മാതൃഭൂമി ബുക്‌സ് പ്രസിദ്ധീകരിച്ച ആംചോ ബസ്തര്‍ എന്ന പുസ്തകത്തില്‍നിന്ന്;
ഫെബ്രുവരി മുതല്‍ ജൂണ്‍ ആദ്യംവരെയാണ് ബസ്തറില്‍ വിവാഹങ്ങള്‍ നടക്കുന്നത്. ഫാല്‍ഗുനം മുതല്‍ ആഷാഢത്തിന്റെ തുടക്കംവരെ എന്നു പറയാം. നന്ദാറാമിന്റെ വീട്ടിലെ സ്ത്രീകളെല്ലാം പാടത്ത് പെരുമഴയത്തു പണിയിലാണ്. പാടവും വീടും തമ്മില്‍ വലിയ വേര്‍തിരിവൊന്നുമില്ല, ചാണകമൊഴുകി കുണ്ടും കുഴിയുമായ മുറ്റത്തിനപ്പുറമിപ്പുറമെന്നു മാത്രം. നിലക്കടലപ്പാടമാണ് വീടിനോടു തൊട്ട്, തുടര്‍ന്ന് നെല്ലും. ഞാറുമുളച്ചു പൊങ്ങിയിട്ടേയുള്ളൂ. കുറെ നേരം അതിലേക്കു നോക്കിനിന്നശേഷം ചുളിഞ്ഞുചുങ്ങിയ നന്ദാറാമിനെ നോക്കിയപ്പോള്‍ മുഖത്താകെ ഞാറ്റുപച്ചക്കളങ്ങള്‍.
തത്തക്കിളിപ്പച്ചപാടങ്ങളില്‍ വര്‍ണ്ണപ്പകിട്ടുള്ള കൂണുകള്‍ മുളച്ചുപൊന്തിയതുപോലെ സ്ത്രീകള്‍ കുമ്പിട്ടുനില്‍ക്കുന്നു. മഴ പെയ്ത് ആകെ ചോര്‍ന്നൊലിച്ച ഒരു സായാഹ്നമായിരുന്നു ഇന്ന്. മഴയത്ത് ചുവന്ന ചാലുകള്‍ കുതിച്ചൊഴുകി വരുന്നുണ്ടായിരുന്നു. ചാലുവക്കത്തെ മണ്‍തിട്ടകളെല്ലാം ചവിട്ടടിയില്‍ പൊടിഞ്ഞു വഴുക്കി, നടന്നുനീങ്ങാന്‍ ഞാനൊരുപാടു സമയമെടുത്തു. ഇടയ്ക്കു വലിയ കല്ലുകള്‍പോലെ കുടയിലേക്കും മഴക്കോട്ടിലേക്കും വീഴുന്നത് മഴത്തുള്ളികളാണെന്ന് മജുംദാര്‍ പറഞ്ഞെങ്കിലും ഞാന്‍ വിശ്വസിച്ചില്ല. ആകെ ഇരുണ്ടുമൂടി തലയ്ക്കു മുകളില്‍ കറുത്ത കൂടാരംപോലെ നില്‍ക്കുന്ന വന്‍മരക്കൊമ്പുകളില്‍നിന്ന് കായകള്‍ വീഴുകയാവാം എന്നു തോന്നി.
മജുംദാര്‍ ബംഗാളിയാണെങ്കിലും രണ്ടു തലമുറകളെങ്കിലുമായി ബസ്തറിലാണ്. അയാള്‍ക്ക് തദ്ദേശീയരായ കൂട്ടുകാരുണ്ട്. അതിലൊരു ഗംഗുറാം മണ്ടാവിയെ കാണാനാണ് ഗോല്‍നാര്‍ ഗ്രാമത്തിലേക്ക് ഞങ്ങള്‍ പോകുന്നത്. ഇങ്ങോട്ടു വരുന്ന വഴിയില്‍ ശംഖിനീനദി ചെറിയ പാലത്തിലൂടെ ഞങ്ങള്‍ കടന്നു. മഴക്കാലമായതിനാല്‍ ചോരച്ചുവപ്പാര്‍ന്ന വെള്ളമാണ് നദിയില്‍. വഴിക്കു കാണുന്ന ചോരച്ചാലുകളെയെല്ലാം ലാല്‍നദി (ചുവന്ന പുഴ) എന്ന് മജുംദാര്‍ പരിചയപ്പെടുത്തുന്നുണ്ട്. അതിസമ്പുഷ്ടമായ ഇരുമ്പയിര്‍നിക്ഷേപമാണ് ബസ്തര്‍ എന്ന അറിയാമലകളുടെ കാട്.
നദിക്കരകളിലും പാടത്തും കുന്നിന്‍ചരിവിലും കുങ്കുമം കുഴച്ചുരുട്ടിയതുപോലെയും മെഴുകിയതുപോലെയും പശമണ്ണ്. അതിനിടയില്‍ പച്ചക്കളങ്ങളായി ഞാറ്റുകണ്ടങ്ങള്‍, തല നീട്ടിത്തുടങ്ങിയ നിലക്കടലപ്പാടങ്ങള്‍, ചുവന്ന ചേറുപൂശിയ കാളകളുന്തുന്ന ഉഴവുപാടങ്ങള്‍.
ഗംഗുറാമിന്റെ വീടേതെന്ന് മജുംദാറിന് ഒരേകദേശധാരണയുണ്ട്. ഒരിക്കല്‍ പോയിട്ടുണ്ട്. ഒരിക്കലവനെ 'ഉന്‍ ലോഗ്' ('അവര്‍,' ഉന്‍ ലോഗിനെക്കുറിച്ച് ഞാന്‍ വിശദമായി പറയുന്നുണ്ട്.) കൊണ്ടുപോയിരുന്നു. മടങ്ങിവന്നതിനുശേഷം അവനെയധികം കാണാന്‍ കിട്ടുന്നില്ല. ഈ പെരുമഴയത്ത് അവന് എവിടെയായിരിക്കുമോ എന്തോ... മജുംദാര്‍ ഒരല്‍പ്പം ടെന്‍ഷനിലാണ്.
'അവന് നന്നായി സംസാരിക്കും മാഡം, ഈ ഇരുണ്ടവഴി മാത്രമാണ് പ്രശ്‌നം.'
ഉച്ചതിരിഞ്ഞിട്ടേയുള്ളൂ. പക്ഷേ, പച്ചപ്പാടത്തുനിന്നും ഗോല്‍നാര്‍ ഗ്രാമത്തിലേക്കുള്ള വഴി ഇരുട്ടുറഞ്ഞ തുരങ്കത്തിന്റെ തുറന്ന വായപോലിരുന്നു. ചില വീടുകളൊക്കെയുണ്ടെങ്കിലും ആളും ചൂരും കെട്ട് കമഴ്ത്തിവെച്ച ചിരട്ടപോലെ തോന്നിച്ചു. എല്ലാവരും പാടത്തായിരിക്കും.
ഇടതുവശത്തെ മുളമ്പടി ചാടിക്കടന്ന് ഒരു പത്തുവയസ്സുകാരന്‍ പൊടുന്നനേ മുന്നില്‍ വീണു. അവനെ കണ്ടതില്‍ ആത്മാര്‍ത്ഥമായി സന്തോഷിച്ച് മഴനാരുകള്‍ക്കിടയിലൂടെ വിശാലമായി ഞാന്‍ ചിരിച്ചുവെങ്കിലും അവന് ചിരിച്ചില്ല. കുടയിലേക്ക് ക്ഷണിച്ചെങ്കിലും വന്നില്ല. പക്ഷേ, കാര്യഗൗരവത്തോടെ കൈകള്‍ പിന്നില്‍ പിണച്ചുകെട്ടി ചേര്‍ന്നുനടന്നു. ഞങ്ങളെങ്ങോട്ടാണ് എന്നുപോലും അവനറിയില്ല. വലിയ ഈന്തോലക്കുട ചൂടി ഒരാള്‍ എതിരേ നടന്നുവന്നു.
'ഗംഗുവിന്റെ അച്ഛനല്ലേ?' മജുംദാര്‍ ചോദിച്ചു.
അയാള്‍ കാട്ടുകൈതോലയും ഈന്തോലയും പിരിച്ചുകെട്ടിയിരിക്കുന്ന വേലിയിലേക്കു ചാരി മുഖം മറച്ചു നിന്നു. മജുംദാര്‍ ഇരുവശത്തും മാറിമാറിച്ചെന്ന് തൊപ്പിക്കുടയിലേക്ക് തലയിടാന്‍ നോക്കി. അയാള്‍ ഞങ്ങള്‍ക്ക് പിന്തിരിഞ്ഞു നിന്നു.
'ഉണ്ണിക്കുട്ടാ ഇയാളെന്താ ഇങ്ങനെ?' എന്നു ഞാന്‍ ചെറിയവന്റെ മുഖത്തു നോക്കി. അവന് സസൂക്ഷ്മം എന്റെ ചലനങ്ങള്‍ ഉറ്റുനോക്കി നില്‍ക്കുകയാണ് എന്ന് അപ്പോഴാണ് ഞാനറിഞ്ഞത്.
പെണ്‍പണം അഥവാ സ്ത്രീധനം
ബഡേകമേലി ഗ്രാമത്തിലെ സര്‍പഞ്ച് (പ്രസിഡന്റ്) ബീമേ തോമോ നാല്‍പ്പതിനോടടുത്ത പ്രായമുള്ള പ്രസാദവതിയായ സ്ത്രീയാണ്. അവരുടെ വീട്ടുകോലായയിലിട്ട കട്ടിലിലിരുന്ന് നല്ല ഉത്സാഹത്തോടെ, വ്യക്തതയോടെ അവരേറെ സംസാരിച്ചു. ചിരകാലകൂട്ടുകാരിയോടെന്നപോലെ എന്റെ കൈയില്‍ പിടിച്ചും കളിയായി തോളിലടിച്ചും അവര്‍ ഏറെ പ്രിയപ്പെട്ടവളായി. വൃത്തിയുള്ള കൈകാലുകളും പരമ്പരാഗതരീതിയിലുടുത്ത സാരിയും സദാ ഉയര്‍ത്തിപ്പിടിച്ച മുഖവും വാക്കുകളിലെ ദൃഢതയും. അവര്‍ നേതാവാകാന്‍ പിറന്നവളാണെന്നുതന്നെ തോന്നിച്ചു.
രണ്ടു പെണ്‍മക്കളും, മരിച്ചുപോയ ഭര്‍ത്തൃസഹോദരന്റെ മകളും അവര്‍ക്കൊപ്പമുണ്ട്.
'പെണ്‍മക്കളെ വിവാഹം ചെയ്തയയ്ക്കാന്‍ വലിയ ചെലവു വരുമോ?'
'ചെലവോ? അവരെ വേണമെങ്കില്‍ ആണ്‍കുട്ടികള്‍ ഈ പടിക്കല്‍ വരണം. പെണ്‍പണം തരണം.'
'സ്ത്രീധനം?'
'അതെ പെണ്‍പണം.'
'ഇങ്ങോട്ട്?'
'അല്ലാതെ..?'
വിവാഹപ്രായമായ മകനുവേണ്ടി മാതാപിതാക്കള്‍ രഹസ്യമായി പെണ്ണന്വേഷിക്കുന്നു. സ്വന്തം ഗോത്രത്തിനു പുറത്തുനിന്നേ വിവാഹമാകാവു, (ഗോത്രവും ജാതിയും തമ്മിലുണ്ടായ സംഘട്ടനങ്ങളും ചിന്താക്കുഴപ്പങ്ങളും അതില്‍ ഗോത്രജനത തങ്ങളുടെ ഗോത്രത്തിനു പുറത്തായിപ്പോയ കയ്ക്കുന്ന തമാശയും ജാതിയുടെ പട്ടികയില്‍നിന്നും ഗോത്രം ഒഴിവായതും ഗോത്രജനത ഷെഡ്യൂള്‍ ട്രൈബ് എന്ന കളത്തിലൊതുങ്ങിയതും ചോദ്യംചെയ്ത് മംഗള്‍ കുഞ്ചാം ഒരുച്ചവെയിലത്ത് കനലുപോലെ ജ്വലിച്ചതും... 'ജല്‍ ജംഗല്‍ ജമീന്‍' എന്ന അദ്ധ്യായത്തിലുണ്ട്.)
കുറച്ചുകാലം മുമ്പുവരെ പത്തൊമ്പത് ഇരുപതു വയസ്സില്‍ വിവാഹിതരായിരുന്ന ആണ്‍കുട്ടികള്‍ ഇപ്പോള്‍ ഇരുപത്തിനാല് ഇരുപത്തഞ്ചു വയസ്സിലും പെണ്‍കുട്ടികള്‍ പതിനെട്ടിനും ഇരുപതിനിടയിലുമാണ്. ഋതുമതിയാവും മുന്നേ പെണ്‍കുട്ടികള്‍ വിവാഹിതരായിരുന്ന കാലവുമുണ്ടായിരുന്നു. പക്ഷേ, കൗമാരശേഷം മാത്രമേ ദാമ്പത്യജീവിതം ആരംഭിച്ചിരുന്നുള്ളൂ. പങ്കാളിയെ സ്വയം തിരഞ്ഞെടുക്കലാണ് പതിവ്. പിന്നീടത് മാതാപിതാക്കളെ അറിയിക്കുകയും വിവാഹാലോചന തുടങ്ങുകയുമാണ് ബീമേയുടെ ഗോണ്ടിസമുദായത്തില്‍ പതിവ്. ഉത്സവങ്ങള്‍, നൃത്ത അരങ്ങുകള്‍, പൂജാവേളകള്‍ മറ്റുമാണ് പ്രണയത്തിന്റെ അണിയറകള്‍.
എന്നാല്‍ മണ്ടാവിസമുദായത്തില്‍ കാര്യങ്ങള്‍ കുറച്ചുകൂടെ ആവേശഭരിതമാണ്. അവിടെ ഗ്രാമങ്ങള്‍ക്കടുത്തായി മണ്ടായി എന്നൊരു പൊതുയിടമുണ്ടായിരിക്കും. യുവജനവിനോദശാല എന്നുതന്നെ പറയാം. അവിവാഹിതരായ ആണ്‍കുട്ടികളും പെണ്‍കുട്ടികളും മാത്രമാണ് അവിടെ കൂടുക. അവിടേക്ക് ആദ്യമായി പ്രവേശനം ലഭിക്കുന്നത് മണ്ടാവികൗമാരത്തിന് ഏറെ ഉള്‍പ്പുളകം നല്‍കുന്ന ഒന്നാണ്. ജീവിതത്തില്‍ ആദ്യത്തെ വസന്തോത്സവത്തിന്റെ കൊടിയേറ്റം. മണ്ടായിയില്‍ രാത്രി താമസമില്ല. ഇരുളു പരക്കുംവരെ കളി, ചിരി, പാട്ട്, നൃത്തം, അഭ്യാസപ്രകടനം, കേശാലങ്കാരം, അമ്പെയ്ത്ത് തുടങ്ങിയ വിനോദങ്ങളുമായി അവരവിടെ കൂടും.
വേനല്‍മാസങ്ങളില്‍ മാത്രമേ മണ്ടായിയുണ്ടാവൂ, പാടത്തു പണി തുടങ്ങിയാല്‍ പിന്നെ ജീവിതം മാത്രമേ ബാക്കി കാണൂ. കല്യാണപ്പാട്ടുകള്‍, പ്രണയഗാനങ്ങള്‍ ഒക്കെ പാടിയും സ്വന്തമായി വരികള്‍ ചേര്‍ത്തിണക്കിയും വളരെ സ്വാതന്ത്ര്യത്തോടെ യുവത ഇടപഴകും. അടുത്തു നടക്കാനിരിക്കുന്ന സുഹൃത്തിന്റെ കല്യാണത്തിന് ഒപ്പിക്കേണ്ട കുസൃതികളെക്കുറിച്ച് ഗൂഢാലോചനകള്‍ നടത്തും. മണ്ടായി കാനനകൗമാരത്തിന്റെ ഏറ്റവും മനോഹരമായ നാളുകളാണ്.
നൃത്തത്തിനിടയില്‍ ചെറുക്കന്‍ തന്റെ പെണ്ണിനെ എടുത്ത് തോളിലിരുത്തി അവന്റെ വീട്ടിലേക്ക് ഓടിപ്പോകും. വീട്ടിലവളെ ഈന്തോലപ്പായയിലിരുത്തി പുറത്ത് കാവല്‍ നില്‍ക്കും. അവന്റെ കൂട്ടുകാരില്‍നിന്ന് വിവരമറിഞ്ഞ പെണ്‍വീട്ടുകാര്‍ അനുരഞ്ജനസംഭാഷണത്തിനുശേഷം പെണ്‍കുട്ടിയെ വിളിച്ചു കൊണ്ടുപോകും. തുടര്‍ന്ന് ഔപചാരികമായ വിവാഹാലോചന തുടങ്ങും.
ഗോണ്ടി ജാതിയില്‍ ചെറുക്കന്റെ മാതാപിതാക്കള്‍ മൂന്നാമതൊരാള്‍വഴി പെണ്‍വീട്ടിലേക്കു വരാന്‍ അനുവാദം ചോദിക്കുന്നു. ലഭിച്ചാല്‍ മഹുവനീരു നിറച്ച കുടം, ലന്ത (വീട്ടിലുണ്ടാക്കുന്ന ഈന്തപ്പനനീരിന്റെ മദ്യം), അരിപ്പലഹാരങ്ങള്‍ തുടങ്ങിയവ നിറച്ച മുറങ്ങള്‍ എന്നിവയുമായി വധൂഗൃഹത്തിലെത്തുന്നു. ഇതെല്ലാം മുറ്റത്ത് നിരത്തിവെച്ച് പെണ്ണു ചോദിക്കുന്നു. പെണ്‍വീട്ടുകാര്‍ ഏറെ നേരത്തെ ആലോചനകള്‍ക്കുശേഷം, ചിലപ്പോള്‍ ഒരു ദിവസം മുഴുവന്‍ നീളുന്ന, കുടം തുറന്ന് മഹുവാനീരു രുചിച്ചാല്‍ സമ്മതം എന്നര്‍ത്ഥമായി.
തുടര്‍ന്ന് ഗ്രാമത്തിലെ മുതിര്‍ന്ന പുരുഷന്‍മാരെ വരന്റെ വീട്ടിലേക്കു ക്ഷണിക്കലായി, വിവാഹമൊന്നുറപ്പിച്ചുകിട്ടാന്‍. വിവാഹം ഉറപ്പിച്ചുകിട്ടല്‍ ആണ്‍വീട്ടുകാരുടെ മാത്രം ഉത്തരവാദിത്വമാണ്. വധുവിന്റെ കൂട്ടര്‍ക്ക് ഇതിലൊന്നും പങ്കില്ല. മുതിര്‍ന്നവര്‍ പലവിധ നിബന്ധനകള്‍ വെക്കും, മദ്യവും വിശിഷ്ടഭക്ഷണസാധനങ്ങളും ആവശ്യപ്പെടും, ഇല്ലാത്ത നിയമക്കുരുക്കുകള്‍ പരിശോധിക്കും. തങ്ങളുടെ അസ്തിത്വം അംഗീകരിക്കപ്പെടുന്ന ഇത്തരം സന്ദര്‍ഭങ്ങള്‍ അവര്‍ ശരിക്കുപയോഗിക്കും. ഫാല്‍ഗുനം മുതല്‍ ആഷാഢാരംഭം വരെയുള്ള ഏതെങ്കിലുമൊരു ദിവസത്തില്‍ വിവാഹമുറപ്പിക്കും. നിശ്ചയത്തിനുശേഷം പ്രതിശ്രുതദമ്പതിമാര്‍ക്ക് കാണാനും കൂടാനുമുള്ള അനുവാദമുണ്ട്.
Content Highlights: Aamcho Bastar book excerpt
Published: 25 Feb 2025, 02:34 pm IST
Related Topics
Disclaimer: Kindly avoid objectionable, derogatory, unlawful and lewd comments, while responding to reports. Such comments are punishable under cyber laws. Please keep away from personal attacks. The opinions expressed here are the personal opinions of readers and not that of Mathrubhumi.
Most Commented