ലങ്കാധിപതിയായിരുന്ന രാവണന്റെ ധര്മ്മപത്നിയാണ് മണ്ഡോദരി. അസുരന്മാരുടെ ശില്പിയായ മയന്റെ വളര്ത്തു പുത്രി. പൂര്വ്വജന്മത്തില് മധുര എന്ന ശിവഭക്തയായിരുന്നു മണ്ഡോദരി. സോമവാരവ്രതം നോക്കി ശിവപൂജചെയ്തെങ്കിലും വിധിഹിതത്താല് മധുര പാര്വ്വതി ശാപത്തിനിരയായി. ശാപഫലത്താല് മണ്ടൂകമായി (തവള) പന്ത്രണ്ട് വര്ഷം ഒരു പൊട്ടക്കിണറ്റില് കിടന്നു. ശ്രീപരമേശ്വരന്റെ അനുഗ്രഹത്താല് പന്ത്രണ്ടു വര്ഷങ്ങള്ക്കുശേഷം തവളയ്ക്കു ശാപമോക്ഷം ലഭിച്ച് ഒരു പെണ്കുഞ്ഞായി, കൂടാതെ ശ്രീമഹാദേവന്റെ വരപ്രസാദത്താന് നിത്യകന്യകയുമായി. പൊട്ടകിണറ്റില് നിന്നും ഈ പെണ്കുഞ്ഞിനെ മയനും ഹേമയും എടുത്തു വളര്ത്തി. മണ്ഡൂകം പെണ്കുഞ്ഞായി മാറിയതിനാല് മണ്ഡോദരിയെന്നു പേരിട്ടു വിളിച്ചു. അതിസുന്ദരിയായ മണ്ഡോദരിയെ ലങ്കാധിപതി രാവണന് വിവാഹം ചെയ്തു. സീതാന്വേഷണാര്ത്ഥം ലങ്കയില് എത്തിയ ഹനുമാന് ആദ്യമായി സുന്ദരിയായ മണ്ഡോദരിയെ കാണാന് ഇടയായപ്പോള് സീതയാണെു തെറ്റിധരിച്ചതായി വാല്മീകി രാമായണത്തില് പറയുന്നുണ്ട്. രാവണനില് മണ്ഡോദരിയ്ക്കു ഇന്ദ്രജിത്ത്, അതികായന്, അക്ഷകുമാരന് എിങ്ങനെ മൂന്നു പുത്രന്മാരുണ്ട്.
രാമായണത്തില് വാത്മീകി അവതരിപ്പിച്ചിട്ടുള്ള ഒരു ഉത്തമ കഥാപാത്രമാണ് മണ്ഡോദരി. രാമായണത്തിലെ പ്രതിനായകനായ രാവണന്റെ പട്ടമഹിഷിയെന്നനിലയില് ജീവിച്ചിരുന്ന ഈ സ്ത്രീരത്നം സല്പ്രവര്ത്തികള്ക്കു മാത്രമായി തന്റെ കാലം കഴിച്ചു. ഉത്തരരാമായണത്തില് മണ്ഡോദരിയുടെ പൂര്വ്വചരിത്രം വിവരിച്ചിരിക്കുന്നു. കശ്യപപ്രജാപതിയുടെ പുത്രനായ മയന് ഒരിക്കല് അപ്സരസ്സുകളുടെ നൃത്തം കാണാന് ദേവലോകത്ത് ചെന്നിരുന്നു. അവിടെ നൃത്തം ചെയ്തുകൊണ്ടിരുന്ന ഹേമ എന്ന അപ്സരസില് മയന് അനുരാഗം തോന്നുകയും ഇന്ദ്രാദികളുടെ അനുവാദത്തോടെ ഹേമയെ വിവാഹം ചെയ്യുകയും ചെയ്തു. ഹിമവാന്റെ തെക്കേ ചെരുവില് ഹേമപുരം എന്ന ഒരു നഗരം സൃഷ്ടിച്ച് അവര് അവിടെ സുഖമായി വസിച്ചു. മായാവി , ദുന്ദുഭി എന്ന രണ്ട് പുത്രന്മാരുമുണ്ടായി. ഒരു പുത്രി ജനിക്കുന്നതിനായി അവര് ഹിമവപാര്ശ്വത്തിലിരുന്ന് ശിവനെ തപസ്സ് ചെയ്തു.
അന്നൊരിക്കല് മധുരാ എന്ന ദേവസ്ത്രീ സോമവാരവൃതം അനുഷ്ടിച്ച് ശിവനെ നമസ്കരിക്കുന്നതിനായി കൈലാസത്തില് വന്നു. പാര്വ്വതീദേവി പുത്രന്റെ പിറന്നാള്ആഘോഷത്തിനായി ബ്രാഹ്മണസന്നിധിയില് പോയിരിക്കുക ആയിരുന്നു. ദേവി തിരികെ വന്നപ്പോള് ശിവന്റെ ഭസ്മം മധുരയുടെ കുചങ്ങളില് പറ്റിയിരിക്കുന്നത് കണ്ട് കുപിതയായി. തവളവേഷം പൂണ്ട് പന്ത്രണ്ട് വര്ഷം പാഴ് കിണറ്റില് കഴിയട്ടെ എന്ന് പാര്വതി മധുരയെ ശപിച്ചു. ശാപമനുസരിച്ച് മയന് തപസ്സ് ചെയ്യുന്നതിനടുത്തുള്ള ഒരു കിണറ്റില് ചെന്ന് മധുര തവളയായി ജീവിതം തുടങ്ങി. ശിവന് ആരും അറിയാതെ അവിടെ വരികയും പന്ത്രണ്ട് വര്ഷത്തിന് ശേഷം അവള് സുന്ദരിയായ ഒരു കന്യകയായി മാറുമെന്നും നിതാന്തപരാക്രമിയായ ഒരാള് അവളെ വേള്ക്കുമെന്നും ശാപമോക്ഷം കൊടുക്കുകയും ചെയ്തു. ശാപകാലം കഴിഞ്ഞ മധുര സുന്ദരിയായ ഒരു തരുണീമണിയായി കിണറ്റില് കിടന്ന് കരഞ്ഞു. ശബ്ദം കേട്ട'് ഓടിചെന്ന മയനും ഹേമയും കൂടി അവളെ കരക്കെടുത്ത് മണ്ഡോദരി എന്ന് പേരിട്ട'് വളര്ത്തി.
അന്നൊരിക്കല് ജൈത്രയാത്ര കഴിഞ്ഞ് മടങ്ങവേ രാവണന് മയനെ സന്ദര്ശിച്ചു. സുന്ദരിയായ മണ്ഡോദരിയെ കണ്ട രാവണന് അവളില് അനുരക്തനാവുകയും വിധിപ്രകാരം വിവാഹം ചെയ്ത് ലങ്കയിലേക്ക് കൊണ്ടുപോവുകയും ചെയ്തു.
മണ്ഡോദരിയുടെ സ്വഭാവ വൈശിഷ്ട്യം രാമായണത്തില് എടുത്തുപറയുന്നുണ്ട്. രാവണനെ ദുഷ്കൃത്യങ്ങളില് നിന്ന് പിന്തിരിപ്പിച്ച് സല്കര്മ്മങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കാന് അവള് വളരെ ശ്രമിച്ചിരുന്നു. എന്നാല് അവയെല്ലാം പരാജയമായിരുന്നു. ശിംശിപാവൃക്ഷച്ചുവട്ടില് കഴിഞ്ഞ സീതയെ സംരക്ഷിക്കുവാന് മണ്ഡോദരി പ്രത്യേകം ശ്രദ്ധിച്ചിരുന്നു. ഒരിക്കല് തന്റെ വിവാഹാഭ്യര്ത്ഥന നിരസിച്ച സീതയെ ശിരശ്ചേദം ചെയ്യാന് വാളുയര്ത്തിയ രാവണനെ മണ്ഡോദരി അനുനയിപ്പിച്ച് മണ്ടത്തരത്തില് നിന്നും പിന്മാറ്റി സീതയെ രക്ഷിച്ച കഥ രാമായണത്തില് വിവരിക്കുന്നുണ്ട്.
സ്വഭാവസൗകുമാര്യം പോലെതന്നെ ശരീരസൗന്ദര്യത്തിലും മണ്ഡോദരി അഗ്രഗണ്യയായിരുന്നു. ശിവാനുഗ്രഹത്താല് കിട്ടിയ രൂപലാവണ്യം ഹനുമാനെ പോലും അതിശയിപ്പിച്ചതായി രാമായണം വിവരിക്കുന്നുണ്ട്.രാവണന്റെ ഉറക്കറയില് പ്രവേശിച്ച ഹനുമാന് മണ്ഡോദരിയെ കണ്ട് സീതയാണെ് ന്നെണ്ണിപ്പോയ് രൂപയൗവ്വന ലക്ഷ്മിയില്' എന്നാണ് വാത്മീകി പ്രസ്താവിച്ചിരിക്കുന്നത്..
ഭര്തൃപരിലാളനത്തിലും മാതൃകയായിരുന്നു മണ്ഡോദരി. സ്ത്രീരത്നം എന്ന് തന്നെ വിശേഷിപ്പിക്കാവുന്ന ഉത്തമകഥാപാത്രമായിട്ടാണ് രാമായണത്തില് മണ്ഡോദരിയെ അവതരിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നത്.പഞ്ചകന്യകാരത്നമാണ് മണ്ഡോദരി. പൊട്ട കിണറ്റില് ജനനം. പിതാവ് രാക്ഷസേശ്വരന്. ഭര്ത്താവ് രാക്ഷസരാജാവ്. മകന് ഇന്ദ്രനെയും ജയിച്ചവന്. മഹാപതിവ്രത. രാവണന്റെ ദുഷ്കര്മ്മങ്ങളെ ധര്മ്മം ഉപദേശിച്ച് തടസ്സപ്പെടുത്തുന്നവള്. വിശേഷമങ്ങള് ഇനിയുമുണ്ട്.നിരൂപക ങാഷയില് പറഞ്ഞാല്
മൂവുലകം കീഴ്മേല് മറിച്ച ചക്രവര്ത്തിനിയുടെ പട്ടമഹിഷിയായിട്ടും സന്യാസിനിയെ പോലെ കാമനകള് ഒടുക്കിയവള്. പാപപങ്കിലമായ കൊട്ടാരത്തില് വാണിട്ടും മണ്ഡോദരി അഗ്നിയെ പോലെ വിശുദ്ധയാണ്. രണധീര പരമ്പരയില് വാണിട്ടും ഗിരി പുഷ്പം പോലെ ആത്മ സുഗന്ധം പരത്തികൊണ്ട് രാവണപത്നി ധ്രുവതാരകം പോലെ ആദികാവ്യ ദിവ്യനഭസില് തിളങ്ങി നില്ക്കും.
രാവണന് ഒരിക്കല് മയാസുരന്റെ വീട്ടില് എത്തുകയും മണ്ഡോദരിയെ കാണുകയും അവളുമായി പ്രണയത്തിലാകുകയും ചെയ്യുന്നു. മണ്ഡോദരിയും രാവണനും താമസിയാതെ വൈദിക ആചാരപ്രകാരം വിവാഹിതരാകുന്നു. മണ്ഡോദരി രാവണന്റെ മൂന്ന് പുത്രന്മാരെ പ്രസവിക്കുന്നു. മേഘനാദന് (ഇന്ദ്രജിത്ത്), അതികായന് , അക്ഷയകുമാരന് എന്നിവരാണവര്. ജോധ്പൂരില് നിന്ന് 9 കിലോമീറ്റര് വടക്ക് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന പട്ടണമായ മണ്ഡോര് മണ്ഡോദരിയുടെ ജന്മസ്ഥലമാണെന്ന് ചരിത്രകാരന്മാര് പറയുന്നു.
രാവണന്റെ തെറ്റുകള്ക്കിടയിലും, മണ്ഡോദരി രാവണനെ സ്നേഹിക്കുകയും ഭര്ത്താവിന്റെ ശക്തിയില് അഭിമാനിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. സ്ത്രീകളോടുള്ള രാവണന്റെ ബലഹീനതയെക്കുറിച്ച് അവള് ബോധവതിയാണ്. മണ്ഡോദരി രാവണനെ നീതിയിലേക്ക് നയിക്കാന് പലതവണ ശ്രമിക്കുന്നുണ്ട്. പക്ഷേ രാവണന് എപ്പോഴും അവളുടെ ഉപദേശം അവഗണിക്കുന്നു. ഒരാളുടെ വിധി നിയന്ത്രിക്കുന്ന ഒമ്പത് സ്വര്ഗ്ഗീയ ജീവികളായ നവഗ്രഹങ്ങളെ കീഴടക്കരുതെന്നും , സീതയായി പുനര്ജനിക്കുകയും രാവണന്റെ നാശത്തിന് കാരണമാവുകയും ചെയ്യുന്ന വേദവതിയെ വശീകരിക്കരുതെന്നും അവള് രാവണനെ ഉപദേശിക്കുന്നുണ്ട്.
വാല്മീകി രാമായണം മണ്ഡോദരിയെ ഒരു സുന്ദരിയായ സ്ത്രീയായി വിശേഷിപ്പിക്കുന്നു. രാമന്റെ വാനര ദൂതനായ ഹനുമാന് സീതയെ അന്വേഷിച്ച് ലങ്കയിലേക്ക് വരുമ്പോള്, രാവണന്റെ ശയനമുറികളില് പ്രവേശിച്ച് മണ്ഡോദരിയെ സീതയാണെന്ന് തെറ്റിദ്ധരിക്കുമ്പോള് മണ്ഡോദരിയുടെ സൗന്ദര്യത്തില് സ്തബ്ധനാകുന്ന ഹനുമാന്. തന്നെ വിവാഹം കഴിച്ചില്ലെങ്കില് സീതയെ കൊല്ലുമെന്ന് രാവണന് ഭീഷണിപ്പെടുത്തുന്നന്നു. സീത വിസമ്മതിച്ചപ്പോള് രാവണന് തന്റെ വാള് ഉയര്ത്തി സീതയെ കൊല്ലാന് ഭാവിക്കുമ്പോള് രാവണന്റെ കൈ പിടിച്ച് മണ്ഡോദരി അത് തടഞ്ഞ് സീതയെ രക്ഷിക്കുന്നു. ഒരു സ്ത്രീയെ കൊല്ലുന്നത് ഹീനമായ പാപമാണെന്നും അതിനാല് രാവണന് സീതയെ കൊല്ലരുതെന്നും മണ്ഡോദരി പറയുന്നു. തന്റെ മറ്റ് ഭാര്യമാരുമായി സുഖിക്കാനും സീതയെ ഭാര്യയായി ലഭിക്കണമെന്ന ആശയം ഉപേക്ഷിക്കാനും അവള് രാവണനോട് ആവശ്യപ്പെടുന്നു. മണ്ഡോദരി സീതയെ സൗന്ദര്യത്തിലും വംശപരമ്പരയിലും തന്നേക്കാള് താഴ്ന്നതായി കണക്കാക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും, സീതയുടെ രാമനോടുള്ള ഭക്തിയെ അംഗീകരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു .
സീതയെ സമാധാനപരമായി തിരിച്ചുകൊണ്ടുവരാനുള്ള എല്ലാ ശ്രമങ്ങളും പരാജയപ്പെട്ടപ്പോള്, രാമന് രാവണന്റെ ലങ്കയ്ക്കെതിരെ യുദ്ധം പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു. രാമനുമായുള്ള അന്തിമ യുദ്ധത്തിന് മുമ്പ്, മണ്ഡോദരി രാവണനെ പിന്തിരിപ്പിക്കാന് അവസാന ശ്രമം നടത്തുന്നു, പക്ഷേ ഫലിച്ചില്ല. ഒടുവില് എല്ലാം നശിക്കുമെന്നറിഞ്ഞിട്ടും അനുസരണയുള്ളതും വിശ്വസ്തയുമായ ഭാര്യയായി മണ്ഡോദരി ഭര്ത്താവിനൊപ്പം നില്ക്കുന്നു. തന്റെ മകനായ ഇന്ദ്രജിത്തിനോട് രാമനോട് യുദ്ധം ചെയ്യരുതെന്ന് ഉപദേശിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
രാവണന്റെ എല്ലാ പുത്രന്മാരും യോദ്ധാക്കളും മരിക്കുമ്പോള്, രാവണന് തന്റെ വിജയം ഉറപ്പാക്കാന് ഒരു യജ്ഞം നടത്തുന്നു. ഈ യജ്ഞം നശിപ്പിക്കാന് രാമന് ഹനുമാനും വാനരരാജാവ് അംഗദനും നയിക്കുന്ന ഒരു വാനരക്കൂട്ടത്തെ അയയ്ക്കുന്നു . കുരങ്ങുകള് രാവണന്റെ കൊട്ടാരത്തില് നാശം സൃഷ്ടിക്കുന്നു, പക്ഷേ രാവണന് യജ്ഞം തുടരുന്നു . രാവണന്റെ മുന്നില് അംഗദദന് മണ്ഡോദരിയുടെ മുടിയില് പിടിച്ചു വലിച്ചിഴയ്ക്കുന്നു. മണ്ഡോദരി തന്റെ ഭര്ത്താവിനോട് തന്നെ രക്ഷിക്കാന് അപേക്ഷിക്കുകയും രാമന് തന്റെ ഭാര്യയ്ക്കുവേണ്ടി എന്താണ് ചെയ്യുന്നതെന്ന് ഓര്മ്മിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. കോപാകുലനായ രാവണന് യജ്ഞം ഉപേക്ഷിച്ച് അംഗദനെ അടിക്കുന്നു. യജ്ഞം തടസ്സപ്പെടുത്തിയതോടെ അംഗദന്റെ ഉദ്ദേശ്യം സഫലമായി. മണ്ഡോദരി വീണ്ടും സീതയെ രാമന് സമര്പ്പിക്കാന് രാവണനോട് അഭ്യര്ത്ഥിക്കുന്നു, പക്ഷേ അദ്ദേഹം വിസമ്മതിക്കുന്നു. മറ്റ് രാമായണ രൂപാന്തരങ്ങള് സംഭവത്തെക്കുറിച്ച് കൂടുതല് ഭയാനകമായ വിവരണങ്ങള് അവതരിപ്പിക്കുന്നു. കുരങ്ങുകള് മണ്ഡോദരിയെ വലിച്ചിഴച്ച് വസ്ത്രങ്ങള് വലിച്ചുകീറിയതായി കൃതിവാസി രാമായണം പറയുന്നു. ബിചിത്ര രാമായണത്തില് , മണ്ഡോദരിയെ അപമാനിക്കുന്നത് ഹനുമാനാണ്. തായ് രൂപാന്തരമായ രാമകീന് പറയുന്നത്, രാവണന്റെ രൂപത്തില് ഹനുമാന് മണ്ഡോദരിയോടൊപ്പം ഉറങ്ങുകയും അവളുടെ പാതിവ്രത്യം നശിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു, ഇത് രാവണന്റെ ജീവന് സംരക്ഷിക്കുന്നു എന്നാണ്.
രാവണന് രാമനുമായി അവസാന യുദ്ധം നടത്തുന്നു. സാധാരണ അമ്പുകളുപയോഗിച്ച് രാവണനെ കൊല്ലുന്നതില് രാമന് പരാജയപ്പെടുന്നു, പക്ഷേ ഒടുവില് ഒരു മാന്ത്രിക അമ്പുകൊണ്ട് കൊല്ലുന്നു. വാല്മീകിയുടെ രാമായണത്തില് ഇന്ദ്രന് രാമന് മാന്ത്രിക അമ്പ് നല്കിയതായി പറയുമ്പോള്, മറ്റ് പതിപ്പുകളില് മാന്ത്രിക അമ്പ് മണ്ഡോദരിയുടെ ശയനമുറികളിലോ അവളുടെ കട്ടിലിനടിയിലോ ഒളിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. രാവണന്റെ ക്ഷേമത്തിനായി മണ്ഡോദരി പാര്വതി ദേവിയെ ആരാധിക്കുന്നതില് മുഴുകിയിരിക്കുമ്പോള് , ഹനുമാന് ഒരു സന്യാസിയുടെ വേഷത്തില് അവളുടെ അടുത്തേക്ക് വരുന്നു. അവളുടെ ആത്മവിശ്വാസം നേടിയ ശേഷം, അമ്പിന്റെ രഹസ്യ സ്ഥാനം വെളിപ്പെടുത്താന് അവളെ നിര്ബന്ധിക്കുന്നു. ഹനുമാന് അമ്പ് പിടിച്ചെടുത്ത് രാമന് നല്കുന്നു, ഇത് രാവണന്റെ അന്ത്യത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്നു. രാവണന്റെ മരണസ്ഥലത്ത് മണ്ഡോദരി അസ്വസ്ഥമായ അവസ്ഥയില് പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയും വിലപിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. യുദ്ധത്തില്, മണ്ഡോദരിക്ക് ഭര്ത്താവിനെയും പുത്രന്മാരെയും ബന്ധുക്കളെയും നഷ്ടപ്പെടുന്നു.
രാവണന്റെ മരണശേഷം മണ്ഡോദരിയുടെ വിധിയെക്കുറിച്ച് വാല്മീകിയുടെ രാമായണം മൗനം പാലിക്കുമ്പോള് രാമായണത്തിന്റെ പല പതിപ്പുകളും പറയുന്നത്, രാവണന്റെ മരണശേഷം, രാമന് വിഭീഷണനോട് മണ്ഡോദരിയെ ഭാര്യയായി സ്വീകരിക്കാന് ഉപദേശിക്കുന്നു എന്നാണ്. വാല്മീകിരാമായണത്തില് മണ്ഡോദരിയെ സീതയുടെ അമ്മയായി രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടില്ലെങ്കിലും, രാമായണത്തിന്റെ ചില പില്ക്കാല രൂപാന്തരങ്ങള് മണ്ഡോദരിയെ സീതയുടെ അമ്മയായോ അല്ലെങ്കില് സീതയുടെ ജനനകാരണമായോ ചിത്രീകരിക്കുന്നു.
രാമായണത്തില് മണ്ഡോദരിയുടെ വേഷം ചെറുതാണെങ്കിലും വളരെ പ്രധാനമാണ്. ഭക്തയും നീതിമാനുമായ ഒരു രാജകീയ സ്ത്രീയായിട്ടാണ് അവരെ വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്. മണ്ഡോദരിക്ക് വളരെ അപൂര്വമായി മാത്രമേ പ്രാധാന്യം ലഭിക്കൂ . അവളുടെ പ്രതിച്ഛായയ്ക്ക് സാരാംശം കുറവായതിനാല് പെട്ടെന്ന് മങ്ങുന്നു. ഭര്ത്താവിനോടുള്ള അവളുടെ സ്നേഹത്തെയും വിശ്വസ്തതയെയും രാമായണം ഊന്നിപ്പറയുന്നു. പഞ്ചകന്യ: വിമന് ഓഫ് സബ്സ്റ്റന്സ് എന്ന പുസ്തകത്തിന്റെ രചയിതാവായ പ്രദീപ് ഭട്ടാചാര്യ പറയുന്നത്, 'വാല്മീകി (രാമായണം) അവളെക്കുറിച്ച് (മണ്ഡോദരി) എഴുതിയതില് പ്രത്യേകിച്ച് ഒന്നും തന്നെയില്ല, സീതയെ തിരികെ നല്കാന് അവള് ഭര്ത്താവിന് മുന്നറിയിപ്പ് നല്കുന്നുവെന്നും അയാള് അവളെ വിവാഹം ചെയ്യുന്നത് തടയാന് മതിയായ സ്വാധീനം ചെലുത്തുന്നുവെന്നും മാത്രമാണ്.
Content Highlights: ramayana masam 2025
Published: 02 Aug 2025, 10:56 pm IST
Related Topics
Disclaimer: Kindly avoid objectionable, derogatory, unlawful and lewd comments, while responding to reports. Such comments are punishable under cyber laws. Please keep away from personal attacks. The opinions expressed here are the personal opinions of readers and not that of Mathrubhumi.
Most Commented