അത്ഭുതങ്ങളുടെ ദ്വീപാണ് കുറുവ. ഇന്ത്യയിലെ ആള്പാര്പ്പില്ലാത്ത ഏറ്റവും വലിയ ദ്വീപ്. പച്ചമരത്തണലുകളും ചെറുതടാകങ്ങളും അപൂര്വ്വ സസ്യ- ജന്തുജാലങ്ങളും ചിത്രശലഭങ്ങളുമെല്ലാമുള്ള ആവാസലോകം. വയനാട്ടിലെ കുറുവ ഇങ്ങനെയൊക്കെയാണ് വൈവിധ്യങ്ങളെ ഭൂപടത്തില് വരച്ചു ചേര്ക്കുന്നത്. കണ്ടല്ക്കാടുകള് മാത്രമുള്ള പശ്ചിമ ബംഗാളിലെ സുന്ദര്ബനില്നിന്നു മറ്റൊരു ദ്വീപ് തേടിയുള്ള യാത്രകളൊക്കെ വന്നുനില്ക്കുക ഇങ്ങ് ഇന്ത്യയുടെ തെക്കുഭാഗത്തുള്ള വയനാട്ടിലെ കബനിയുടെ കരയിലാണ്. ഇതൊരു പച്ചത്തുരുത്താണ്. ഗൂഗിള് മാപ്പിലൂടെ ആകാശത്തുനിന്നുള്ള കാഴ്ചയാണെങ്കില് ഒരു പച്ചക്കുത്തുപോലെ കാണാം. അടുത്ത് ചെന്നാലറിയാം ദ്വീപിന്റെ വിസ്തൃതി. തൊള്ളായിരം ഏക്കറില് ദ്വീപും ദ്വീപിനുള്ളില് അനേകം ഉപദ്വീപുകളുമായാണ് കുറവയെന്ന നിത്യഹരിതലോകം നിലകൊള്ളുന്നത്.

ദ്വീപിനക്കരെ ഒരു ഭാഗം മുഴുവന് വയനാട് വന്യജീവി സങ്കേതമാണ്. കര്ണ്ണാടകയെയും തമിഴ്നാടിനെയും തൊട്ടുകിടക്കുന്ന ഇരുണ്ട കാടുകളില്നിന്നു കുറവയെന്ന സുരക്ഷിത താവളത്തിലേക്ക് കാട്ടുപോത്തുകളും കടുവയും കാട്ടാനകളുമൊക്കെ ഇടക്കിടെ നീന്തിക്കയറും. ചിലപ്പോഴൊക്കെ മഴക്കാലം കഴിയുന്നതുവരെയും ഈ ദ്വീപിനുള്ളില് ഇവ തമ്പടിച്ചുകിടക്കും. പച്ചമുളകളുടെ ഈന്തുകള് വലിച്ചു ചീന്തി തിന്നും ഈറ്റക്കാടുകളെ വെള്ളത്തിലേക്ക് പിഴുതെറിഞ്ഞും ദ്വീപിന്റെ മുക്കിലും മൂലയിലലുമെല്ലാം കാട്ടാനകള് തങ്ങി നില്ക്കും. മഴക്കാലം നീണ്ടുപോയാല് കാട്ടാനക്കൂട്ടങ്ങള് കബനിയുടെ ഒഴുക്കിനെതിരെ തുഴഞ്ഞ് മറുകരയിലെ അറ്റമില്ലാത്ത ആവാസ ലോകത്തേക്ക് കയറും. ചിലപ്പോഴൊക്കെ നിര്ഭാഗ്യം പോലെ ആഴക്കയങ്ങളിലേക്ക് പിടവിട്ടുപോയ കൊമ്പന്മാര് കബനിക്കരയുടെ നൊമ്പരാമാകും.
കാട്ടുപോത്തുകളും മറ്റു വന്യമൃഗങ്ങളുമെല്ലാം കൃത്യമായ ഇടവേളകളില് മാത്രമാണ് ദ്വീപിനുള്ളിലേക്കും പുറത്തേക്കുമുള്ള സഞ്ചാരങ്ങള് ഉറപ്പിക്കുക. മഴ മാറി വേനലെത്തുന്നതോടെ മറ്റു കാടുകളൊക്കെ വരള്ച്ചയുടെ നോവറിയിച്ചു തുടങ്ങുമ്പോള് കബനിയുടെ കാനനതീരത്ത് വന്യമൃഗങ്ങളുടെ കൂട്ടമുണ്ടാകും. മാനന്തവാടി പുഴയും പനമരം പുഴയും സംഗമിക്കുന്ന കൂടല്ക്കടവില് മഴക്കാലം കഴിയുന്നതോടെ ജലനിരപ്പ് താഴ്ന്നു തുടങ്ങുമ്പോള് സഞ്ചാരികളുടെ വരവായി. പിന്നെയൊരു മഴക്കാലം ശക്തിയാവുന്നതുവരെയും ഇവിടെ സഞ്ചാരികള് ഒഴിഞ്ഞ നേരമുണ്ടാകില്ല. കാനനക്കുളിരില്, പ്രകൃതിയുടെ സ്വന്തം തണലില്, കാടിന്റെ കുഴലൂത്തുകളെ കാതിലേക്ക് ചേര്ത്ത് മനം മയങ്ങി നില്ക്കാമിവിടെ ഏറെ നേരം.
മുളംചങ്ങാടത്തിലെ ഉല്ലാസയാത്ര
നന്നായി മൂത്തുവിളഞ്ഞ നൂറിലധികം കല്ലന് മുളകള് ഒരേ നീളത്തില് മുറിച്ചെടുത്ത് ചേര്ത്തു കെട്ടിയൊരു ചങ്ങാടം. കുറുവ ദ്വിപിലെത്തുന്നവര്ക്കെല്ലാം ജലനിരപ്പില് നിവര്ന്നു കിടക്കുന്ന ഈ മുളംചങ്ങാടം വിസ്മയമാകും. കബനിയുടെ ഓളങ്ങളെ നെടുകെ മുറിച്ച് അന്പതിലധികം സഞ്ചാരികളെ ഒരേ സമയം പുഴ കടത്തുന്ന ഈ പ്രകൃതി സൗഹൃദ ജലവാഹനം ഇവിടുത്തെ ആദിവാസികളുടെ തന്നെ സ്വന്തം നിര്മ്മിതിയാണ്. വര്ഷങ്ങളോളം ഉപയോഗിക്കാന് കഴിയുന്ന ഈ ചങ്ങാടത്തിന് പ്രത്യേകതകള് ഏറെയാണ്. പുഴയുടെ ഏതെങ്കിലും കരയിലേക്കാവും ഇതിന്റെ ദിശമാറുക. ഒരു തരത്തിലും മുങ്ങുകയുമില്ല. അത്രയ്ക്കും ഭാരക്കുറവും മുളംന്തണ്ടിനുള്ളില് വായുവുമുണ്ടാകും. നല്ല വലുപ്പമുള്ളതിനാല് എത്ര പേര്ക്ക് വേണമെങ്കിലും പിടിച്ചിരിക്കാനും കഴിയും. നിയന്ത്രിച്ചു കൊണ്ടുപോകാനും എളുപ്പത്തില് കഴിയും. മിനുറ്റുകള് മാത്രം മതി ഏതൊരാള്ക്കും ഇവയുടെ നിയന്ത്രണം പഠിക്കാന്. കാട്ടുജീവിതത്തിന്റെ താളത്തില് നിന്നാണ് ഇതെല്ലാം പുതിയ തലമുറ കടം കൊണ്ടത്. വനവാസികള് തന്നെയാണ് കുറവ ദ്വീപിനുള്ളിലെ വിനോദ സഞ്ചാരം നിയന്ത്രിക്കുന്നതും. വനസംരക്ഷണ സമിതിയുടെ പ്രവര്ത്തകരായ ആദിവാസികളാണ് വഴികാട്ടികളായും ജോലിചെയ്യുന്നത്.

റിവര് റാഫ്റ്റിങ്ങ് എന്ന പേരില് മുളംചങ്ങാടത്തില് ദ്വീപിനെ ചുറ്റിക്കാണാനും ഇവിടെ സൗകര്യമുണ്ട്. ഇത്തിരി സാഹസികത മനസ്സില് സൂക്ഷിക്കുന്നവരെയാണ് ഇത് കൂടുതല് ആകര്ഷിക്കുക. കുത്തൊഴുക്കുകളെ മിറകടന്ന് കുറവയുടെ വശ്യസൗന്ദര്യം ആവോളം ആസ്വദിച്ചുള്ള യാത്രക്കായി മാത്രം അനേകം സഞ്ചാരികള് പല നാടുകളും കടന്നെത്താറുണ്ട്. കയ്യിലേന്തിയ വലിയ മുളകൊണ്ട് ഓളങ്ങളെ വകഞ്ഞുപോകാന് വിദേശികളുമെത്താറുണ്ട്. മുളകൊണ്ടുള്ള നിര്മ്മിതികള് ഇവിടെ മറ്റു പലതുമുണ്ട്. കാട്ടുവള്ളികള് കൊണ്ട് മുള വരിഞ്ഞു കെട്ടിയുണ്ടാക്കിയ ഇരിപ്പിടങ്ങളും കുടിലുകളും പാലങ്ങളുമെല്ലാം ഇവിടുത്തെ കാഴ്ചയാണ്. ഇരുമ്പിന്റെ ഒരു ആണി പോലുമടിക്കാതെയാണ് ഇവയൊക്കെ നിര്മ്മിച്ചിരിക്കുന്നത്. ഓരോ വര്ഷവും മഴക്കാലം കഴിയുമ്പോള് ഇവയെല്ലാം പുതുക്കിപ്പണിയും. കോണ്ക്രീറ്റ് നിര്മ്മിതികള് കണ്ട് കണ്ണു മഞ്ഞളിച്ച സഞ്ചാരികള്ക്ക് ഈ മുളങ്കുടിലുകള് നല്കുന്നത് വനവാസത്തിന്റെ കുളിരാണ്.

പ്രകൃതിയുടെ ഇടനാഴികള്
കത്തുന്ന വേനലിലും ഒരു തരി സൂര്യപ്രകാശം അരിച്ചിറങ്ങാത്ത കാടിന്റെ ഇരുളറകള് ഇവിടെ ധാരാളമുണ്ട്. യഥേഷ്ടം സ്വാതന്ത്ര്യത്തോടെ ശിഖരങ്ങള് നീട്ടി വളര്ന്ന സപുഷ്പികളായ വന്മരങ്ങള് ചാഞ്ഞും ചെരിഞ്ഞും അനേകമുണ്ട്. കുറുവയുടെ ഉള്ളറകളില് തന്നെയുള്ള ഉപദ്വീപുകളിലുമായി വെള്ളത്തിലേക്ക് മേലാപ്പുകള് കുത്തിവളഞ്ഞു നില്ക്കുന്ന മരമുത്തശ്ശിമാരും ഇവിടെയുള്ള അസാധരണമല്ലാത്ത കാഴ്ചയാണ്. ചാഞ്ഞ മരക്കൊമ്പുകളില് ഊഞ്ഞാലാടി പോകുന്ന പക്ഷികളുടെ കൂട്ടങ്ങള് ദ്വീപിലാകെയുണ്ട്. ഗ്രീഷ്മകാലമെത്തുമ്പോള് രാജ്യത്തിന്റെ അതിരുകള് കടന്നും ഇവിടെക്ക് ദേശാടന പക്ഷികള് മുടങ്ങാതെ വിരുന്നെത്തും. ചെറുജലാശയങ്ങളില് നീന്തിത്തുടിച്ച് വന്മരങ്ങളുടെ തണല്പറ്റി ഇവരും ജീവിതത്തിന്റെ ഒരു ഭാഗം ഇവിടെ ചെലവിടും. പഴശ്ശി കലാപകാലത്ത് ദ്വീപില് കോട്ടയം രാജവംശത്തിന്റെ പടനായകര് തമ്പടിച്ചതായി പറയപ്പെടുന്നു. ഇവിടത്തെ ചെറിയ തടാകങ്ങള്ക്ക് ഇവരാണ് പാല് തടാകങ്ങള് എന്നു പേരു നല്കിയതെന്നും ചരിത്രരേഖകള് പറയുന്നു. വെള്ളിപ്പാത്രങ്ങള് പോലെ വെട്ടിത്തിളങ്ങുന്ന ഈ തടാകങ്ങള് ചെറുമത്സ്യങ്ങളുടെയും ജലജീവികളുടെയും സങ്കേതംകൂടിയാണ്.
പുഴ കടന്ന് കുറുവയിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചാല് വഴി പിരിഞ്ഞുപോകുന്ന അനേകം വഴികളില് ഏതെങ്കിലും തിരഞ്ഞെടുക്കാം. ഓരോ വഴിക്കു പോയാലും വ്യത്യസ്തമായ കാഴ്ചകളുണ്ട്. എല്ലാം പ്രകൃതിയുടെ തനതുഭാവങ്ങള് തന്നെ. നേരിയ മാറ്റം പോലുമില്ലാതെ സഞ്ചാരികള്ക്കായി ഒരു ജീവലോകം തുറന്നുവെച്ചിരിക്കുന്നു. നഗരത്തിരക്കില്നിന്നു വരുന്നവര്ക്ക് ഇതൊരു അത്ഭുതലോകമാണ്. വാഹനങ്ങളുടെ ഇരമ്പങ്ങളൊന്നുമില്ലാത്ത പ്രകൃതിയുടെ മാത്രം മുഴങ്ങുന്ന ജീവതാളം. ഈ മാസ്മരിക സംഗീതം ഇഷ്ടപ്പെടാത്തവര്ക്ക് കുറവയെന്ന ദ്വീപ് വേറിട്ടൊരിടമല്ല. എണ്ണിയാലൊടുങ്ങാത്ത കാട്ടുപൂക്കള് വിടരുന്ന നടപാതകളുടെ സൗന്ദര്യം കാണാത്തവര്ക്ക് കാട്ടുപൊയ്കകളും കുളിരുള്ള കാഴ്ചകളാവില്ല. പ്രകൃതിസ്നേഹികളെ നിങ്ങള് മാത്രം വരു ഈ ദ്വീപിലേക്ക് എന്നാണ് കുറുവ ദ്വീപ് പറയാതെ പറയുക.

യൂജീനിയ അര്ജന്റീയ എന്ന കേസലി കൂട്ടവും റോയല് ഫേണ് എന്ന പന്നല്ചെടിയും ഇവിടെ സമൃദ്ധം. വെള്ളക്കാശാവ് എന്നറിയപ്പെടുന്ന മെമിസിലോണ് സിസ്പാറന്സി, മിസാ വെല്യൂട്ടിന, റാംഗിയ ഡിസ്പാറന്സിസ്, ഒസ്ബിക്കയ വയനാടന്സിസ് തുടങ്ങി കുറുവയിലെ അപൂര്വ സസ്യജനുസ്സുകളുടെ പട്ടിക നീളുകയാണ്. നാശോന്മുഖമായിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന ഔഷധസസ്യങ്ങളുടെയും അലങ്കാരചെടികളുടെയും അമൂല്യനിധി സൂക്ഷിപ്പുകേന്ദ്രം കൂടിയാണ് ഈ കാടുകള്. അഗസ്ത്യമലനിരകളില് മാത്രമായി കണ്ടുവരുന്ന കാട്ടുതെറ്റി 'ഇക്സറോ അഗസ്ത്യമലയാന ഇവിടെയും കണ്ടെത്തുകയുണ്ടായി. പാമ്പുവിഷത്തിന് പ്രതിവിഷമായി ആദിവാസി സമൂഹം ഉപയോഗിച്ചുവരുന്ന 'അല്പ്പം' എന്ന കുറ്റിച്ചെടി ശാസ്ത്രലോകത്തിന് മുതല്ക്കൂട്ടായിരിക്കുകയാണ്. ഒരു ദിവസംകൊണ്ട് ജീവിതചക്രം അവസാനിപ്പിക്കുന്ന ശപോജീവിയായ ഓര്ക്കിഡ് എപ്പിപ്പോജിയം റോസിയം'ഇവിടെ യഥേഷ്ടം കണ്ടെത്തുകയുണ്ടായി.
തനിമ മാറാത്ത ഗ്രാമങ്ങള്

കുറുവയില്നിന്നു മുളംചങ്ങാടം വഴി അക്കരെ കയറിയാല് നെല്പ്പാടങ്ങളുടെ കരയില് തനിമ മാറാത്ത ഗ്രാമക്കാഴ്ചകള് കാണാം. ഗോത്രജീവിതത്തിന്റെ ഉള്ത്തുടിപ്പുകള് മുഴങ്ങുന്ന നാട്ടുവഴിയിലെ പുല്ലുമേഞ്ഞ കടവരാന്തയിലിരുന്നു നിലത്ത് വിറകിട്ടു കത്തിച്ച അടുപ്പില്നിന്നു ചൂടു പുകയുന്ന വയനാടന് കാപ്പിയും കുടിക്കാം. തദ്ദേശീയരായ ആദിവാസികളാണ് ഈ കടയുടെ നടത്തിപ്പുകാര്. പുറംനാടുകളൊക്കെ ചായക്കടയുടെ മുഖം മാറ്റിയെഴുതിയപ്പോള് ഇതിലൊന്നും കാര്യമില്ലെന്ന ഭാവമാണ് ഈ കേന്ദ്രങ്ങള് പങ്കുവെക്കുക. ആദിവാസികളുമായി നൂറ്റാണ്ടുകളായി താദാത്മ്യം പ്രാപിച്ച ഈ ഗ്രാമങ്ങളില് സ്വച്ഛന്ദമായി പുലരുന്നത് സ്വയംപര്യാപ്തമായ ഭക്ഷ്യസുരക്ഷയുടെ സംസ്കാരം കൂടിയാണ്. മുത്താറിയും ചാമയും വിളയുന്ന പാടങ്ങളില്നിന്നും ഇവയെല്ലാം ക്രമത്തില് മാഞ്ഞെങ്കിലും വയനാടിന്റെ തനത് നെല്ലിനങ്ങളായ ഗന്ധകശാലയും തൊണ്ടിയും ചോമാലയുമെല്ലാം ഇന്നും സക്രിയമായി കൃഷി ചെയ്യുന്ന പാടങ്ങള് കാണാം. കുറുവയെന്ന ദ്വീപിന്റെ തീരത്തെ ഈ ജനവാസ സംസ്കൃതി അടയാളപ്പെടുത്തുന്നത് ഗതകാല വയനാടിന്റെ ചിത്രം കൂടിയാണ്. വന്യജീവികളോടെല്ലാം സമരസപ്പെട്ടാണ് ജീവിതം മുന്നോട്ട് പോകുന്നതെങ്കിലും ഇവയൊന്നും ഇവരുടെ എക്കാലത്തെയും വലിയ ശത്രുക്കളല്ല. വയലില് വിത്തെറിയുമ്പോഴെല്ലാം ഇവക്ക് കൂടി ഇതിലൊരു പങ്ക് ഇവര് മനസ്സില് കരുതും.
കുറുവയിലേക്കുള്ള വഴികള്

പ്രകൃതി ഒരുക്കിയ സുന്ദരലോകമാണിത്. കൃത്രിമങ്ങള് തീരെയില്ലാത്ത ഈ വിനോദ സഞ്ചാര കേന്ദ്രത്തില് മണിക്കൂറുകള് ചെലവിട്ടാലും മനസ്സു മടുക്കില്ല. ഒട്ടനേകം കാട്ടുചോലകളിലൂടെ നീണ്ടുപോകുന്ന വഴികളിലൂടെ നൂറ്റിയമ്പതോളം തടാകങ്ങളെ അകത്ത് പിന്നിട്ട് പോകാം. വളഞ്ഞും പുളഞ്ഞും തടാകത്തിലേക്ക് മുഖം കുത്തി നില്ക്കുന്ന മരങ്ങള് വിസ്മയക്കാഴ്ചകളില് ഒന്നാണ്. മൂന്നു മണിക്കുറിലേറെ സമയം വേണ്ടിവരും ഓരോ ദ്വീപും പിന്നിട്ടുപോകാന്. വനസംരക്ഷണ സമിതിയും ഡി.ടി.പി.സിയും സംയുക്തമായാണ് ഇവിടെ വിനോദ സഞ്ചാരികളെ സ്വീകരിക്കുന്നത്. ഏറുമാടങ്ങളും മുളകൊണ്ടുള്ള പാലങ്ങളും ചെറിയ വിശ്രമ കേന്ദ്രങ്ങളും ഇവിടെ തയ്യാറാക്കിയിട്ടുണ്ട്. ഡി.ടി.പി.സി ബോട്ടുകളിലൂടെയാണ് ദ്വീപിനുള്ളിലേക്ക് സഞ്ചാരികളെ കടത്തിവിടുക. അവിടെനിന്നു വനസംരക്ഷണ സമിതി പ്രവേശന പാസ്സ് നല്കും. മുളകൊണ്ടുണ്ടാക്കിയ ചങ്ങാടത്തിലൂടെയാണ് മറുകര കടത്തുക. പ്ളാസ്റ്റിക് പൂര്ണ്ണമായും ഇവിടെ നിരോധിച്ചിട്ടുണ്ട്. വനനിയമങ്ങള് കര്ശനമായി പാലിക്കണമെന്ന നിര്ദ്ദേശവുമുണ്ട്. മാനന്തവാടി കാട്ടിക്കുളം വഴിയും കൊയിലേരി പയ്യമ്പള്ളി വഴിയും പുല്പ്പള്ളി പാക്കം വഴിയും കുറുവയിലെത്താം. രണ്ട് കവാടത്തിലും 750 പേരെ വീതം പ്രതിദിനം 1500 പേര്ക്ക് മാത്രമായി കുറുവയിലേക്കുള്ള പ്രവേശനം പരിമിതപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. കൂടുതല് പ്രകൃതി സൗഹൃദ സൗകര്യങ്ങളുമായി കുറുവയെ പുതുമോടി അണിയിക്കാനുള്ള ശ്രമത്തിലാണ് വനംവകുപ്പ്.
മാനന്തവാടിയില്നിന്നു 17 കിലോ മീറ്റര് സഞ്ചരിച്ച് കാട്ടിക്കുളം- പാല്വെളിച്ചം വഴി കുറുവയിലെത്താം. വയനാടിന്റെ ആസ്ഥാനമായ കല്പ്പറ്റയില്നിന്നു കുറുവയിലേക്ക് 45 കിലോ മീറ്റര് ദൂരമുണ്ട്. പനമരം- പുഞ്ചവയല്- നീര്വാരം- ദാസനക്കര- കുറുക്കന്മൂല വഴിയും ദ്വീപിലെത്താം. പുല്പ്പള്ളി വഴി 12 കിലോ മീറ്റര് യാത്ര ചെയ്താല് പാക്കം ചെറിയമല വഴിയും കുറുവയിലെത്താം. ബത്തേരിയില് നിന്നും 58 കിലോ മീറ്റര് ദൂരമുണ്ട് കുറുവയിലേക്ക്. കോഴിക്കോട്ടുനിന്നു വരുന്നവര്ക്ക് കല്പ്പറ്റ- മാനന്തവാടി വഴി കുറുവയിലെത്തുന്നതാണ് സൗകര്യം. കര്ണ്ണാടകയില്നിന്നു വരുന്നവര്ക്ക് തോല്പ്പെട്ടി വഴിയും ബത്തേരി- പുല്പ്പള്ളി വഴിയും ഇവിടെയെത്താം.
സൗത്ത് വയനാട് വനം ഡിവിഷന് കീഴിലാണ് കുറുവ ദ്വീപ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ഡി.ടി.പി.സിയും വനംവകുപ്പുമാണ് ഇവിടേക്ക് ബോട്ട് സൗകര്യം ഏര്പ്പെടുത്തുന്നത്. ഡസ്റ്റിനേഷേന് മാനേജ്മെന്റ് സഞ്ചാരികള്ക്ക് നിര്ദ്ദേശം നല്കാന് തയ്യാറായുണ്ട്. കുറുവയുടെ തീരത്ത് താമസത്തിനായി ടൂറിസം വകുപ്പിന്റെ ഡോര്മിറ്ററിയും മുറികളുമുണ്ട്. റിവര് റാഫ്റ്റിങ്ങും ഗൈഡ് സേവനവുമുണ്ട്. അറുപത് പേര്ക്ക് ഇവിടെ തങ്ങാം. ഇതിനു പുറമെ ഒട്ടേറെ സ്വകാര്യ റിസോര്ട്ടുകളും ഇവിടെയും പരിസരങ്ങളിലും ധാരാളമുണ്ട്. ഫോണ് 04935 293791
Content Highlights: kuruva island wayanad island tourism national tourism day
Published: 20 Jan 2024, 11:41 am IST
Related Topics
Get Latest Mathrubhumi Updates in English
Disclaimer: Kindly avoid objectionable, derogatory, unlawful and lewd comments, while responding to reports. Such comments are punishable under cyber laws. Please keep away from personal attacks. The opinions expressed here are the personal opinions of readers and not that of Mathrubhumi.


Most Commented