കിഴക്കൻ ഹിമാലയത്തിലെ അരുണാചൽ പ്രദേശിലൂടെ ഒഴുകുന്ന സിയാങ് നദി വെറുമൊരു ജലസ്രോതസ്സല്ല, മറിച്ച് ആദി ഗോത്രസമൂഹത്തിന്റെ ജീവിതത്തിന്റെയും സംസ്കാരത്തിന്റെയും അവിഭാജ്യ ഘടകമാണ്. എന്നാൽ ഇന്ന് ഈ നദീതടം വലിയൊരു ജനകീയ പ്രക്ഷോഭത്തിന്റെ വേദിയാണ്. സിയാങ് നദിക്ക് കുറുകെ കേന്ദ്ര സർക്കാരും പൊതുമേഖലാ സ്ഥാപനമായ എൻ.എച്ച്.പി.സി.യും ചേർന്ന് നിർമിക്കാൻ ലക്ഷ്യമിടുന്ന 11,200 മെഗാവാട്ട് ശേഷിയുള്ള സിയാങ് അപ്പർ മൾട്ടിപർപ്പസ് പ്രോജക്ടാണ് പ്രതിഷേധങ്ങൾക്ക് കാരണം. അണക്കെട്ട് യാഥാർഥ്യമായാൽ ആദിവാസി ഗ്രാമങ്ങളും തലമുറകളായി അവർ കൃഷി ചെയ്തുവരുന്ന ഭൂമിയും വെള്ളത്തിനടിയിലാകുമെന്നാണ് ജനങ്ങളുടെ ആശങ്ക.

To advertise here,

ചൈനയുടെ അണക്കെട്ടിന് മറുപടിയോ?

അതിർത്തിക്കപ്പുറത്ത് ടിബറ്റിലെ യാർലുങ് സാങ്പോ നദിയിൽ ചൈന നിർമിക്കുന്ന 60,000 മെഗാവാട്ട് ശേഷിയുള്ള മേഡോങ് അണക്കെട്ടിനെ നേരിടാനുള്ള തന്ത്രപ്രധാനമായ പദ്ധതിയായാണ് ഇന്ത്യ സിയാങ് അണക്കെട്ടിനെ കാണുന്നത്. കേന്ദ്ര സർക്കാരും അരുണാചൽ പ്രദേശ് മുഖ്യമന്ത്രി പെമ ഖണ്ഡുവും പദ്ധതിയെ ന്യായീകരിക്കുന്നതും ഈ വാദമുയർത്തിയാണ്.

ചൈന അണക്കെട്ടിൽനിന്ന് പെട്ടെന്ന് വലിയ അളവിൽ വെള്ളം തുറന്നുവിട്ടാൽ ഇന്ത്യയിൽ പ്രളയമുണ്ടാകാൻ സാധ്യതയുണ്ടെന്നാണ് സംസ്ഥാന സർക്കാരിന്റെ ആശങ്ക. ഇത്തരം സാഹചര്യങ്ങൾ നേരിടാനും രാജ്യത്തിന്റെ ജലസുരക്ഷ ഉറപ്പാക്കാനും സിയാങ് നദിയിൽ 9.2 ബില്യൺ ക്യുബിക് മീറ്റർ വെള്ളം സംഭരിക്കാൻ ശേഷിയുള്ള വലിയ ജലാശയം വേണമെന്നാണ് ഭരണകൂടത്തിന്റെ വാദം.

2013-ൽ രണ്ട് ഘട്ടങ്ങളിലായി ചെറിയ പദ്ധതിയായാണ് ഈ സംരംഭം ആദ്യം വിഭാവനം ചെയ്തത്. എന്നാൽ, 2017-ൽ നീതി ആയോഗുമായുള്ള ചർച്ചകൾക്കുശേഷം പദ്ധതി പുനഃക്രമീകരിച്ചു. 280 മീറ്റർ ഉയരമുള്ള അണക്കെട്ട് ഉൾപ്പെടുന്ന, ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ ഒറ്റ അണക്കെട്ട് പദ്ധതിയായി ഇതിനെ മാറ്റുകയായിരുന്നു ലക്ഷ്യം.

സ്വന്തം മണ്ണിൽ അഭയാർഥികളാകുമെന്ന ഭീതി

ദേശീയ സുരക്ഷയുടെയും വികസനത്തിന്റെയും പേരിൽ നടപ്പാക്കുന്ന പദ്ധതി തങ്ങളെ സ്വന്തം നാട്ടിൽനിന്ന് കുടിയിറക്കുമെന്നാണ് ആദിവാസി സമൂഹത്തിന്റെ ആശങ്ക. പദ്ധതി നടപ്പായാൽ സിയാങ് താഴ്‌വരയിലെ 27 ഗ്രാമങ്ങൾ പൂർണമായും വെള്ളത്തിനടിയിലാകുമെന്നും ഒന്നര ലക്ഷത്തോളം ആളുകൾക്ക് വീടും നാടും ഉപേക്ഷിക്കേണ്ടിവരുമെന്നും പരിസ്ഥിതി പ്രവർത്തകരും പ്രാദേശിക സംഘടനകളും മുന്നറിയിപ്പ് നൽകുന്നു.

മലഞ്ചെരുവുകളിൽ തലമുറകളായി കൃഷി ചെയ്തുവരുന്ന നെൽവയലുകളും ഓറഞ്ച് തോട്ടങ്ങളും നഷ്ടപ്പെടുന്നത് ജനങ്ങളുടെ ഉപജീവനത്തെ ബാധിക്കുമെന്ന് കർഷകർ പറയുന്നു. പരോങ്, റിയു തുടങ്ങിയ ഗ്രാമങ്ങളിലെ ജനങ്ങൾക്ക് കൃഷിഭൂമി വെറുമൊരു വരുമാനമാർഗമല്ല, അവരുടെ പാരമ്പര്യത്തിന്റെയും സംസ്കാരത്തിന്റെയും ഭാഗം കൂടിയാണത്. ഭൂമി നഷ്ടപ്പെട്ടാൽ തങ്ങളുടെ ജീവിതരീതിയും തനതായ സംസ്കാരവും ഇല്ലാതാകുമെന്നാണ് അവരുടെ ഭയം.

പരമ്പരാഗത രീതികളിലൂടെ പ്രതിഷേധം

പദ്ധതിക്കെതിരായ സമരങ്ങൾക്ക് നേതൃത്വം നൽകുന്നത് സിയാങ് ഇൻഡിജീനസ് ഫാർമേഴ്‌സ് ഫോറം, ആദി ബാനെ കെബാങ് എന്നീ സംഘടനകളാണ്. പരമ്പരാഗത ഗ്രാമസഭകളായ 'കെബാങ്' വിളിച്ചുചേർത്താണ് ഇവർ സമരപരിപാടികൾ ആസൂത്രണം ചെയ്യുന്നത്. സർവേ ഉദ്യോഗസ്ഥരെയും മണ്ണ് പരിശോധിക്കാൻ എത്തുന്ന ഡ്രില്ലിങ് യന്ത്രങ്ങളെയും തടയാൻ ഗ്രാമവാസികൾ കാവൽ നിൽക്കുകയാണ്.

അണക്കെട്ടിന് അനുമതി നൽകുന്ന രേഖകളിൽ ഒപ്പിടുന്നവർക്കെതിരെ പ്രകൃതിയുടെ ശക്തികളെ ആവാഹിക്കുന്ന 'റഫ്ബങ്' എന്ന പരമ്പരാഗത ശാപച്ചടങ്ങും ചിലർ നടത്തുന്നു. സമരത്തിന് പിന്തുണ പ്രഖ്യാപിച്ച് സ്ത്രീകൾ 'പോനുങ്' എന്ന പരമ്പരാഗത ഗാനങ്ങളും ആലപിക്കുന്നുണ്ട്. ചില ഗ്രാമങ്ങളിൽ സൈന്യത്തിന്റെയും സർവേ സംഘങ്ങളുടെയും പ്രവേശനം തടയാൻ വടം ഉപയോഗിച്ച് നിർമിച്ച പാലങ്ങൾ പോലും മുറിച്ചുമാറ്റി.

സർവേ നടപടികളും പോലീസ് വിന്യാസവും സംഘർഷം വർധിപ്പിക്കുന്നു

നിലവിൽ പ്രാഥമിക സാധ്യതാപഠന റിപ്പോർട്ട് സമർപ്പിക്കാനുള്ള സർവേ ഘട്ടത്തിലാണ് പദ്ധതി. പഠനത്തിൽ പ്രായോഗികമല്ലെന്ന് കണ്ടാൽ പദ്ധതി ഉപേക്ഷിക്കുമെന്നും ജനങ്ങളുടെ ആശങ്കകൾ പരിഹരിക്കാതെ മുന്നോട്ട് പോകില്ലെന്നും മുഖ്യമന്ത്രി പേമ ഖണ്ഡു ഉറപ്പുനൽകിയിട്ടുണ്ട്. പദ്ധതിയുടെ പഠന റിപ്പോർട്ട് തയ്യാറാക്കുന്നതിനായി സർവേ നടപടികൾ മുന്നോട്ടുകൊണ്ടുപോകാനാണ് എൻ.എച്ച്.പി.സി.യുടെ ശ്രമം. ഇതിനായി കേന്ദ്ര സായുധ പോലീസ് സേനയെയും മേഖലയിൽ വിന്യസിച്ചിട്ടുണ്ട്. എന്നാൽ, സർവേ നടപടികളും സുരക്ഷാസേനയുടെ സാന്നിധ്യവും പ്രദേശത്തെ സംഘർഷാവസ്ഥ കൂടുതൽ രൂക്ഷമാക്കിയിരിക്കുകയാണ്.

അതേസമയം, പദ്ധതിക്ക് ജനപിന്തുണ നേടുന്നതിനായി എൻ.എച്ച്.പി.സി. 11 കോടി രൂപ ചെലവിട്ട് പൊതുജനസമ്പർക്ക പ്രചാരണങ്ങളും കോർപ്പറേറ്റ് സാമൂഹിക ഉത്തരവാദിത്വത്തിന്റെ ഭാഗമായുള്ള പ്രവർത്തനങ്ങളും ആസൂത്രണം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. എന്നാൽ, ഇത്തരം ശ്രമങ്ങൾക്കിടയിലും ജനങ്ങൾ സമരത്തിൽനിന്ന് പിന്നോട്ടുപോയിട്ടില്ല.

പ്രതിഷേധത്തിന്റെ ഭാഗമായി പാസിഘട്ടിൽ നടത്തിയ 12 മണിക്കൂർ ബന്ദ് സംഘർഷത്തിലേക്ക് നീങ്ങി. പോലീസ് അതിക്രമങ്ങളും വാഹനങ്ങൾ കത്തിച്ചതടക്കമുള്ള അക്രമസംഭവങ്ങളും റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു. മനുഷ്യാവകാശ അഭിഭാഷകനായ ഇബോ മിലി, യുവജന നേതാവ് ഒതുൽ ജെരാങ് എന്നിവരടക്കം നിരവധി പ്രമുഖ സമരപ്രവർത്തകരെ അറസ്റ്റ് ചെയ്തു. കസ്റ്റഡിയിലായ ഇവർ നിരാഹാര സമരവും നടത്തി.

ഭൂകമ്പഭീഷണിയും പ്രളയസാധ്യതയും

ജനങ്ങളുടെ കുടിയൊഴിപ്പിക്കലിനപ്പുറം വലിയ പാരിസ്ഥിതിക ആശങ്കകളും പദ്ധതിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് ഉയരുന്നുണ്ട്. ഭൂകമ്പസാധ്യത കൂടുതലുള്ള ഹിമാലയൻ മേഖലയിലാണ് അണക്കെട്ട് നിർമിക്കാൻ ലക്ഷ്യമിടുന്നത്. പ്രകൃതിദുരന്തങ്ങൾക്ക് എളുപ്പത്തിൽ ഇരയാകാവുന്ന ഈ പ്രദേശത്ത് ഇത്രയും വലിയ അണക്കെട്ട് നിർമിക്കുന്നത് ഗുരുതരമായ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുമെന്നാണ് വിദഗ്ധരുടെ മുന്നറിയിപ്പ്.

അണക്കെട്ടുമായി ബന്ധപ്പെട്ട അപകടസാധ്യതകൾ അരുണാചൽ പ്രദേശിൽമാത്രം ഒതുങ്ങില്ല. താഴെയൊഴുകുന്ന അസം സംസ്ഥാനത്തും പ്രളയഭീഷണി ഉയരാൻ സാധ്യതയുണ്ടെന്നാണ് ആശങ്ക. അതിനാൽ, അണക്കെട്ടിന്റെ സുരക്ഷയും പാരിസ്ഥിതികാഘാത പഠനവും പരിശോധിക്കണമെന്ന ആവശ്യവും ശക്തമാണ്. ഇന്ത്യയും ചൈനയും തമ്മിൽ അതിർത്തി തർക്കങ്ങൾ നിലനിൽക്കുന്ന സാഹചര്യത്തിൽ, നദീജലത്തിന്റെ കാര്യത്തിൽ ഇരു രാജ്യങ്ങൾക്കുമിടയിൽ വ്യക്തമായ കരാറുകളില്ലാത്തതും ആശങ്ക വർധിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്. 

വികസനമോ അതിജീവനമോ?

ഒരു വശത്ത് ചൈനയുടെ അണക്കെട്ടിനെ പ്രതിരോധിക്കാനും ജലസുരക്ഷ ഉറപ്പാക്കാനുമുള്ള ഇന്ത്യയുടെ നീക്കം. മറുവശത്ത്, സ്വന്തം വീടും കൃഷിഭൂമിയും പാരമ്പര്യവും നഷ്ടപ്പെടുമെന്ന ഭയത്തിൽ പ്രതിഷേധിക്കുന്ന ആദിവാസി ജനത. സിയാങ് നദിയിലെ പോരാട്ടം ഒരു അണക്കെട്ടിനെതിരായ സമരം മാത്രമല്ല. വികസന പദ്ധതികൾ നടപ്പാക്കുമ്പോൾ അവിടത്തെ ജനങ്ങളുടെ സമ്മതത്തിനും അവകാശങ്ങൾക്കും പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണത്തിനും എത്രത്തോളം പ്രാധാന്യം നൽകണമെന്ന ചോദ്യവും ഇത് ഉയർത്തുന്നു. സ്വന്തം മണ്ണിനും നദിക്കുമുള്ള അവകാശം സംരക്ഷിക്കാൻ ജീവൻ പോലും പണയപ്പെടുത്തി പോരാടുന്ന ആദിവാസി സമൂഹത്തിന്റെ പ്രതിഷേധം, വികസനവും പ്രകൃതിസംരക്ഷണവും തമ്മിലുള്ള സന്തുലിതാവസ്ഥയെക്കുറിച്ച് ഇന്ത്യയ്ക്ക് മുന്നിൽ വലിയൊരു ചോദ്യമായി തുടരുകയാണ്.