1942-ലെ ക്വിറ്റ് ഇന്ത്യ സമരകാലത്ത് ബ്രിട്ടീഷ് സെൻസർഷിപ്പിനെ മറികടന്ന് സ്വാതന്ത്ര്യസമര വാർത്തകളും സന്ദേശങ്ങളും ജനങ്ങളിലേക്ക് എത്തിക്കാൻ പ്രവർത്തിച്ച രഹസ്യ റേഡിയോ സംവിധാനമാണ് 'കോൺഗ്രസ് റേഡിയോ'. ഗാന്ധിയൻ സ്വാതന്ത്ര്യ സമര നായികയായ ഉഷാ മേത്തയുടെ നേതൃത്വത്തിലാണ് ഈ റേഡിയോ സ്റ്റേഷൻ പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നത്. ക്വിറ്റ് ഇന്ത്യ സമരകാലത്തെ ഈ രഹസ്യ റേഡിയോയുടെ പ്രധാന വിവരങ്ങൾ നോക്കാം.

To advertise here,

പശ്ചാത്തലവും തുടക്കവും
1942 ഓഗസ്റ്റിൽ ക്വിറ്റ് ഇന്ത്യ പ്രമേയം പാസാക്കിയതിന് തൊട്ടുപിന്നാലെ മഹാത്മാഗാന്ധി ഉൾപ്പെടെയുള്ള മുൻനിര നേതാക്കളെ ബ്രിട്ടീഷുകാർ അറസ്റ്റ് ചെയ്തു. പത്രങ്ങൾക്ക് കടുത്ത സെൻസർഷിപ്പ് ഏർപ്പെടുത്തുകയും വാർത്തകൾ വിലക്കുകയും ചെയ്തു. പത്രവിലക്കിനെ പ്രതിരോധിക്കാൻ 22 വയസ്സുകാരിയായ ഉഷാ മേത്തയും കൂട്ടരും ചേർന്ന് 1942 ഓഗസ്റ്റ് 14 ന് രഹസ്യ റേഡിയോ പ്രവർത്തനങ്ങൾ ആരംഭിച്ചു. ഓഗസ്റ്റ് 27 നാണ് ആദ്യ സംപ്രേഷണം നടന്നത്. ഇതിന് പിന്നിലെ പ്രധാന രാഷ്ട്രീയ ബുദ്ധിയും പ്രസംഗകനും സോഷ്യലിസ്റ്റ് നേതാവായ ഡോ.രാം മനോഹർ ലോഹ്യ ആയിരുന്നു.

ആദ്യ പ്രഖ്യാപനം: 'ഇന്ത്യയിൽ എവിടെയോ ഒരിടത്തുനിന്ന് 42.34 മീറ്ററിൽ കോൺഗ്രസ് റേഡിയോ സംസാരിക്കുന്നു' (This is the Congress Radio calling on 42.34 meters from somewhere in India) എന്നതായിരുന്നു റേഡിയോയിലെ ആദ്യത്തെ പ്രശസ്തമായ അനൗൺസ്‌മെന്റ്.

ബ്രിട്ടീഷ് രഹസ്യാന്വേഷണ വിഭാഗത്തിന്റെ പിടിയിൽപ്പെടാതിരിക്കാൻ ഓരോ സംപ്രേഷണത്തിന് ശേഷവും റേഡിയോ ഉപകരണങ്ങൾ ബോംബെയിലെ (മുംബൈ) പല രഹസ്യ കേന്ദ്രങ്ങളിലേക്ക് മാറ്റിക്കൊണ്ടേയിരുന്നു.

ബ്രിട്ടീഷ് സർക്കാർ ഒളിച്ചുവെച്ച ചിറ്റഗോങ് ബോംബ് ആക്രമണം, ജംഷഡ്പൂർ സമരം, ബല്ലിയയിലെ സംഭവങ്ങൾ, മറ്റ് ക്രൂരതകൾ എന്നിവ റേഡിയോയിലൂടെ ജനങ്ങളെ അറിയിച്ചു.

ഏകദേശം 88 ദിവസത്തെ (3 മാസം) വിജയകരമായ പ്രവർത്തനത്തിന് ശേഷം, ഗ്രൂപ്പിലെ ഒരു സാങ്കേതിക വിദഗ്ദ്ധന്റെ ചതിയെത്തുടർന്ന് 1942 നവംബറിൽ ബ്രിട്ടീഷ് പോലീസ് ഈ രഹസ്യ കേന്ദ്രം കണ്ടെത്തുകയും ഉഷാ മേത്ത ഉൾപ്പെടെയുള്ളവരെ അറസ്റ്റ് ചെയ്യുകയും ചെയ്തു. ഉഷാ മേത്തയെ കഠിനമായ ചോദ്യം ചെയ്യലിന് വിധേയയാക്കിയെങ്കിലും സഹപ്രവർത്തകരെ ഒറ്റിക്കൊടുക്കാൻ അവർ തയ്യാറായില്ല. തുടർന്ന് അവർക്ക് 4 വർഷത്തെ തടവുശിക്ഷ ലഭിച്ചു.

ഈ ചരിത്രത്തെ ആസ്പദമാക്കി ഹിന്ദിയിൽ 'ഏ വതൻ മേരെ വതൻ' (Ae Watan Mere Watan) എന്ന സിനിമ പുറത്തിറങ്ങിയിട്ടുണ്ട്.