'യാത്രകൾ സ്ഥലങ്ങളിലേക്ക് മാത്രമല്ല, കാലത്തിലേക്കും ഓർമ്മകളിലേക്കും മനുഷ്യഹൃദയത്തിലേക്കും കൂടിയാണ്...'

To advertise here,

ടി.എസ്. ദീപയുടെ 'ഓ ബിലാത്തീ... ഓമൽക്കിനാത്തീ...' വായിച്ചു തീർന്നപ്പോൾ മനസ്സിൽ ആദ്യം തെളിഞ്ഞത് ഇതാണ്. ഇത് ഒരു യാത്രാവിവരണം മാത്രമല്ല, ബാല്യകാല വായനകളിൽനിന്നും ചരിത്രപാഠങ്ങളിൽനിന്നും സാഹിത്യകഥാപാത്രങ്ങളിൽനിന്നും മനസ്സിൽ രൂപപ്പെട്ട ഒരു ലോകത്തെ നേരിൽ കാണുകയും ആ കാഴ്ചകളെ സ്വന്തം ജീവിതബോധത്തിലൂടെ വീണ്ടും വായിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ആത്മസാന്ദ്രമായ സഞ്ചാരരചനയാണ്.

എഴുത്തുകാരി കെ. ആർ. മീര എഴുതിയ 'സഞ്ചാരങ്ങളുടെ സഞ്ചിതസ്മൃതികൾ' എന്ന അവതാരിക പുസ്തകത്തിലേക്കുള്ള ഏറ്റവും ഉചിതമായ കവാടമാണ്. എഴുത്തുകാരിയുടെ യാത്രകൾ ഭൗതിക സഞ്ചാരങ്ങൾക്കപ്പുറം ഓർമ്മയുടെയും ചരിത്രത്തിന്റെയും സ്ത്രീദൃഷ്ടിയുടെയും സഞ്ചാരങ്ങളാണെന്ന് അവതാരിക കൃത്യമായി തിരിച്ചറിയുന്നു. ഒരു നഗരത്തെ അതിന്റെ കെട്ടിടങ്ങളിലൂടെയോ വിനോദസഞ്ചാര കേന്ദ്രങ്ങളിലൂടെയോ മാത്രം കാണാതെ, അവിടെ അടിഞ്ഞുകൂടിയ അധികാരം, സംസ്‌കാരം, സാഹിത്യം, കോളനിചരിത്രം, സാമൂഹിക വ്യത്യാസങ്ങൾ, സ്ത്രീജീവിതങ്ങൾ, സാധാരണ മനുഷ്യരുടെ മറഞ്ഞുപോയ അധ്വാനം എന്നിവയിലേക്കും എഴുത്തുകാരി നോക്കുന്നു.

ഈ പുസ്തകത്തിന്റെ ഏറ്റവും മനോഹരമായ സവിശേഷത വായനയും യാത്രയും തമ്മിലുള്ള ജൈവബന്ധമാണ്. ബാല്യത്തിൽ വായിച്ച ഷെർലക് ഹോംസ് കഥകളിലെ ബേക്കർ സ്ട്രീറ്റ് യാഥാർഥ്യത്തിൽ മുന്നിലുള്ളപ്പോൾ, എഴുത്തുകാരി ഒരു മ്യൂസിയം സന്ദർശകയായി മാത്രം അവിടെ നിൽക്കുന്നില്ല. ബാല്യകാലത്തെ തന്റെ വായനാസ്വാദനത്തെയും അത്ഭുതബോധത്തെയും വീണ്ടും കണ്ടെത്തുന്ന ഒരാളായാണ് എത്തുന്നത്. അതുപോലെ ന്യൂട്ടന്റെ ജന്മഗൃഹവും ആപ്പിൾമരവും ശാസ്ത്ര ചരിത്രത്തിന്റെ സ്മാരകങ്ങളായി മാത്രം നിൽക്കുന്നില്ല; പ്രകൃതി നിയമങ്ങളും മനുഷ്യഹൃദയത്തിന്റെ പ്രതികരണങ്ങളും തമ്മിൽ ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ധ്യാനത്തിന്റെ ഇടങ്ങളായി മാറുന്നു.

തെംസ് നദിയിലൂടെ സഞ്ചരിക്കുമ്പോൾ ലണ്ടന്റെ ഭംഗി മാത്രമല്ല ഈ പുസ്തകം കാണിക്കുന്നത്. ഒരു നഗരത്തിന്റെ ദീപ്തിക്ക് പിന്നിൽ ഒഴുകുന്ന ദുരന്തങ്ങളും മരണങ്ങളും ദാരിദ്ര്യവും മറന്നുപോയ മനുഷ്യരുടെ ശബ്ദങ്ങളും എഴുത്തുകാരി കേൾക്കുന്നു. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഈ യാത്രാവിവരണത്തിലെ നദികൾ വെള്ളം മാത്രമല്ല വഹിക്കുന്നത്; ചരിത്രവും കണ്ണീരും സ്മരണകളും പ്രത്യാശകളും വഹിക്കുന്നു.

ലണ്ടന്റെ ഭിന്നശേഷിസൗഹൃദമായ പൊതുസംവിധാനങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള അധ്യായം പുസ്തകത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രസക്തമായ സാമൂഹിക നിരീക്ഷണങ്ങളിലൊന്നാണ്. ഒരു റാംപ്, ഒരു ലിഫ്റ്റ്, ഒരു സ്‌റ്റെപ്പ് ഫ്രീ പ്രവേശനം ഇവ കേവലം സൗകര്യങ്ങൾ മാത്രമല്ല, 'ഈ സമൂഹത്തിൽ നിങ്ങൾക്കും തുല്യമായ അവകാശമുണ്ട്' എന്ന പ്രഖ്യാപനം കൂടിയാണെന്ന് എഴുത്തുകാരി ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു. കരുണയെ സഹതാപത്തിൽ ഒതുക്കാതെ, സ്വാതന്ത്ര്യവും ആത്മാഭിമാനവും ഉറപ്പാക്കുന്ന സാമൂഹിക ഉത്തരവാദിത്വമായി ഉയർത്തുന്ന ഈ സമീപനം പുസ്തകത്തിന്റെ മാനവിക അടിത്തറ വ്യക്തമാക്കുന്നു.

വിൻചെസ്റ്റർ കത്തീഡ്രലിന്റെ നിശ്ശബ്ദതയിൽ മനുഷ്യപ്രയത്‌നവും വിശ്വാസവും ചരിത്രവും കല്ലിൽ കൊത്തിവെച്ച പ്രാർത്ഥനയായി തെളിയുന്നു. വലിയ സ്മാരകങ്ങളുടെ പിന്നിൽ പേരറിയപ്പെടാതെ പോയ മനുഷ്യരുടെ അധ്വാനത്തെ എഴുത്തുകാരി ആദരിക്കുന്നു. അതോടൊപ്പം സ്ത്രീജീവിതത്തെയും കുടുംബബന്ധങ്ങളെയും സാമൂഹിക അസമത്വങ്ങളെയും നർമ്മവും സൂക്ഷ്മമായ നിരീക്ഷണവും ചേർത്ത് അവതരിപ്പിച്ച പ്രശസ്ത ഇംഗ്ലീഷ് നോവലിസ്റ്റായ ജെയിൻ ഓസ്റ്റിന്റെ ഓർമ്മയിലൂടെ സ്ത്രീപ്രതിഭയ്ക്ക് ചരിത്രം നൽകാൻ വൈകിയ അംഗീകാരത്തെക്കുറിച്ചും ചിന്തിപ്പിക്കുന്നു.

കേംബ്രിഡ്ജിലെയും ഓക്‌സ്‌ഫോർഡിലെയും യാത്രകൾ വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങളുടെ ഭംഗി വിവരിക്കുന്നതിലൊതുങ്ങുന്നില്ല. നൂറ്റാണ്ടുകളായി ഒഴുകുന്ന ജ്ഞാനപാരമ്പര്യം, പാലങ്ങളിലെ ഗണിതസൗന്ദര്യം, നദികളിലെ പ്രതിഫലനങ്ങൾ, പുസ്തകശാലകളിലെ നിശ്ശബ്ദത, ബാല്യകാല സാഹിത്യലോകങ്ങൾ ഇവയെല്ലാം ചേർന്ന് വിജ്ഞാനത്തിന്റെ ഒരു ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന ഭൂപടം സൃഷ്ടിക്കുന്നു.

ആയിരക്കണക്കിന് വർഷങ്ങൾക്കുമുമ്പ് നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടതും ഇന്നും ചരിത്രത്തിന്റ നിഗൂഢതയായി നിലകൊള്ളുന്നതുമായ ഇംഗ്ലണ്ടിലെ പ്രസിദ്ധമായ പുരാതന ശിലാസ്മാരകമായ Sontehenge-ന്റെ മുന്നിൽ നിൽക്കുമ്പോൾ മനുഷ്യജീവിതത്തിന്റെ പരിമിതിയും മനുഷ്യബുദ്ധിയുടെ മഹത്വവും ഒരേസമയം അനുഭവപ്പെടുന്നു. ആ ശിലകളെക്കുറിച്ചുള്ള എല്ലാ ഉത്തരങ്ങളും നൽകുന്നതിലല്ല ടീച്ചറുടെ താത്പര്യം; അവ ഉണർത്തുന്ന അത്ഭുതവും ഉത്തരം കിട്ടാത്ത ചോദ്യങ്ങളും വായനക്കാരന്റെ മനസ്സിൽ നിലനിർത്തുന്നതിലാണ്. അതുകൊണ്ടാണ് ഈ കൃതി വിവരങ്ങളുടെ ശേഖരമാകാതെ അനുഭവങ്ങളുടെ ലോകമായി മാറുന്നത്.

ഈ പുസ്തകത്തിന്റെ ഭാഷയുടെ പ്രത്യേകത അതിന്റെ സൗഹൃദപരമായ ലാളിത്യവും ഉള്ളിലെ ബൗദ്ധികസമ്പത്തുമാണ്. ചരിത്രവിവരങ്ങൾ വായനക്കാരനെ ക്ഷീണിപ്പിക്കുന്നില്ല. ശാസ്ത്രം, സാഹിത്യം, രാഷ്ട്രീയം, പുരാണം, കുടുംബസ്മരണം, യാത്രയിലെ ചെറിയ തമാശകൾ, വ്യക്തിപരമായ വേദനകൾ എല്ലാം സ്വാഭാവികമായി ഒരേ ഒഴുക്കിൽ ചേരുന്നു. ഓരോ അധ്യായവും പ്രത്യേകം വായിക്കാവുന്നതാണ്. എന്നാൽ, മുഴുവൻ പുസ്തകവും ചേർന്ന് വായിക്കുമ്പോൾ എഴുത്തുകാരിയുടെ ലോകദൃഷ്ടി കൂടുതൽ വ്യക്തമായി തെളിയും.

ഈ പുസ്തകത്തിൽ കാണുന്ന ഇംഗ്ലണ്ട് പോസ്റ്റ് കാർഡുകളിലെ മിനുക്കിയ ഇംഗ്ലണ്ട് മാത്രമല്ല. ചരിത്രമഹത്വത്തിനൊപ്പം അതിന്റെ വൈരുദ്ധ്യങ്ങളും കോളനിസ്മരണകളും സാമൂഹികമുറിവുകളും ഇവിടെ സാന്നിധ്യമറിയിക്കുന്നു. അതോടൊപ്പം പൊതുസംവിധാനങ്ങൾ, പുസ്തകസംസ്‌കാരം, പൈതൃകസംരക്ഷണം, വിദ്യാഭ്യാസപരമ്പര്യം, മനുഷ്യാവകാശബോധം എന്നിവയിൽനിന്ന് പഠിക്കാനുള്ളതും എഴുത്തുകാരി തുറന്ന മനസ്സോടെ സ്വീകരിക്കുന്നു.

ഒരു സ്ത്രീയുടെ കണ്ണിലൂടെ ലോകത്തെ കാണുന്നതിന്റെ സൂക്ഷ്മത ഈ കൃതിയിൽ എല്ലായിടത്തുമുണ്ട്. പ്രശസ്തരായ പുരുഷന്മാരുടെ ചരിത്രത്തിനിടയിൽ മറഞ്ഞുപോയ സ്ത്രീകളെയും കുട്ടികളെയും ഭിന്നശേഷിക്കാരെയും സാധാരണ മനുഷ്യരെയും എഴുത്തുകാരി ശ്രദ്ധിക്കുന്നു. മഹാസ്മാരകങ്ങളുടെ ഉയരത്തേക്കാൾ മനുഷ്യന്റെ അന്തസ്സിനാണ് ഈ പുസ്തകം കൂടുതൽ വില നൽകുന്നത്.

'ഓ ബിലാത്തി... ഓമൽക്കിനാത്തീ..' വായനക്കാരന് ഇംഗ്ലണ്ട് കാണിച്ചുതരുന്നു. അതിലും പ്രധാനമായി, ലോകത്തെ എങ്ങനെ കാണണം എന്ന് ചിന്തിപ്പിക്കുന്നു. കാണുക എന്നത് കണ്ണിന്റെ വെറും പ്രവൃത്തിയല്ലെന്നും വായനയും ഓർമ്മയും കരുണയും ചരിത്രബോധവും ചേർന്നാലേ ഒരു കാഴ്ച അനുഭവമായി മാറുകയുള്ളൂ എന്നും ഈ പുസ്തകം ബോധ്യപ്പെടുത്തുന്നു.

 

പുസ്തകത്തിലെ ഓരോ ഇടവും ഇവിടെ വിശദമായി പറഞ്ഞുതീർക്കാൻ തോന്നുന്നില്ല. കാരണം, എഴുത്തുകാരിയുടെ വാക്കുകൾക്കൊപ്പം അവിടങ്ങളിലേക്കു നടക്കുകയും, നദികളിലൂടെ ഒഴുകുകയും, കല്ലറകളുടെ നിശ്ശബ്ദത കേൾക്കുകയും, പഴയ പുസ്തകങ്ങളിലെ കഥാപാത്രങ്ങളെ വീണ്ടും കണ്ടുമുട്ടുകയും ചെയ്യാനുള്ള സന്തോഷം ഓരോ വായനക്കാരനും സ്വന്തമായി അനുഭവിക്കേണ്ടതാണ്.

യാത്രാവിവരണങ്ങൾ ഇഷ്ടപ്പെടുന്നവർക്കു മാത്രമല്ല, സാഹിത്യം, ചരിത്രം, ശാസ്ത്രം, മനുഷ്യബന്ധങ്ങൾ, സാമൂഹികനീതി, ഓർമ്മകൾ ഇവയെല്ലാം ഒരുമിച്ച് സ്‌നേഹിക്കുന്നവർക്കുമുള്ള പുസ്തകമാണിത്.

വായിച്ചുതീർന്നാലും യാത്ര അവസാനിക്കുന്നില്ല. ചില നഗരങ്ങൾ, ചില ശിലകൾ, ചില നദികൾ, ചില വാക്കുകൾ നമ്മുടെ ഉള്ളിൽ പിന്നെയും സഞ്ചരിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കും. 'ഓ ബിലാത്തീ... ഓമൽക്കിനാത്തീ...' വായിച്ചുതീർന്ന ശേഷവും അതിലെ കാഴ്ചകളും ഓർമ്മകളും മനുഷ്യരും നിങ്ങളുടെ മനസ്സിൽ ഏറെ നാൾ സ്‌നേഹത്തോടെ തുടരുന്നുണ്ടാകും.