'ഒരു പുരുഷന്‍ ഒരു സ്ത്രീയോടൊപ്പം ഉറങ്ങാന്‍ മാത്രമാണ് പഠിച്ചിട്ടുള്ളത്, അവളോടൊപ്പം ഉണര്‍ന്നിട്ടില്ല'

ആളുകള്‍ അമൃതയെ ഉന്നതസ്ഥാനത്താണ് കണ്ടിരുന്നത്. ഭയം കൂടാതെ എഴുതുന്നതിനാല്‍ അവരെ നിന്ദിക്കുക പതിവായിരുന്നു. പക്ഷേ, അവര്‍ ഒരിക്കലും അമൃതയെ അവഗണിച്ചില്ല, ഒറ്റപ്പെടുത്തിയില്ല. അവരെ 'ആവാസ്-ഇ-പഞ്ചാബ്' (പഞ്ചാബിന്റെ നാദം) എന്നാണു വിളിച്ചിരുന്നത്. വിരോധാഭാസം എന്നല്ലാതെ എന്തു പറയാന്‍, 'പഞ്ചാബിന്റെ നാദ'ത്തിനുതന്നെ പഞ്ചാബ് വിടേണ്ടിവന്നു. എതിര്‍പ്പുകള്‍ പലതായിരുന്നു. ചിലതു യഥാര്‍ത്ഥം, മറ്റു ചിലതു കെട്ടിച്ചമച്ചത്.

ജനനംകൊണ്ടു സിഖുമതക്കാരിയാണ് അമൃത. പക്ഷേ, അവര്‍ മുടിപറ്റേ വെട്ടിയിരുന്നു. അവര്‍ പുകവലിക്കും. വല്ലപ്പോഴുമൊക്കെ ആസ്വദിച്ച് ഒരു പെഗ് മദ്യം കഴിക്കും. എല്ലാറ്റിനും മീതേ അവരെക്കാള്‍ പ്രായം കുറഞ്ഞ ഒരു പുരുഷന്റെ കൂടെയാണു ജീവിക്കുന്നത്. പക്ഷേ, വിവാഹം കഴിക്കാതെയുള്ള സഹജീവിതം.

അവരെന്തിനു മറ്റുള്ളവരുടെ ധാര്‍മികരോഷം സഹിക്കണം? അവരുടെ ജീവിതവുമായി ഒരു ബന്ധവുമില്ലാത്തവര്‍ അവര്‍ക്കു വേദന നല്‍കുന്നത് എന്തിനാണെന്ന് എനിക്കു മനസ്സിലായില്ല. അവരുടെ പുസ്തകങ്ങള്‍ വില്‍ക്കപ്പെടുകയും വായനക്കാര്‍ അവരെ സ്‌നേഹിക്കുകയും ചെയ്യുന്നുണ്ട്. സമകാലികര്‍ക്ക് അവരുടെ എഴുത്തുകള്‍ ദഹിക്കുന്നില്ലായിരുന്നുവെന്നു തോന്നുന്നു. അമൃതയുടെ നോവലുകളിലേയും ചെറുകഥകളിലേയും വിഷയങ്ങള്‍, അവരുടെ സ്വയം തിരഞ്ഞെടുത്ത ജീവിതരീതി, ഒന്നും പലര്‍ക്കും ദഹിക്കുന്നതല്ലായിരുന്നു. അവരുടെ ജീവിതരീതിയെക്കുറിച്ചോ പുസ്തകങ്ങളെക്കുറിച്ചോ അപവാദ പരാമര്‍ശങ്ങള്‍ നടത്തിയിട്ടില്ലാത്ത ഒരൊറ്റ പത്രമോ വാരികയോ പഞ്ചാബില്‍ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. അവരുടെ ചില എഴുത്തുകള്‍ നിന്ദിക്കപ്പെടുകയും നിരോധിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു. വളരെ നിശ്ശബ്ദവും അതേ സമയം പ്രതിഷേധത്തിന്റേതുമായ സ്വരങ്ങള്‍ അവരുടെ 'കളങ്കിത'മായ പേരിനുനേരേ ഉയര്‍ന്നു. ഇംറോസാണ് ധൈര്യപൂര്‍വ്വം അമൃതയ്‌ക്കൊപ്പം നിന്നതും അപകടങ്ങളില്‍നിന്ന് സംരക്ഷിച്ചതും. ഇംറോസിന്റെ സാന്നിദ്ധ്യത്തില്‍ അവര്‍ സുരക്ഷിതയും സന്തുഷ്ടയും മാത്രമല്ല, മനഃക്ലേശങ്ങളില്‍നിന്ന് മോചിതയും ആയിരുന്നു.

ഇംറോസിനെക്കുറിച്ച് അമൃത ഇങ്ങനെ എഴുതി: 'ഞാന്‍ നിങ്ങളെയും 'പൂര്‍ണ്ണത'യെയും ചേര്‍ത്തുപറയില്ല. എന്തെന്നാല്‍ തീര്‍ത്തും മരവിച്ചതും ഉറച്ചതുമായ എന്തിനേയോ കുറിച്ചുള്ള ഒരു നടുക്കുന്ന വികാരമാണ് പൂര്‍ണ്ണത എന്നില്‍ സൃഷ്ടിക്കുന്നത്. അതിനോട് എന്തെങ്കിലും കൂട്ടിച്ചേര്‍ക്കാനോ അതില്‍നിന്നും എന്തെങ്കിലും ഒഴിവാക്കാനോ കഴിയില്ലെന്നപോലെ... എന്നാല്‍ നിങ്ങളോട് ഏതു കാര്യവും എളുപ്പത്തില്‍ സംസാരിക്കാം... എന്റെ അസ്തിത്വത്തിന്റെ നേരിയ ജീവശ്വാസംപോലും നിങ്ങളില്‍ നിന്നുയിര്‍ക്കൊണ്ടതാണ്... ദൂരെ ഒരു വിദേശരാജ്യത്തിരുന്ന് നിങ്ങള്‍ക്കിത് എഴുതുമ്പോള്‍ ഇന്ന് തീയതി പതിനഞ്ചാണെന്നു ഞാനോര്‍ക്കുന്നു. നമ്മുടെ രാജ്യത്തിന്റെ സ്വാതന്ത്ര്യദിനം. ആര്‍ക്കെങ്കിലും ഈ ദിവസത്തിന് ഒരു വ്യക്തിത്വം നല്‍കാനാകുമോ? ഞാന്‍ പറയും നിങ്ങളാണെന്റെ ഓഗസ്റ്റ് പതിനഞ്ചെന്ന്, എന്തെന്നാല്‍ എന്റെ സത്തയുടെ വിമോചനം സാദ്ധ്യമായത് നിങ്ങള്‍ക്കൊപ്പമാണ്. അതാണ് യഥാര്‍ത്ഥ ഞാന്‍.'

അമൃതയ്ക്ക് തന്റെ പിന്തുണ ആവശ്യമാണെന്ന് ഇംറോസിന് അറിയാമായിരുന്നു. അതിനാല്‍ സ്‌നേഹത്തിന്റെ ഒരു വലിയ ജലധാരയായി ഇംറോസ് അമൃതയ്ക്കു മേല്‍ പൊഴിഞ്ഞു. അമൃതയാവട്ടെ, അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഊഷ്മളച്ഛായയില്‍ ആ ധാരയുടെ സൗഖ്യം ആസ്വദിച്ചു നുകര്‍ന്നു.

ഇക്കാര്യങ്ങള്‍ വിശദമാക്കുന്ന വേറൊരു സംഭവം ഇംറോസ് ഓര്‍ത്തു പറയുകയുണ്ടായി. 'ഒരിക്കല്‍ ഞങ്ങള്‍ കാറില്‍ യാത്ര ചെയ്യുകയായിരുന്നു. മധ്യപ്രദേശിലൂടെയായിരുന്നു യാത്ര. മഹാരാഷ്ട്ര അതിര്‍ത്തി അടുക്കാറായപ്പോള്‍ ഞങ്ങളെ ഒരു പോലീസുകാരന്‍ തടഞ്ഞുനിര്‍ത്തി. അന്നു മഹാരാഷ്ട്ര മദ്യനിരോധിത സംസ്ഥാനമായിരുന്നു. മദ്യമോ മറ്റേതെങ്കിലും മയക്കുമരുന്നോ ഞങ്ങള്‍ കൊണ്ടുപോകുന്നുണ്ടോ എന്നായിരുന്നു അവര്‍ക്കറിയേണ്ടത്. കാര്‍ സൂക്ഷ്മമായി പരിശോധിച്ചു. ഒന്നുമില്ലെന്ന് അവര്‍ക്ക് ബോദ്ധ്യമായി. പക്ഷേ, ഞങ്ങള്‍ അന്യോന്യ സാമീപ്യത്തിന്റെ ലഹരിയിലാണെന്ന് അവര്‍ക്കറിയില്ലല്ലോ. അവര്‍ക്ക് ഞങ്ങളെ എന്നെങ്കിലും ആ ലഹരിയില്‍നിന്നും മുക്തരാക്കാന്‍ പറ്റുമോ?'

ഇംറോസ് വേറൊരു സന്ദര്‍ഭവും സൂചിപ്പിച്ചു. അമൃത മണിപ്ലാന്റിന് വെള്ളമൊഴിക്കുകയായിരുന്നു. അവര്‍ പറഞ്ഞു: 'നോക്കൂ, വള്ളിച്ചെടിപോലെ ഇതെത്ര പെട്ടെന്ന് വലുതായി!'

ഇംറോസ് പറഞ്ഞു: 'ശവകുടീരത്തില്‍ക്കിടന്ന വാരിസ് ഷായ്ക്കു പടര്‍ന്നുകയറാന്‍ വേരുകളും ചില്ലകളും ഉണ്ടാക്കിയവരല്ലേ നിങ്ങള്‍. ഇതൊരു ചെടി മാത്രവും.'

സമൂഹം എപ്പോഴും മാറ്റങ്ങളെപ്പറ്റി സംസാരിക്കുകയും മാറ്റം വരുമ്പോള്‍ അതിനെ ഭയക്കുകയും പ്രതിഷേധിക്കുകയും ചെയ്യുന്നതെന്തിനെന്നു ഞാന്‍ അദ്ഭുതപ്പെടാറുണ്ട്. അമൃതയും ഇംറോസും ഒരു പുതിയ സാമൂഹിക ദര്‍ശനത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു. അവര്‍ ബന്ധങ്ങളുടെ നൂതനവും വ്യത്യസ്തവുമായ ഭാഷ സംസാരിക്കുന്നു - ചിന്തയിലും പ്രവൃത്തിയിലും.