിപ്പോന്ന നമ്മുടെ ആ പഴയ ജന്മനാട്... നമ്മുടെ ആ കൊച്ചു ഗ്രാമം... അവിടുത്തെ പാവപ്പെട്ട മനുഷ്യർ ഇപ്പോഴും തകർന്നുവീണ തങ്ങളുടെ മൺചുവരുകൾക്കിടയിൽ യാതൊരു പ്രത്യാശയുമില്ലാതെ നരകിച്ചു ജീവിക്കുകയാവും. നമ്മുടെ യഥാർഥ വേരുകൾ അവിടെയാണ്. ആ മണ്ണിലേക്ക് നമ്മൾ തിരികെ പോകേണ്ട സമയമായിരിക്കുന്നു.'
താരിഖിന്റെ ആ വാക്കുകൾ അബ്ദുള്ളയുടെയും ഫാത്തിമയുടെയും മനസ്സിൽ ഒരേസമയം കനത്ത സങ്കടവും പുതിയൊരു ആവേശവും നിറച്ചു. യുദ്ധത്തിന്റെ ആ കറുത്ത ആദ്യ നാളുകളിൽ തങ്ങളുടെ പ്രിയപ്പെട്ട വീടുകൾക്ക് അക്രമികൾ തീപിടിപ്പിച്ചതും, സ്വന്തം ബന്ധുക്കളും സുഹൃത്തുക്കളും ചോരയൊലിപ്പിച്ചു തെരുവിൽ വീണതും, ജീവൻ മാത്രം കയ്യിലേന്തി തങ്ങൾ ആ ഗ്രാമം വിട്ടോടിയതുമായ ഭയാനകമായ ഓർമ്മകൾ ഒരു നിമിഷം അവരുടെ മനസ്സിലേക്ക് ഇരച്ചുകയറി.
'നീ പറഞ്ഞത് തികച്ചും ശരിയാണ് ഭായ്,' അബ്ദുള്ള വികാരാധീനനായി അവന്റെ കൈകൾ ചേർത്തുപിടിച്ചുകൊണ്ട് പറഞ്ഞു. 'നമ്മുടെ ഗ്രാമം ഇന്ന് യെമനിലെ ഏറ്റവും കൂടുതൽ തകർക്കപ്പെട്ട, ആരും തിരിഞ്ഞുനോക്കാത്ത ഒരു തരിശുഭൂമിയാണ്. അവിടുത്തെ ജനങ്ങളെ വീണ്ടും ജീവിക്കാൻ പഠിപ്പിക്കേണ്ടത് നമ്മുടെ കടമയാണ്. നമ്മൾ അങ്ങോട്ട് പോകുന്നു.'
അടുത്ത വാരം പുലർച്ചെ തന്നെ, വലിയൊരു ട്രക്കിൽ ആവശ്യമായ നിർമ്മാണ സാമഗ്രികളും, ജീവൻരക്ഷാ മരുന്നുകളും, മെഡിക്കൽ ഉപകരണങ്ങളും, കുട്ടികള്ക്കുള്ള പുസ്തകങ്ങളുമായി താരിഖും അവന്റെ വലിയ സന്നദ്ധസംഘവും തങ്ങളുടെ പഴയ ഗ്രാമത്തിലേക്ക് യാത്ര തിരിച്ചു. വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷമുള്ള ആ മടക്കയാത്ര ഓരോരുത്തർക്കും അതീവ വികാരനിർഭരമായിരുന്നു.
ഗ്രാമത്തിൽ എത്തിയ അവർ കണ്ടത് ഹൃദയം തകർക്കുന്ന കാഴ്ചകളായിരുന്നു. ഒരിക്കൽ പച്ചപ്പുണ്ടായിരുന്ന വലിയ കൃഷിയിടങ്ങളെല്ലാം ഉണങ്ങി വരണ്ടു കിടക്കുന്നു. മനോഹരമായ വീടുകളുടെ സ്ഥാനത്ത് കരിപിടിച്ച ചുവരുകൾ മാത്രം ബാക്കി. അവിടെ ശേഷിച്ച ചുരുക്കം ചില ജനങ്ങൾ കടുത്ത പട്ടിണിയിലും മാരകമായ രോഗങ്ങളിലും ഉരുകി ജീവിക്കുകയായിരുന്നു. താരിഖിനെ കണ്ട ചില മുതിർന്ന ഗ്രാമീണർ അവനെ പെട്ടെന്ന് തിരിച്ചറിഞ്ഞ് കെട്ടിപ്പിടിച്ചു പൊട്ടിക്കരഞ്ഞു.
താരിഖ് ഒട്ടും സമയം കളയാതെ അവിടുത്തെ അവശേഷിക്കുന്ന ഗ്രാമീണരുടെ വലിയൊരു യോഗം ഒരു മരച്ചുവട്ടിൽ വിളിച്ചുകൂട്ടി. 'നമ്മുടെ വീടുകളും സമ്പത്തും അവർ തകർത്തിരിക്കാം സഹോദരങ്ങളെ, പക്ഷേ നമ്മുടെ ഉള്ളിലെ തളരാത്ത മനസ്സ് ഇപ്പോഴും നമ്മുടെ കൂടെയുണ്ട്. നമ്മൾ ഒന്നിച്ച് ഇവിടെ പുതിയൊരു ഗ്രാമം പണിയും. സ്‌നേഹത്തിന്റെയും സമാധാനത്തിന്റെയും ഒരു മാതൃകാ ഗ്രാമം,' താരിഖ് ഉറച്ച സ്വരത്തിൽ പ്രഖ്യാപിച്ചു.
ആ പ്രഖ്യാപനം തരിശുഭൂമിയിൽ പുതിയൊരു ചരിത്രം കുറിക്കപ്പെടുകയായിരുന്നു. 'ലെയ്‌ല ഫൗണ്ടേഷന്റെ' കരുത്തരായ യുവാക്കളും അവിടുത്തെ ഗ്രാമീണരും പരസ്പരം കൈകോർത്തു പണിയെടുത്തു. അബ്ദുള്ളയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ തകർന്നുവീണ വീടുകൾ ഓരോന്നായി മനോഹരമായി പുനർനിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു. കൃഷിവിദഗ്ദ്ധരായ യുവാക്കൾ വർഷങ്ങളായി വറ്റിവരണ്ടു കിടന്ന വലിയ കിണറുകൾ വൃത്തിയാക്കി, കനാലുകൾ വെട്ടി മണ്ണിലേക്ക് വീണ്ടും ജലമെത്തിച്ചു. ഉണങ്ങിക്കിടന്ന പാടങ്ങളിൽ വീണ്ടും പച്ചപ്പിന്റെ പുതിയ മുളകൾ പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടു തുടങ്ങി.
ഫാത്തിമ ഗ്രാമത്തിലെ പകുതി തകർന്ന ഒരു പഴയ കെട്ടിടം വൃത്തിയാക്കി അവിടെയൊരു താൽക്കാലിക ക്ലിനിക്കാക്കി മാറ്റി. അവൾ അവിടുത്തെ ഗർഭിണികളായ സ്ത്രീകൾക്കും വിളർച്ച ബാധിച്ച കുഞ്ഞുങ്ങൾക്കും ആവശ്യമായ ആധുനിക പരിചരണവും പോഷകാഹാരങ്ങളും കൃത്യമായി ഉറപ്പാക്കി. യുദ്ധത്തിന്റെ ഭയപ്പെടുത്തുന്ന ഓർമ്മകൾ മനസ്സിൽ നിന്നും വിട്ടുമാറാത്ത കുഞ്ഞുങ്ങൾക്കായി അവൾ വൈകുന്നേരങ്ങളിൽ തുറന്ന ആകാശത്തിന് കീഴിൽ സ്‌നേഹത്തോടെ കഥകളും അക്ഷരങ്ങളും ചൊല്ലിക്കൊടുത്തു. ആ മണ്ണിൽ വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം വീണ്ടും കുഞ്ഞുങ്ങളുടെ കളിചിരികൾ ഉച്ചത്തിൽ ഉയർന്നു കേട്ടു.
മാസങ്ങൾ നീണ്ട കഠിനമായ അധ്വാനത്തിനൊടുവിൽ ആ ശാപഭൂമി യെമനിലെ തന്നെ ഏറ്റവും മനോഹരമായ ഒരു മാതൃകാ ഗ്രാമമായി പൂർണ്ണമായും പുനർജനിച്ചു! സൗരോർജ്ജ വിളക്കുകളും, ശുദ്ധമായ കുടിവെള്ള പദ്ധതികളും, കുട്ടികൾക്കായി കളിക്കളങ്ങളുള്ള ഒരു പുതിയ വിദ്യാലയവും അവിടെ അതിവേഗം ഉയർന്നു വന്നു. ഗ്രാമത്തിന്റെ പ്രധാന കവാടത്തിൽ താരിഖ് സ്വന്തം കൈപ്പടയിൽ ഒരു വലിയ ബോർഡ് സ്ഥാപിച്ചു: 'ലെയ്‌ല സമാധാന ഗ്രാമം'
ഉദ്ഘാടന ദിവസം ഗ്രാമത്തിൽ വലിയൊരു സദ്യ ഒരുക്കിയിരുന്നു. രാത്രിയായപ്പോൾ, സൗരോർജ്ജ വിളക്കുകളുടെ വെളിച്ചത്തിൽ ആ പഴയ ഗ്രാമം ഒരു നക്ഷത്രക്കൂട്ടം പോലെ തിളങ്ങിനിന്നു. കുഞ്ഞുങ്ങൾ കൈകോർത്തു പിടിച്ച് സമാധാനത്തിന്റെ ഗാനങ്ങൾ പാടി നൃത്തം ചെയ്തു.
ഗ്രാമത്തിന്റെ നടുവിലുണ്ടായിരുന്ന വലിയൊരു കുന്നിൻമുകളിൽ ഒന്നിച്ച് ഇരിക്കുമ്പോൾ താരിഖ് തന്റെ പ്രിയപ്പെട്ട കൂട്ടുകാരുടെ കൈകൾ നെഞ്ചോട് ചേർത്തുപിടിച്ചു.
'നോക്കൂ അബ്ദുള്ള, ഫാത്തിമ...' താരിഖ് ആകാശത്തെ തിളങ്ങുന്ന നക്ഷത്രങ്ങളെ നോക്കി വികാരാധീനനായി പറഞ്ഞു. 'യുദ്ധത്തിന് മനുഷ്യനെ കൊല്ലാനും നാടുമുടിക്കാനും മാത്രമേ കഴിയൂ, എന്നാൽ നമ്മൾ നൽകുന്ന ഈ സ്‌നേഹത്തിന് ഒരു ജനതയെ മുഴുവൻ മരണത്തിൽ നിന്നും പുനർജീവിപ്പിക്കാൻ കഴിയും. നമ്മുടെ കുഞ്ഞു ലെയ്‌ല ഇന്ന് സ്വർഗ്ഗത്തിലിരുന്ന് നമ്മളെ നോക്കി സന്തോഷം കൊണ്ട് പുഞ്ചിരിക്കുന്നുണ്ടാവും. തീർച്ച...'
അവരുടെ കണ്ണുകളിൽ നിന്നും ഇറ്റുവീണ ആനന്ദക്കണ്ണീർ ആ പുതിയ ഗ്രാമത്തിലെ പച്ചപ്പുല്ലുകളെ ഈറനണിയിച്ചു. ഇരുളടഞ്ഞ യെമന്റെ മണ്ണിൽ പ്രത്യാശയുടെയും അതിജീവനത്തിന്റെയും ഒരു പുതിയ സുവർണ്ണ പ്രഭാതം പൂർണ്ണമായും ഉദിച്ചുയരുകയായിരുന്നു!

അധ്യായം 25: അവസാനത്തെ താക്കോലും നിലയ്ക്കാത്ത സുഗന്ധവും
'ലെയ്‌ല സമാധാന ഗ്രാമം' യാഥാർഥ്യമായിട്ട് വർഷങ്ങൾ പലത് കടന്നുപോയിരുന്നു. യെമൻ രാജ്യം യുദ്ധത്തിന്റെ കറുത്ത നിഴലുകളിൽ നിന്നും പൂർണ്ണമായി മോചിതമാവുകയും, സമാധാനത്തിന്റെ പുതിയൊരു പ്രഭാതത്തിലേക്ക് ഉണരുകയും ചെയ്തു. കാലത്തിന്റെ പ്രവാഹത്തിൽ താരിഖിന്റെ തലമുടി വെള്ളിനൂലുകൾ പോലെയായി. പ്രായത്തിന്റെ കനത്ത തളർച്ച അവന്റെ ശരീരത്തെ ബാധിച്ചിരുന്നെങ്കിലും, കണ്ണുകളിൽ അന്നും ഒട്ടും കെട്ടുപോകാത്ത ഒരു ദീപ്തമായ വെളിച്ചമുണ്ടായിരുന്നു.
അദൻ നഗരത്തിലെ ആ പഴയ ശ്മശാന മുറ്റത്ത് ഉയർന്ന 'ലെയ്‌ല മെമ്മോറിയൽ സ്‌കൂൾ' ഇന്ന് യെമനിലെ തന്നെ ഏറ്റവും വലിയ അന്താരാഷ്ട്ര സമാധാന സർവ്വകലാശാലയായി വളർന്നു പന്തലിച്ചിരുന്നു. ലോകത്തിന്റെ പല കോണുകളിൽ നിന്നും യുദ്ധം കവർന്നെടുത്ത സ്വപ്നങ്ങളുമായി കുഞ്ഞുങ്ങളും അഭയാർഥികളും ഇന്ന് അവിടെ അറിവ് തേടിയെത്തുന്നു. വിദ്യാലയത്തിന്റെ വലിയ അഡ്മിനിസ്‌ട്രേറ്റീവ് ബ്ലോക്കുകളും ലൈബ്രറികളും ഉയർന്നപ്പോഴും, ക്യാമ്പസിന്റെ മധ്യത്തിലുള്ള ആ പഴയ ഒലിവ് മരവും അതിന്റെ ചുവട്ടിലെ അബു അഹമ്മദിന്റെ ആ പഴയ കൊച്ചു മൺകുടിലും താരിഖ് മാറ്റമില്ലാതെ സംരക്ഷിച്ചു പോന്നു. അത് അവന്റെ ഓർമ്മകളുടെ മ്യൂസിയമായിരുന്നു.
ഇപ്പോൾ ആ വലിയ സർവ്വകലാശാലയുടെ പൂർണ്ണമായ നടത്തിപ്പ് ചുമതല ഫാത്തിമയ്ക്കാണ്. അവൾ പ്രായോഗിക ബുദ്ധിയും കരുണയും ഒത്തിണങ്ങിയ ഒരു വലിയ നേതാവായി മാറിയിരുന്നു. അബ്ദുള്ളയാകട്ടെ, യെമനിലുടനീളം ഫൗണ്ടേഷന്റെ കാർഷിക സമാധാന ഗ്രാമങ്ങൾ വ്യാപിപ്പിക്കുന്ന തിരക്കിലായിരുന്നു.
ഒരു തണുത്ത വൈകുന്നേരം, ആകാശത്ത് അസ്തമയ സൂര്യന്റെ കടുംചുവപ്പ് പടർന്നു നിൽക്കുന്ന സമയം. താരിഖ് വല്ലാതെ തളർന്ന് തന്റെ മൺകുടിലിന് മുന്നിലെ പഴയ കസേരയിൽ വന്നിരുന്നു. അവന്റെ കൈകളിൽ അബു അഹമ്മദിന്റെ ആ പഴയ ഡയറിയും അതിന്റെ തുടർച്ചയായി താൻ വർഷങ്ങളായി എഴുതിക്കൊണ്ടിരുന്ന സ്വന്തം ജീവിതക്കുറിപ്പുകളും ഉണ്ടായിരുന്നു. തന്റെ ശ്വാസം പതുക്കെ വലിഞ്ഞു മുറുകുന്നതായി താരിഖ് അറിഞ്ഞു. മണ്ണിലേക്ക് മടങ്ങാനുള്ള സമയം അടുത്തു വരുന്നതായി ആ പഴയ ശ്മശാന കാവൽക്കാരൻ തിരിച്ചറിഞ്ഞു.
അവൻ പതുക്കെ വിളിച്ചു: 'ഫാത്തിമ... അബ്ദുള്ള...'
ആ ശബ്ദത്തിലെ തളർച്ച കണ്ട് അവർ ഇരുവരും ഓടിവന്ന് അവന്റെ അരികിൽ മുട്ടുകുത്തിയിരുന്നു. ഫാത്തിമയുടെ കണ്ണുകൾ നിറഞ്ഞൊഴുകുന്നുണ്ടായിരുന്നു.
'കരയരുത് ഫാത്തിമ...' താരിഖ് അതീവ ശാന്തമായി, പ്രശാന്തമായ പുഞ്ചിരിയോടെ പറഞ്ഞു. 'എന്റെ ഈ വലിയ ജീവിത നിയോഗം പൂർത്തിയായിരിക്കുന്നു. മരണത്തിന്റെ വെറുമൊരു കാവൽക്കാരനായി തുടങ്ങിയ എന്റെ ഈ ചെറിയ ജീവിതം, ഇത്രയും വലിയൊരു അറിവിന്റെ തോട്ടക്കാരനായി അവസാനിപ്പിക്കാൻ കഴിഞ്ഞത് ഈ മണ്ണിന്റെയും ലെയ്‌ലയുടെയും പുണ്യമാണ്. എനിക്ക് ഒട്ടും സങ്കടമില്ല, മറിച്ച് സംതൃപ്തിയാണ്.'
അവൻ തന്റെ വിറയ്ക്കുന്ന കൈകൾ കൊണ്ട് അരയിൽ നിന്നും ആ പഴയ, തുരുമ്പിച്ച വലിയ ഇരുമ്പ് താക്കോൽക്കൂട്ടം പുറത്തെടുത്തു. വർഷങ്ങളായി ജീവനെപ്പോലെ കാത്തുസൂക്ഷിച്ച ആ താക്കോൽ അവൻ ഫാത്തിമയുടെ കൈകളിലേക്ക് ഏൽപ്പിച്ചു.
'ഫാത്തിമ... ഇത് വെറുമൊരു താക്കോലല്ല. യുദ്ധം തകർത്ത ഒരു ജനതയുടെ പ്രത്യാശയുടെയും അറിവിന്റെയും വലിയ വാതിൽ തുറക്കാനുള്ള താക്കോലാണിത്. ഇനി ഇത് നിന്റെ കൈകളിൽ ഭദ്രമായിരിക്കണം. ഈ മണ്ണിലെ ഒരു കുഞ്ഞിന്റെയും കണ്ണിലെ അറിവിന്റെ വെളിച്ചം എന്നെന്നേക്കുമായി കെട്ടുപോകരുത്,' താരിഖ് അവസാനമായി മന്ത്രിച്ചു.
ഫാത്തിമ വിറയ്ക്കുന്ന കൈകളോടെ ആ താക്കോൽ വാങ്ങി തന്റെ നെഞ്ചോട് ചേർത്തുപിടിച്ചു പൊട്ടിക്കരഞ്ഞു. അബ്ദുള്ള താരിഖിന്റെ തണുത്തു തുടങ്ങിയ കൈകളിൽ മുറുകെ പിടിച്ചു നിന്നു.
'അബ്ദുള്ള...' താരിഖ് അബ്ദുള്ളയുടെ മുഖത്തേക്ക് നോക്കി പറഞ്ഞു. 'നമ്മുടെ ലെയ്‌ല ഉറങ്ങുന്ന ആ കബറിനരികിൽ... അവളുടെ പ്രിയപ്പെട്ട ജാസ്മിൻ ചെടികൾക്ക് നടുവിൽ എന്നെയും കിടത്തണം. എനിക്ക് എന്റെ പ്രിയപ്പെട്ട കൂട്ടുകാരിയുടെ അരികിൽ ശാന്തമായി വിശ്രമിക്കണം.'
അവർ ഇരുവരും തലയാട്ടി. താരിഖ് പതുക്കെ തന്റെ കണ്ണുകൾ അടച്ചു. അവന്റെ ചുണ്ടുകളിൽ തൃപ്തികരമായ ഒരു ചെറിയ പുഞ്ചിരി ബാക്കിയുണ്ടായിരുന്നു. ആകാശത്തുനിന്നും വീശിയ തണുത്ത കാറ്റിൽ ജാസ്മിൻ പൂക്കൾ കുടിലിനുള്ളിലേക്ക് കൊഴിഞ്ഞുവീണു. യെമന്റെ പ്രിയപ്പെട്ട മകൻ, ആ പഴയ ശ്മശാന കാവൽക്കാരൻ തന്റെ വലിയ യാത്ര പൂർത്തിയാക്കി പ്രകൃതിയോട് ലയിച്ചു.
അടുത്ത ദിവസം, ചരിത്രത്തിലാദ്യമായി അദൻ നഗരം അത്രയും വലിയൊരു ജനക്കൂട്ടത്തിന് സാക്ഷ്യം വഹിച്ചു. തെരുവിലെ സാധാരണക്കാർ വരെ താരിഖിന് വിട നൽകാൻ ആ ശ്മശാന മുറ്റത്തേക്ക് ഒഴുകിയെത്തി. താരിഖ് ആഗ്രഹിച്ചതുപോലെ, ലെയ്‌ലയുടെയും അബു അഹമ്മദിന്റെയും കല്ലറകൾക്ക് നടുവിൽ അവനെ അവർ ശാന്തമായി കിടത്തി.
അന്ത്യകർമ്മങ്ങൾക്ക് ശേഷം, സൂര്യൻ അസ്തമിക്കാറായ സമയം, ജനക്കൂട്ടമെല്ലാം പതുക്കെ ഒഴിഞ്ഞുപോയി. അബ്ദുള്ളയും ഫാത്തിമയും മാത്രം ബാക്കിയായി.
ഫാത്തിമ തന്റെ കയ്യിലെ ആ പഴയ ഇരുമ്പ് താക്കോൽക്കൂട്ടം ഉയർത്തിപ്പിടിച്ചു. അവളുടെ കണ്ണുകളിലെ കണ്ണീർ പതുക്കെ മാറി പകരം പോരാട്ടത്തിന്റെ വലിയ ദൃഢത നിറഞ്ഞു. അവൾ അബ്ദുള്ളയെ നോക്കി പറഞ്ഞു:
'അബ്ദുള്ള ഭായ്... താരിഖ് ഭായ് കൊളുത്തിവെച്ച ഈ വെളിച്ചം ഇനി യെമനിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങേണ്ടതല്ല. ലോകത്ത് എവിടെയൊക്കെ യുദ്ധം കുഞ്ഞുങ്ങളുടെ സ്വപ്നങ്ങളെ തകർക്കുന്നുവോ, അവിടെയൊക്കെ നമ്മൾ ഈ 'ലെയ്‌ല ഫൗണ്ടേഷന്റെ' അറിവിന്റെ സന്ദേശവുമായി ചെല്ലും. ഈ ദീപശിഖ നമ്മൾ ലോകമെമ്പാടും എത്തിക്കും. ഇത് നമ്മുടെ പ്രതിജ്ഞയാണ്.'
അബ്ദുള്ള ആത്മവിശ്വാസത്തോടെ തലയാട്ടി. അവർ രണ്ടുപേരും ചേർന്ന് താരിഖിന്റെയും ലെയ്‌ലയുടെയും കബറുകൾക്ക് മുകളിൽ പുതിയ ജാസ്മിൻ പൂക്കൾ വിതറി.
ഇരുട്ടു വീണു തുടങ്ങിയ ആ വലിയ സർവ്വകലാശാല മുറ്റത്ത്, രാത്രിയിലെ തണുത്ത കാറ്റിൽ ജാസ്മിൻ പൂക്കളുടെ തീക്ഷ്ണമായ സുഗന്ധം വീണ്ടും പടരുകയായി... അത് ആ ശ്മശാനത്തിന്റെ അതിരുകൾ ഭേദിച്ച്, അദൻ നഗരവും കടന്ന്, ലോകത്തിന്റെ എല്ലാ യുദ്ധഭൂമികളിലേക്കും പുതിയൊരു നാളെയുടെ, സമാധാനത്തിന്റെ സന്ദേശവുമായി ഒഴുകിക്കൊണ്ടേയിരുന്നു...

വർഷങ്ങൾ വീണ്ടും കടന്നുപോയി. അദൻ നഗരത്തിലെ ജാസ്മിൻ പൂക്കളുടെ സുഗന്ധത്തിന് ഇപ്പോൾ കൂടുതൽ ആഴമുണ്ടായിരുന്നു. അത് താരിഖിന്റെയും ലെയ്‌ലയുടെയും ഓർമ്മകൾ മാത്രം പേറുന്ന ഒന്നായിരുന്നില്ല, മറിച്ച് യുദ്ധത്തിന്റെ ചാരത്തിൽ നിന്നും അതിജീവനത്തിന്റെ ആകാശത്തേക്ക് ചിറകടിച്ചുയർന്ന ആയിരക്കണക്കിന് കുഞ്ഞുങ്ങളുടെ സ്വപ്നങ്ങളുടെ മണം കൂടിയായിരുന്നു.

ഫാത്തിമയും അബ്ദുള്ളയും തങ്ങളുടെ പ്രതിജ്ഞ വാക്കുകളിൽ ഒതുക്കിയില്ല. 'ലെയ്‌ല സമാധാന ട്രസ്റ്റ്' ഇന്ന് യെമന്റെ അതിർത്തികൾ കടന്ന്, സിറിയയിലെയും ഫലസ്തീനിലെയും ആഫ്രിക്കൻ രാജ്യങ്ങളിലെയും അഭയാർത്ഥി ക്യാമ്പുകളിലേക്ക് വളർന്നു പന്തലിച്ചു. താരിഖ് കൈമാറിയ ആ പഴയ ഇരുമ്പ് താക്കോൽ വെറുമൊരു ഓർമ്മച്ചെപ്പായിരുന്നില്ല; ലോകമെമ്പാടുമുള്ള യുദ്ധബാധിത പ്രദേശങ്ങളിൽ അറിവിന്റെ പുതിയ വിദ്യാലയങ്ങൾ തുറക്കാനുള്ള പ്രത്യാശയുടെ താക്കോലായി അത് മാറി.

ഒരു തണുത്ത പ്രഭാതത്തിൽ, യെമൻ അന്താരാഷ്ട്ര സമാധാന സർവ്വകലാശാലയുടെ പ്രധാന കവാടത്തിലേക്ക് പതിനാലുകാരിയായ ഒരു പെൺകുട്ടി നടന്നെത്തി. അവൾ പാലസ്തീനിലെ ബോംബെറിഞ്ഞു തകർത്ത ഒരു ഗ്രാമത്തിൽ നിന്നുള്ള അഭയാർത്ഥിയായിരുന്നു. കൈയിലൊരു പഴയ പുസ്തകവും, കണ്ണുകളിൽ ഭയവും പ്രതീക്ഷയും കലർന്ന ഒരു വെളിച്ചവുമായി നിൽക്കുന്ന ആ കുട്ടിയെ കണ്ടപ്പോൾ ഫാത്തിമയ്ക്ക് വർഷങ്ങൾക്ക് മുൻപ് താരിഖിന്റെ മുന്നിൽ വന്നുനിന്ന സ്വന്തം ബാല്യമാണ് ഓർമ്മ വന്നത്.

ഫാത്തിമ ആ കുട്ടിയുടെ അടുക്കലേക്ക് നടന്നു ചെന്നു. അവളുടെ തോളിൽ തലോടി.

"നിന്റെ പേരെന്താണ് മോളേ?" ഫാത്തിമ ശാന്തമായി ചോദിച്ചു.

"അമൽ..." ആ പെൺകുട്ടി വിറയ്ക്കുന്ന ശബ്ദത്തിൽ മറുപടി പറഞ്ഞു. "എന്റെ ഗ്രാമവും സ്കൂളുമെല്ലാം പോയി... എനിക്ക് ഇനി പഠിക്കണം. എനിക്ക് എന്റെ ജനങ്ങളെ സഹായിക്കണം."

ഫാത്തിമയുടെ കണ്ണുകൾ നിറഞ്ഞു. അവൾ തന്റെ അരയിൽ തൂങ്ങിയിരുന്ന ആ പഴയ വലിയ ഇരുമ്പ് താക്കോൽക്കൂട്ടമെടുത്ത് അമലിന്റെ കൈകളിൽ ചേർത്തുപിടിച്ചു.

"ഇത് താരിഖ് ഭായ് എന്നെ ഏൽപ്പിച്ചതാണ് അമൽ... മരണത്തെ തോൽപ്പിച്ച് ജീവിതത്തെ കെട്ടിപ്പടുത്ത ഒരു വലിയ കഥ ഇതിനു പിന്നിലുണ്ട്. ഇനി ഈ അറിവിന്റെ ലോകം നിന്റേതാണ്."

അതേസമയം, അങ്ങ് ദൂരെ ക്യാമ്പസിന്റെ മധ്യത്തിൽ, താരിഖിന്റെയും ലെയ്‌ലയുടെയും അബു അഹമ്മദിന്റെയും കബറുകൾക്ക് മുകളിലെ പഴയ ഒലിവ് മരം കാറ്റിൽ ഇലകൾ ഇളക്കി ആടിയുലഞ്ഞു. കബറുകൾക്ക് ചുറ്റും പൂത്തുനിൽക്കുന്ന ജാസ്മിൻ ചെടികളിൽ നിന്നും പുതിയൊരു കാറ്റ് വീശിയടിച്ചു.

അബ്ദുള്ള ആ ഒലിവ് മരച്ചുവട്ടിൽ നിൽക്കുകയായിരുന്നു. അവന്റെ കൈകളിൽ താരിഖിന്റെ ഡയറിയുടെ പുതിയ താളുകൾ ഉണ്ടായിരുന്നു. അവൻ അതിലേക്ക് നോക്കി പതുക്കെ മന്ത്രിച്ചു: "താരിഖ് ഭായ്... നിങ്ങൾ വിതച്ച വിത്തുകൾ ഇന്ന് ഒരു വലിയ കാടായി മാറിയിരിക്കുന്നു. മരണത്തിന്റെ കാവൽക്കാരനായിരുന്ന നിങ്ങൾ കൊളുത്തിവെച്ച വെളിച്ചം, ഇന്ന് ലോകത്തിലെ സകല ഇരുട്ടുകളെയും വെളിച്ചത്തിലാഴ്ത്തുകയാണ്."

സൂര്യൻ അസ്തമയത്തിലേക്ക് നീങ്ങവേ, ആ വലിയ ക്യാമ്പസിൽ ആയിരക്കണക്കിന് കുഞ്ഞുങ്ങളുടെ ചിരിയും വായനാ ശബ്ദങ്ങളും മുഴങ്ങി കേട്ടു. ശ്മശാനമായിരുന്ന ആ മണ്ണ് ഇപ്പോൾ ജീവന്റെ ഏറ്റവും വലിയ സംഗീതം പൊഴിക്കുകയാണ്. എത്രയൊക്കെ യുദ്ധങ്ങൾ തകർത്താലും, മനുഷ്യത്വത്തിന്റെയും അറിവിന്റെയും വിത്തുകൾ മണ്ണിൽ ശേഷിക്കുമെന്നും, അത് ജാസ്മിൻ പൂക്കളെപ്പോലെ ലോകമെമ്പാടും സുഗന്ധം പരത്തുമെന്നും ആ ശ്മശാനമുറ്റം ഉറക്കെ പ്രഖ്യാപിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു.

(അവസാനിച്ചു)