വെനസ്വേലയുടെ വടക്കൻ തീരപ്രദേശങ്ങളിൽ ബുധനാഴ്ചയുണ്ടായ ഇരട്ട ഭൂകമ്പങ്ങൾ ആ രാജ്യത്തിന്റെ ഭൗമശാസ്ത്രപരമായ പ്രത്യേകതകളിലേക്ക് വീണ്ടും ലോകശ്രദ്ധ തിരിക്കുകയാണ്. നിരവധി കെട്ടിടങ്ങൾ തകരുകയും അഞ്ഞൂറിലധികം പേരുടെ ജീവനെടുക്കുകയും ചെയ്ത ഭൂകമ്പം സൃഷ്ടിച്ച യഥാർഥ നാശനഷ്ടങ്ങളുടെ കണക്ക് വരാനിരിക്കുന്നതേയുള്ളൂ. മരണസംഖ്യ ഇനിയും വർധിച്ചേക്കുമെന്നാണ് റിപ്പോർട്ടുകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. വെനസ്വേലയിൽ ഭൂകമ്പം ഇത്രയേറെ നാശനഷ്ടം വിതയ്ക്കാൻ ചില പ്രത്യേക കാരണങ്ങളുള്ളതായി ഗവേഷകർ പറയുന്നു.

To advertise here,

ബുധനാഴ്ച പ്രാദേശിക സമയം വൈകീട്ട് ആറുമണിയോടെയാണ് റിക്ടർ സ്കെയിലിൽ 7.2 തീവ്രത രേഖപ്പെടുത്തിയ ഭൂകമ്പമുണ്ടായത്. ഇതിനുപിന്നാലെ, 39 സെക്കൻഡുകളുടെ വ്യത്യാസത്തിൽ 7.5 തീവ്രതയുള്ള രണ്ടാമത്തെ ഭൂകമ്പം കൂടി ഉണ്ടായി. രണ്ടാമത്തെ ഭൂകമ്പം ആദ്യത്തേതിനേക്കാൾ മൂന്നിരട്ടി ശക്തമായിരുന്നുവെന്ന് യുഎസ് ജിയോളജിക്കൽ സർവേ (USGS) സ്ഥിരീകരിച്ചു. ഇത്രയും വലിയ രണ്ട് ഭൂചലനങ്ങൾ നിമിഷങ്ങളുടെ വ്യത്യാസത്തിൽ ഒരേസ്ഥലത്ത് ഉണ്ടാകുന്നത് അപൂർവമാണെന്നും ഇതാണ് വൻ നാശനഷ്ടങ്ങളുണ്ടാകാൻ കാരണമെന്നും ശാസ്ത്രജ്ഞർ പറയുന്നു. വെനസ്വേല ഇത്രയധികം ഭൂകമ്പസാധ്യതയുള്ള രാജ്യമാകാൻ പ്രധാനമായും രണ്ട് കാരണങ്ങളാണുള്ളതെന്ന് ശാസ്ത്രജ്ഞർ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു. രാജ്യത്തിന്റെ സങ്കീർണമായ ഭൗമപാളികളുടെ (Tectonic Plates) സ്ഥാനവും ഭൂകമ്പങ്ങളുടെ ആഴക്കുറവുമാണവ.

വെനസ്വേലയുടെ ഭൂരിഭാഗം പ്രദേശങ്ങളും സൗത്ത് അമേരിക്കൻ പ്ലേറ്റിലാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നതെങ്കിലും വടക്കൻ തീരപ്രദേശങ്ങളും കരീബിയൻ ദ്വീപുകളും കരീബിയൻ പ്ലേറ്റും സൗത്ത് അമേരിക്കൻ പ്ലേറ്റും തമ്മിൽ നിരന്തരം ഉരസുന്ന സജീവമായ അതിർത്തിയിലാണ് നിലകൊള്ളുന്നത്. ഈ രണ്ട് കൂറ്റൻ ഭൗമപാളികൾ തമ്മിൽ വർഷത്തിൽ ഏകദേശം 20 മില്ലിമീറ്റർ (0.79 ഇഞ്ച്) എന്ന തോതിൽ ചലിക്കുന്നുണ്ട്.

ഈ നിരന്തരമായ 'ടെക്ടോണിക് വടംവലി' ഭൂവൽക്കത്തിൽ സമ്മർദം ഉണ്ടാക്കുന്നു. ഈ സമ്മർദം പുറത്തുവിടുന്നത് പ്രധാനമായും ബോക്കോണോ ഫോൾട്ട് പോലുള്ള വലിയ ഭ്രംശരേഖകളിലൂടെയാണ്. വെനസ്വേലയിലെ ജനസംഖ്യയുടെ ഏകദേശം 80 ശതമാനവും ഇത്തരം സജീവമായ ഭൂകമ്പ മേഖലകളിലാണ് താമസിക്കുന്നത് എന്നത് ദുരന്തത്തിന്റെ ആഘാതം വർധിപ്പിക്കുന്നു.

വെനസ്വേലയിലെ ഭൂകമ്പങ്ങളെ കൂടുതൽ അപകടകരമാക്കുന്ന മറ്റൊരു കാരണം അവയുടെ 'ഷാലോ-ഫോക്കസ്' സ്വഭാവമാണ്. അതായത്, മിക്ക ഭൂകമ്പങ്ങളും ഭൂമിയുടെ ഉപരിതലത്തിൽനിന്ന് 15 മുതൽ 20 കിലോമീറ്റർ വരെ ആഴത്തിലാണ് സംഭവിക്കുന്നത്. ഭൂകമ്പത്തിന്റെ കേന്ദ്രം ഉപരിതലത്തോട് അടുത്തിരിക്കുന്നതിനാൽ  ഭൂമിക്കടിയിലുണ്ടാകുന്ന വൻ തോതിലുള്ള ഊർജം ഉപരിതലത്തിലേക്ക് എത്തുന്നതിന് മുൻപ് ദുർബലമാകാൻ സമയം ലഭിക്കുന്നില്ല. തൽഫലമായി, ഉപരിതലത്തിൽ വലിയ നാശനഷ്ടങ്ങൾ സംഭവിക്കുന്നു.  

വെനസ്വേലയുടെ ചരിത്രം പരിശോധിച്ചാൽ നിരവധി ഭീകരമായ ഭൂകമ്പങ്ങൾ രാജ്യത്ത് മുൻപും ഉണ്ടായിട്ടുണ്ട്. ഏറ്റവും മാരകമായ ഭൂകമ്പം നടന്നത് 1812 മാർച്ചിലാണ്. അന്ന് ബോക്കോണോ ഫോൾട്ട് സിസ്റ്റത്തിലുണ്ടായ ഭൂചലനത്തിൽ ഏകദേശം 30,000 പേർ കൊല്ലപ്പെട്ടു. തുടർന്ന് 1900 ഒക്ടോബറിൽ 7.7 തീവ്രത രേഖപ്പെടുത്തിയ ഭൂകമ്പവും റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടു. 1929-ൽ കടലിലുണ്ടായ 6.7 തീവ്രതയുള്ള ഭൂകമ്പത്തെത്തുടർന്നുണ്ടായ സുനാമിയിൽ ആയിരത്തിലധികം ആളുകൾ മരിച്ചു.

1967 ജൂലൈയിൽ കാരക്കാസിന് സമീപം ഉണ്ടായ 6.6 തീവ്രതയുള്ള ഭൂകമ്പം 240-ഓളം പേരുടെ ജീവൻ നഷ്ടപ്പെടുകയും നിരവധി ബഹുനില കെട്ടിടങ്ങൾ തകരുകയും ചെയ്തിരുന്നു. 1997-ൽ കരിയേക്കോയിൽ ഉണ്ടായ 6.9 തീവ്രതയുള്ള ഭൂകമ്പത്തിൽ 81 പേരാണ് കൊല്ലപ്പെട്ടത്.

സമീപകാലത്തെ സംഭവവികാസങ്ങൾ പരിശോധിച്ചാൽ വെനസ്വേലയുടെ ഭൂകമ്പ സാധ്യത കൂടുതൽ വർധിച്ചതായി കാണാം. 2025 സെപ്റ്റംബറിൽ വടക്കൻ വെനസ്വേലയിൽ 6.3 തീവ്രതയുള്ള ഇരട്ട ഭൂകമ്പം ഉണ്ടായിരുന്നു. എന്നാൽ, 2026 ജൂൺ 24-നുണ്ടായ 7.2, 7.5 തീവ്രതയുള്ള ഇരട്ട ഭൂകമ്പങ്ങൾ 1900-ന് ശേഷം രാജ്യം കണ്ട ഏറ്റവും ശക്തമായ ഭൂചലനങ്ങളാണ്.

ജപ്പാനെപ്പോലുള്ള രാജ്യങ്ങൾ ഇത്തരം സാഹചര്യങ്ങളെ നേരിടാൻ സാങ്കേതികമായി സജ്ജമാണെങ്കിലും വെനസ്വേലയിൽ ആധുനികമായ മുന്നറിയിപ്പ് സംവിധാനങ്ങളുടെ അഭാവവും കെട്ടിടങ്ങളുടെ നിർമാണ രീതിയിലെ പോരായ്മകളും നാശനഷ്ടങ്ങൾ വർധിക്കാൻ കാരണമാകുന്നു. മുൻകാലങ്ങളിൽനിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി ഭൂകമ്പങ്ങൾ ചെറിയ ഇടവേളകളിൽ ആവർത്തിക്കുന്നത് രക്ഷാപ്രവർത്തനത്തെയും പുനർനിർമാണത്തെയും സങ്കീർണമാക്കുന്നു.