1966 സെപ്റ്റംബര്‍ മാസം. ഇന്ത്യന്‍ നാവികസേനയുടെ അഭിമാനമായ ഐ.എന്‍.എസ്. ഡല്‍ഹി എന്ന പടക്കപ്പല്‍ അറബിക്കടലിലെ തിരമാലകളെ വകഞ്ഞുമാറ്റി കേരളതീരത്തേക്ക് അടുത്തു കൊണ്ടിരുന്നു. അതൊരു സാധാരണ യാത്രയായിരുന്നില്ല, ഒരു ഇതിഹാസത്തിന്റെ ഗൃഹപ്രവേശമായിരുന്നു. ആ യുദ്ധക്കപ്പലിന്റെ ഉള്ളില്‍, പതിറ്റാണ്ടുകളുടെ പ്രവാസത്തിനും കാത്തിരിപ്പിനും വിരാമമിട്ടുകൊണ്ട് ഒരു ചിതാഭസ്മകുംഭം വിശ്രമിക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു. 32 വര്‍ഷങ്ങള്‍ക്കുമുമ്പ്, 1934-ല്‍, നാസി ജര്‍മ്മനിയിലെ ബെര്‍ലിനില്‍ വെച്ച് അന്ത്യശ്വാസം വലിച്ച ഒരു ധീരദേശാഭിമാനിയുടെ ഭൗതികാവശിഷ്ടമായിരുന്നു അത്.

To advertise here,

സ്വതന്ത്ര ഇന്ത്യയുടെ പതാക പാറുന്ന ഒരു പടക്കപ്പലില്‍ മാത്രമേ താന്‍ ജന്മനാട്ടിലേക്ക് മടങ്ങിവരികയുള്ളൂ എന്ന ആ ധീരന്റെ ശപഥം പൂര്‍ത്തിയാകാന്‍, അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണശേഷം മൂന്ന് പതിറ്റാണ്ടുകള്‍ വേണ്ടിവന്നു. ചരിത്രത്തിന്റെ ഏടുകളില്‍ ഏതാണ്ട് വിസ്മരിക്കപ്പെട്ടുപോയ ആ വിപ്ലവകാരിയുടെ പേര് ചെമ്പകരാമന്‍ പിള്ള എന്നായിരുന്നു. ബ്രിട്ടീഷ് സാമ്രാജ്യത്വത്തിനെതിരെ പോരാടാന്‍ സ്വന്തം ജീവിതം ഉഴിഞ്ഞുവെക്കുകയും, ലോകവേദികളില്‍ ഇന്ത്യയുടെ ശബ്ദമാവുകയും, സാമ്രാജ്യങ്ങളെയും ഏകാധിപതികളെയും ഒരുപോലെ വെല്ലുവിളിക്കുകയും ചെയ്ത ഒരു അസാധാരണ വ്യക്തിത്വം. അന്താരാഷ്ട്ര ഗൂഢാലോചനകളുടെയും, അടങ്ങാത്ത രാജ്യസ്‌നേഹത്തിന്റെയും, ഐതിഹ്യങ്ങളുടെയും, ആത്മത്യാഗത്തിന്റെയും സങ്കീര്‍ണ്ണമായ ഒരു ഇതിഹാസമാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവിതം.

1891 സെപ്റ്റംബര്‍ 15-ന്, തിരുവിതാംകൂര്‍ നാട്ടുരാജ്യത്തിന്റെ തലസ്ഥാനമായ തിരുവനന്തപുരത്താണ് ചെമ്പകരാമന്‍ പിള്ള ജനിച്ചത്. തമിഴ് വെള്ളാള സമുദായത്തില്‍പ്പെട്ട അദ്ദേഹത്തിന്റെ പിതാവ് ചിന്നസ്വാമി പിള്ള, തിരുവിതാംകൂര്‍ സര്‍ക്കാരിന്റെ കീഴിലുള്ള ഒരു പോലീസ് കോണ്‍സ്റ്റബിളായിരുന്നു; അമ്മ നാഗമ്മാള്‍. ഇന്നത്തെ ഏജീസ് ഓഫീസ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന സ്ഥലത്തായിരുന്നു അക്കാലത്ത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ വീട്. അധിനിവേശ ശക്തിയായ ബ്രിട്ടീഷുകാര്‍ക്ക് സേവനം ചെയ്യുന്ന ഒരു വ്യവസ്ഥയുടെ ഭാഗമായിരുന്നു പിതാവെങ്കിലും, മകന്റെ സിരകളിലോടിയത് സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനായുള്ള അടങ്ങാത്ത ദാഹമായിരുന്നു. ഈ വൈരുദ്ധ്യം തന്നെയായിരുന്നു കൊളോണിയല്‍ ഇന്ത്യയുടെ ഹൃദയഭാഗത്തുണ്ടായിരുന്ന സംഘര്‍ഷം; ഒരേസമയം ബ്രിട്ടീഷ് വ്യവസ്ഥയെ സേവിക്കുന്നവരും അതിനെതിരെ പോരാടുന്നവരുമായ ഇന്ത്യക്കാര്‍. ചെമ്പകരാമന്റെ വിപ്ലവവീര്യം കേവലം ഒരു രാഷ്ട്രീയ തിരഞ്ഞെടുപ്പായിരുന്നില്ല, മറിച്ച് സ്വന്തം കുടുംബം പോലും ഭാഗമായ ഒരു വ്യവസ്ഥയോടുള്ള വ്യക്തിപരമായ ചെറുത്തുനില്‍പ്പ് കൂടിയായിരുന്നു.

ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിലെ ഇന്ത്യ തിളച്ചുമറിയുന്ന ഒരു രാഷ്ട്രീയ അന്തരീക്ഷത്തിലായിരുന്നു. ലോകമാന്യ ബാലഗംഗാധര തിലകനെപ്പോലുള്ള ദേശീയ നേതാക്കളുടെ പ്രവര്‍ത്തനങ്ങളും അദ്ദേഹത്തിന്റെ 'കേസരി' പോലുള്ള പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങളും ചെമ്പകരാമന്‍ എന്ന കൗമാരക്കാരന്റെ മനസ്സില്‍ വിപ്ലവത്തിന്റെ തീപ്പൊരി വീഴ്ത്തി. സ്‌കൂള്‍ കാലഘട്ടത്തില്‍ തന്നെ അദ്ദേഹം ബ്രിട്ടീഷ് വിരുദ്ധ പ്രവര്‍ത്തനങ്ങളില്‍ സജീവമായി. തിരുവനന്തപുരത്തെ മഹാരാജാസ് കോളേജിന്റെ (ഇന്നത്തെ യൂണിവേഴ്‌സിറ്റി കോളേജ്) വളപ്പില്‍ വെച്ച്, സഹപാഠികളെ സംഘടിപ്പിച്ച് 'വന്ദേമാതരം', 'ഭാരത് മാതാ കീ ജയ്' തുടങ്ങിയ മുദ്രാവാക്യങ്ങള്‍ മുഴക്കിയത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ധൈര്യത്തിന്റെ ആദ്യത്തെ തെളിവായിരുന്നു. അക്കാലത്ത് അദ്ദേഹം രൂപം നല്‍കിയ 'ജയ് ഹിന്ദ്' എന്ന അഭിവാദ്യം പില്‍ക്കാലത്ത് ഇന്ത്യയുടെ ദേശീയ മുദ്രാവാക്യമായി മാറുമെന്ന് ആരും കരുതിയിരുന്നില്ല. ഈ ബ്രിട്ടീഷ് വിരുദ്ധ പ്രകടനം സ്‌കൂള്‍ അധികാരികളെ ഭയപ്പെടുത്തി, അവര്‍ പോലീസിനെ വിവരമറിയിച്ചു. വിദ്യാര്‍ത്ഥികളുടെ ഈ 'കുറ്റകൃത്യം' അന്വേഷിക്കാന്‍ നിയോഗിക്കപ്പെട്ടത് ഒരു പോലീസുകാരനായിരുന്നു. സംഭവസ്ഥലത്തെത്തിയ ആ കോണ്‍സ്റ്റബിള്‍ ഞെട്ടലോടെ തിരിച്ചറിഞ്ഞു, ആ കൂട്ടത്തിന്റെ മുന്നില്‍ നില്‍ക്കുന്നത് സ്വന്തം മകനാണെന്ന്. പിതാവ് ചിന്നസ്വാമി പിള്ളയ്ക്ക് തന്റെ ഔദ്യോഗിക കൃത്യനിര്‍വഹണവും പുത്രവാത്സല്യവും തമ്മിലുള്ള സംഘര്‍ഷത്തില്‍പ്പെട്ട് നിസ്സഹായനാകേണ്ടി വന്നു.

ചെമ്പകരാമന്റെ ജീവിതത്തിലെ നിര്‍ണ്ണായകമായ വഴിത്തിരിവ് സര്‍ വാള്‍ട്ടര്‍ വില്യം സ്ട്രിക്ലാന്‍ഡ് എന്ന ബ്രിട്ടീഷ് പ്രഭുവിന്റെ വരവോടെയായിരുന്നു. പശ്ചിമഘട്ടത്തിലെ ചിത്രശലഭങ്ങളെക്കുറിച്ച് പഠിക്കാനെത്തിയ ഒരു ജീവശാസ്ത്രജ്ഞന്‍ എന്നായിരുന്നു ഔദ്യോഗിക ഭാഷ്യമെങ്കിലും, അദ്ദേഹം ഒരു ജര്‍മ്മന്‍ ചാരനായിരുന്നു എന്ന് സൂചനകളുണ്ട്. ചെമ്പകരാമന്റെയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ സുഹൃത്തായ ടി. പത്മനാഭപിള്ളയുടെയും അറിവിലും ദേശീയബോധത്തിലും ആകൃഷ്ടനായ സ്ട്രിക്ലാന്‍ഡ്, അവര്‍ക്ക് യൂറോപ്പില്‍ ഉന്നതവിദ്യാഭ്യാസത്തിനുള്ള അവസരം വാഗ്ദാനം ചെയ്തു. ഇതൊരു കേവലം ഔദാര്യമല്ലായിരുന്നു, മറിച്ച് ബ്രിട്ടീഷ് വിരുദ്ധ മനോഭാവമുള്ള, കഴിവുറ്റ ചെറുപ്പക്കാരെ കണ്ടെത്തി യൂറോപ്പിലെ വിപ്ലവ ശൃംഖലയിലേക്ക് എത്തിക്കാനുള്ള ഒരു തന്ത്രപരമായ നീക്കമായിരുന്നു. അങ്ങനെ, 1908-ല്‍, തന്റെ പതിനേഴാം വയസ്സില്‍, ചെമ്പകരാമന്‍ പിള്ള എന്ന തിരുവനന്തപുരത്തുകാരന്‍, ഇന്ത്യയുടെ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനുവേണ്ടിയുള്ള പോരാട്ടം ലോകവേദിയിലേക്ക് വ്യാപിപ്പിക്കുക എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ, സ്ട്രിക്ലാന്‍ഡിനൊപ്പം ജര്‍മ്മന്‍ കപ്പലില്‍ യൂറോപ്പിലേക്ക് യാത്ര തിരിച്ചു.അദ്ദേഹം തനിച്ചായിരുന്നില്ല. അദ്ദേഹത്തിന്റെ അടുത്ത സുഹൃത്തും സഹവിപ്ലവകാരിയുമായിരുന്ന ടി. പത്മനാഭപിള്ളയും ആ യാത്രയില്‍ പങ്കുചേര്‍ന്നു. പത്മനാഭപിള്ളയും ശാസ്ത്രത്തില്‍ അതീവ തത്പരനായിരുന്നു; ചിലന്തികളുടെ കണ്ണുകള്‍ക്ക് നിറം മാറാനുള്ള കഴിവിനെക്കുറിച്ച് അദ്ദേഹം പ്രശസ്തമായ 'നേച്ചര്‍' ജേണലില്‍ ഒരു പ്രബന്ധം പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിരുന്നു. സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനുവേണ്ടിയുള്ള അവരുടെ ആ യാത്രയ്ക്ക് വലിയ വില നല്‍കേണ്ടി വന്നു. യൂറോപ്പിലെത്തിയ പത്മനാഭപിള്ളയും വിപ്ലവപ്രവര്‍ത്തനങ്ങളില്‍ സജീവമായി. എന്നാല്‍ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പേര് ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്റലിജന്‍സിന്റെ ഹിറ്റ് ലിസ്റ്റില്‍ ഇടംപിടിക്കുകയും, പിന്നീട് സൂറിച്ചില്‍ വെച്ച് അദ്ദേഹത്തെ കാണാതാവുകയോ കൊല്ലപ്പെടുകയോ ചെയ്തു എന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു.

യൂറോപ്പിലെത്തിയ ചെമ്പകരാമന്‍ പിള്ള കേവലം ഒരു രാഷ്ട്രീയ അഭയാര്‍ത്ഥിയായി ഒതുങ്ങിയില്ല. അദ്ദേഹം തന്റെ ബൗദ്ധികവും സംഘടനാപരവുമായ കഴിവുകള്‍ രാകിമിനുക്കുന്നതിലാണ് ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ചത്. ഇറ്റലി, സ്വിറ്റ്‌സര്‍ലന്‍ഡ്, ജര്‍മ്മനി എന്നിവിടങ്ങളിലായി അദ്ദേഹം തന്റെ വിദ്യാഭ്യാസം തുടര്‍ന്നു. സൂറിച്ചിലെ പ്രശസ്തമായ ETH സൂറിച്ച് സര്‍വ്വകലാശാലയില്‍ എഞ്ചിനീയറിംഗിന് ചേര്‍ന്ന അദ്ദേഹം, പിന്നീട് സാമ്പത്തികശാസ്ത്രത്തിലും ഡോക്ടറേറ്റ് നേടി. ഇംഗ്ലീഷ്, ജര്‍മ്മന്‍, ഫ്രഞ്ച് എന്നിവയുള്‍പ്പെടെ പന്ത്രണ്ടോളം ഭാഷകളില്‍ അദ്ദേഹം പ്രാവീണ്യം നേടി. ഈ അക്കാദമിക മികവ് അദ്ദേഹത്തിന് യൂറോപ്യന്‍ സമൂഹത്തില്‍ വലിയ സ്വീകാര്യതയും ബഹുമാനവും നേടിക്കൊടുത്തു. ഒരു വിപ്ലവകാരി എന്നതിലുപരി, ഒരു പണ്ഡിതന്‍ എന്ന നിലയിലുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ വ്യക്തിത്വം, യൂറോപ്പിലെ രാഷ്ട്രീയ-ബൗദ്ധിക വൃത്തങ്ങളില്‍ സ്വാധീനം ചെലുത്താന്‍ അദ്ദേഹത്തെ സഹായിച്ചു. ഈ പാണ്ഡിത്യം അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിപ്ലവ പ്രവര്‍ത്തനങ്ങള്‍ക്ക് ഒരു മറയും ആയുധവുമായിരുന്നു. യൂറോപ്പിലെ സര്‍വ്വകലാശാലാ ജീവിതത്തിനിടയിലും, ഇന്ത്യയുടെ സ്വാതന്ത്ര്യം എന്ന ലക്ഷ്യം അദ്ദേഹത്തിന്റെ മനസ്സില്‍ ജ്വലിച്ചുനിന്നു. യൂറോപ്പില്‍ ചിതറിക്കിടക്കുന്ന ഇന്ത്യക്കാരെ ഒരുമിപ്പിക്കുക എന്നതായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആദ്യ ലക്ഷ്യം. ഈ ലക്ഷ്യത്തോടെ, ഒന്നാം ലോകമഹായുദ്ധം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെടുന്നതിന് തൊട്ടുമുമ്പ്, 1914 സെപ്റ്റംബറില്‍, അദ്ദേഹം സ്വിറ്റ്‌സര്‍ലന്‍ഡിലെ സൂറിച്ച് ആസ്ഥാനമാക്കി 'ഇന്റര്‍നാഷണല്‍ പ്രോ-ഇന്ത്യ കമ്മിറ്റി' (International Pro-India Committee) എന്ന സംഘടനയ്ക്ക് രൂപം നല്‍കി, സ്വയം അതിന്റെ അദ്ധ്യക്ഷനായി. സംഘടനാ പ്രവര്‍ത്തനങ്ങള്‍ക്കൊപ്പം, ആശയപ്രചാരണത്തിന്റെ പ്രാധാന്യവും അദ്ദേഹം തിരിച്ചറിഞ്ഞു. ഇതിന്റെ ഫലമായി 'പ്രോ-ഇന്ത്യ' (Pro-India) എന്ന പേരില്‍ ഒരു മാസിക ആരംഭിച്ചു. ജര്‍മ്മന്‍, ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷകളില്‍ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിരുന്ന ഈ മാസിക, യൂറോപ്യന്‍ ജനതയ്ക്ക് മുന്നില്‍ ഇന്ത്യയിലെ ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണത്തിന്റെ ക്രൂരതകള്‍ തുറന്നുകാട്ടുകയും ഇന്ത്യന്‍ സ്വാതന്ത്ര്യസമരത്തിന് അന്താരാഷ്ട്ര പിന്തുണ തേടുകയും ചെയ്തു.

അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രവര്‍ത്തനങ്ങള്‍ ബ്രിട്ടീഷ് രഹസ്യാന്വേഷണ ഏജന്‍സികളുടെ ശ്രദ്ധയില്‍പ്പെട്ടതോടെ കാര്യങ്ങളെല്ലാം മാറി മറിഞ്ഞു. അദ്ദേഹത്തെ ജീവനോടെയോ അല്ലാതെയോ പിടികൂടാനായി ബ്രിട്ടന്‍ സ്വിറ്റ്‌സര്‍ലന്‍ഡിലേക്ക് ഒരു ചാരസംഘത്തെ അയച്ചു. വിഖ്യാതനായ ഇംഗ്ലീഷ് നോവലിസ്റ്റ് സോമര്‍സെറ്റ് മോം ആയിരുന്നു ആ സംഘത്തിന്റെ തലവന്‍ എന്നത് അവിശ്വസനീയമായ ഒരു ചരിത്രവസ്തുതയാണ്. പിള്ളയെ പിടികൂടാന്‍ അവര്‍ക്ക് കഴിഞ്ഞില്ലെങ്കിലും, ഈ സംഭവം അദ്ദേഹത്തിന്റെ പല രചനകളിലും ഇന്ത്യന്‍ വിപ്ലവകാരികളെക്കുറിച്ചുള്ള പരാമര്‍ശങ്ങള്‍ വരാന്‍ കാരണമായി എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. നിരന്തരമായ നിരീക്ഷണങ്ങളെ മറികടക്കാന്‍, പിള്ള പലപ്പോഴും രഹസ്യനാമങ്ങള്‍ ഉപയോഗിച്ചു. 'അബ്ദുള്ള ബിന്‍ മന്‍സൂര്‍' എന്ന ജര്‍മ്മന്‍ കിഴക്കന്‍ ആഫ്രിക്കന്‍ പേരില്‍ അദ്ദേഹം പല നിര്‍ണായക ദൗത്യങ്ങളിലും പങ്കെടുത്തതായി പറയപ്പെടുന്നുണ്ട്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ധൈര്യം കേവലം ബ്രിട്ടനെതിരായ ഗൂഢാലോചനകളില്‍ ഒതുങ്ങിയില്ല. പാരീസില്‍ വെച്ച് സവര്‍ക്കറെ രക്ഷിക്കാന്‍ ഒരു കപ്പലുമായി അദ്ദേഹം പദ്ധതിയിട്ടതായി പറയപ്പെടുന്നു. മാത്രമല്ല, അമേരിക്കന്‍ പ്രസിഡന്റായിരുന്ന വുഡ്രോ വില്‍സണെ സന്ദര്‍ശിച്ച് അമേരിക്കയിലെ കറുത്ത വര്‍ഗ്ഗക്കാര്‍ക്കെതിരെയുള്ള വിവേചനത്തെ ശക്തമായി ചോദ്യം ചെയ്യാനും അദ്ദേഹം മടിച്ചില്ല. അങ്ങനെ, യൂറോപ്പിലെ സര്‍വ്വകലാശാലകളുടെ ഇടനാഴികളിലും കഫേകളിലും വെച്ച്, ചെമ്പകരാമന്‍ പിള്ള എന്ന വിദ്യാര്‍ത്ഥി, ഇന്ത്യയുടെ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനായി ശബ്ദമുയര്‍ത്തുന്ന ഒരു അന്താരാഷ്ട്ര വിപ്ലവകാരിയായി രൂപാന്തരപ്പെട്ടു.

1914-ല്‍ ഒന്നാം ലോകമഹായുദ്ധം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടത്, ചെമ്പകരാമന്‍ പിള്ളയെപ്പോലുള്ള ഇന്ത്യന്‍ വിപ്ലവകാരികള്‍ക്ക് മികച്ച ഒരു അവസരമായി തോന്നി. ബ്രിട്ടന്റെ ശത്രുവായ ജര്‍മ്മനിയുമായി കൈകോര്‍ത്ത്, ഇന്ത്യയില്‍ ഒരു സായുധ വിപ്ലവത്തിന് കളമൊരുക്കുക എന്നതായിരുന്നു അവരുടെ തന്ത്രം. ഈ ലക്ഷ്യത്തോടെ, ചെമ്പകരാമന്‍ പിള്ള സൂറിച്ചില്‍ നിന്ന് ജര്‍മ്മനിയുടെ തലസ്ഥാനമായ ബെര്‍ലിനിലേക്ക് തന്റെ പ്രവര്‍ത്തനകേന്ദ്രം മാറ്റി. അവിടെ, വീരേന്ദ്രനാഥ് ചതോപാധ്യായ (സരോജിനി നായിഡുവിന്റെ സഹോദരന്‍), ഭൂപേന്ദ്രനാഥ് ദത്ത (സ്വാമി വിവേകാനന്ദന്റെ സഹോദരന്‍), ലാലാ ഹര്‍ദയാല്‍ തുടങ്ങിയ പ്രമുഖ വിപ്ലവകാരികളുമായി ചേര്‍ന്ന് അദ്ദേഹം പ്രവര്‍ത്തിക്കാന്‍ തുടങ്ങി. അദ്ദേഹത്തിന്റെ 'പ്രോ-ഇന്ത്യ കമ്മിറ്റി'യും ബെര്‍ലിനിലെ ഇന്ത്യന്‍ സംഘവും ഒത്തുചേര്‍ന്ന് 'ഇന്ത്യന്‍ ഇന്‍ഡിപെന്‍ഡന്‍സ് കമ്മിറ്റി' എന്ന പേരില്‍ ഒരു ശക്തമായ സംഘടനയ്ക്ക് രൂപം നല്‍കി. 'ബെര്‍ലിന്‍ കമ്മിറ്റി' എന്ന പേരിലാണ് ഇത് പിന്നീട് പ്രശസ്തമായത്. ഈ സഖ്യം 'ഹിന്ദു-ജര്‍മ്മന്‍ ഗൂഢാലോചന' എന്നറിയപ്പെട്ട വലിയൊരു പദ്ധതിയുടെ ഭാഗമായിരുന്നു. ജര്‍മ്മന്‍ സര്‍ക്കാരുമായി നടത്തിയ ചര്‍ച്ചകളിലൂടെ, ഇന്ത്യയിലെ ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണത്തിനെതിരായ പ്രവര്‍ത്തനങ്ങള്‍ക്ക് വ്യക്തമായ ഒരു രൂപരേഖ അവര്‍ തയ്യാറാക്കി. ഇത് കേവലം സഹായം അഭ്യര്‍ത്ഥിക്കലായിരുന്നില്ല, മറിച്ച് വ്യക്തമായ ആവശ്യങ്ങളോടുകൂടിയ ഒരു പങ്കാളിത്തമായിരുന്നു. ജര്‍മ്മനി പണം, ആയുധങ്ങള്‍, സൈനിക പരിശീലനം, നയതന്ത്ര സഹായം എന്നിവ നല്‍കുക, പകരമായി ഇന്ത്യയില്‍ ബ്രിട്ടനെതിരെ ഒരു പുതിയ യുദ്ധമുഖം തുറക്കുക എന്നതായിരുന്നു കരാര്‍. ജര്‍മ്മന്‍കാര്‍ക്ക് ഇത് ബ്രിട്ടനെ ദുര്‍ബലപ്പെടുത്താനുള്ള ഒരു മാര്‍ഗ്ഗമായിരുന്നെങ്കില്‍, ഇന്ത്യക്കാര്‍ക്ക് ഇത് സ്വാതന്ത്ര്യത്തിലേക്കുള്ള വഴിയായിരുന്നു. ഈ ബന്ധം പരസ്പര താല്‍പര്യങ്ങളില്‍ അധിഷ്ഠിതമായിരുന്നുവെങ്കിലും, അതിന്റെ നിയന്ത്രണം ആരുടെ കൈയിലായിരിക്കണം എന്നതിനെക്കുറിച്ച് നിരന്തരമായ ഒരു വടംവലി നിലനിന്നിരുന്നു. ഇന്ത്യക്കാര്‍ തങ്ങളെ തുല്യ പങ്കാളികളായി കാണണമെന്ന് ശഠിച്ചപ്പോള്‍ , ജര്‍മ്മന്‍കാര്‍ അവരെ തങ്ങളുടെ യുദ്ധതന്ത്രത്തിലെ ഒരു ഉപകരണം മാത്രമായി കാണാന്‍ ശ്രമിച്ചു.

ഈ പദ്ധതിയുടെ ഭാഗമായി, 1914 ജൂലൈ 31-ന് ചെമ്പകരാമന്‍ പിള്ള 'ഇന്ത്യന്‍ നാഷണല്‍ വോളണ്ടിയര്‍ കോര്‍പ്‌സ്' (Indian National Volunteer Corps - INV) എന്ന പേരില്‍ ഒരു സന്നദ്ധസേനയ്ക്ക് രൂപം നല്‍കി. ഇന്ത്യയുടെ പേരില്‍ വിദേശമണ്ണില്‍ രൂപംകൊണ്ട ആദ്യത്തെ സൈനിക വിഭാഗങ്ങളിലൊന്നായിരുന്നു ഇത്. പില്‍ക്കാലത്ത് സുഭാഷ് ചന്ദ്രബോസിന്റെ ഇന്ത്യന്‍ നാഷണല്‍ ആര്‍മിക്ക് (INA) പ്രചോദനമായത് പിള്ളയുടെ ഈ സംരംഭമായിരുന്നു. ബെര്‍ലിനില്‍ നിന്ന് അദ്ദേഹം നടത്തിയ ചരിത്രപരമായ ഒരു യുദ്ധാഹ്വാനം ബ്രിട്ടീഷ് സാമ്രാജ്യത്തെ ഞെട്ടിച്ചു. ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യന്‍ ആര്‍മിയിലെ ഇന്ത്യന്‍ സൈനികരോട് ആയുധമെടുത്ത് മാതൃരാജ്യത്തിന്റെ മോചനത്തിനായി പോരാടാന്‍ അദ്ദേഹം ആഹ്വാനം ചെയ്തു. ഈ പ്രവര്‍ത്തനങ്ങള്‍ കേവലം ഒരു പരാജയപ്പെട്ട പരീക്ഷണമായിരുന്നില്ല, മറിച്ച് സുഭാഷ് ചന്ദ്രബോസ് പിന്നീട് വിജയകരമായി നടപ്പിലാക്കിയ തന്ത്രത്തിന്റെ ആദ്യരൂപമായിരുന്നു. പിള്ളയുടെ ബെര്‍ലിന്‍ കമ്മിറ്റി പ്രവര്‍ത്തനങ്ങള്‍, വിദേശശക്തിയുടെ സഹായത്തോടെ ഇന്ത്യയെ മോചിപ്പിക്കുക എന്ന ആശയത്തിന് അടിത്തറ പാകി. 1914 സെപ്റ്റംബര്‍ 22-ന്റെ രാത്രി. മദ്രാസ് നഗരം ഉറക്കത്തിലേക്ക് വഴുതിവീഴാന്‍ തുടങ്ങുകയായിരുന്നു. ആരും പ്രതീക്ഷിക്കാത്ത ഒരു നിമിഷത്തില്‍, ജര്‍മ്മന്‍ നാവികസേനയുടെ എസ്.എം.എസ്. എംഡന്‍ (SMS Emden) എന്ന ഭീകരന്‍ പടക്കപ്പല്‍ മദ്രാസ് തീരത്ത് പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. നിമിഷങ്ങള്‍ക്കകം അതിന്റെ പീരങ്കികള്‍ തീ തുപ്പാന്‍ തുടങ്ങി. ലക്ഷ്യം ബ്രിട്ടീഷുകാരുടെ ബര്‍മ്മ ഓയില്‍ കമ്പനിയുടെ കൂറ്റന്‍ എണ്ണ ടാങ്കറുകളായിരുന്നു. 130-ല്‍ അധികം ഷെല്ലുകള്‍ വര്‍ഷിച്ചപ്പോള്‍, എണ്ണ ടാങ്കറുകള്‍ ഒന്നിനുപുറകെ ഒന്നായി അഗ്‌നിക്കിരയായി. പത്തുലക്ഷത്തോളം ലിറ്റര്‍ മണ്ണെണ്ണ കത്തിയമര്‍ന്നപ്പോള്‍ മദ്രാസ് നഗരം നട്ടുച്ചപോലെ ജ്വലിച്ചു. ബ്രിട്ടീഷ് നാവിക സേനയുടെ കണ്ണുവെട്ടിച്ച് നടത്തിയ ഈ മിന്നലാക്രമണം, ബ്രിട്ടന്റെ സൈനിക അഭിമാനത്തിനേറ്റ കനത്ത പ്രഹരമായിരുന്നു. ആയിരക്കണക്കിന് ആളുകള്‍ ഭയചകിതരായി നഗരം വിട്ടോടി.

ഈ സംഭവത്തോടെ, ചെമ്പകരാമന്‍ പിള്ളയുടെ പേര് ദക്ഷിണേന്ത്യയില്‍ ഒരു ഐതിഹ്യമായി മാറി. എംഡന്‍ കപ്പലിന്റെ രണ്ടാം കമാന്‍ഡിംഗ് ഓഫീസറായി ചെമ്പകരാമന്‍ പിള്ള അതിലുണ്ടായിരുന്നുവെന്നും, അദ്ദേഹമാണ് ആക്രമണത്തിന് ചുക്കാന്‍ പിടിച്ചതെന്നുമുള്ള കഥകള്‍ അതിവേഗം പ്രചരിച്ചു. ആക്രമണസമയത്ത് തീരത്തിറങ്ങിയ ഒരാള്‍, 'ഈ ആക്രമണം ഇന്ത്യക്കാര്‍ക്കെതിരെയല്ല, ബ്രിട്ടീഷുകാര്‍ക്കെതിരെയാണ്' എന്ന് തമിഴില്‍ ഉറക്കെ വിളിച്ചുപറഞ്ഞുവെന്ന ദൃക്‌സാക്ഷി മൊഴി ഈ വിശ്വാസത്തിന് ആക്കം കൂട്ടി. ഈ കഥയുടെ ചരിത്രപരമായ കൃത്യതയെക്കുറിച്ച് വലിയ തര്‍ക്കങ്ങള്‍ നിലനില്‍ക്കുന്നുണ്ട്. ചെമ്പകരാമന്‍ പിള്ള ആ സമയത്ത് ബെര്‍ലിനിലെ രാഷ്ട്രീയ പ്രവര്‍ത്തനങ്ങളില്‍ മുഴുകിയിരിക്കുകയായിരുന്നു എന്ന് വാദിക്കുന്ന ചരിത്രകാരന്മാരുണ്ട്. പ്രമുഖ ചരിത്രകാരനായ എസ്. മുത്തയ്യയെപ്പോലുള്ളവര്‍ ഈ കഥയെ ചോദ്യം ചെയ്തിട്ടുമുണ്ട്. എന്നാല്‍ ഈ ഐതിഹ്യത്തിന്റെ ചരിത്രപരമായ പ്രാധാന്യം അതിന്റെ സത്യാവസ്ഥയ്ക്ക് അപ്പുറം സഞ്ചരിക്കുന്ന ഒന്നാണ്. എന്തുകൊണ്ടാണ് ഈ കഥ ഒരു ജനതയുടെ ബോധത്തില്‍ ഇത്രയധികം ആഴത്തില്‍ വേരൂന്നിയത് എന്ന ചോദ്യം ഇവിടെ പ്രസക്തമാണ്. ഒരു ജര്‍മ്മന്‍ സൈനിക നടപടിയെ, തങ്ങളില്‍ ഒരാള്‍ അമരത്തിരുന്ന് നയിച്ച ഇന്ത്യന്‍ പ്രതികാരമായി ജനം ഹൃദയത്തില്‍ ഏറ്റെടുത്തു. ഈ തിരിച്ചറിവ് പകര്‍ന്നുനല്‍കിയ അഭിമാനവും ആത്മവിശ്വാസവും ചെറുതായിരുന്നില്ല. അതോടെ, ദൂരെ യൂറോപ്പില്‍ നടക്കുന്ന ഒരു ആഗോളയുദ്ധം സാധാരണക്കാരന്റെ സ്വന്തം പോരാട്ടമായി മാറി. എംഡന്‍ എന്ന പേര് തമിഴിലും മലയാളത്തിലും ധീരനും തന്ത്രശാലിയും ആരെയും കൂസാത്തവനുമായ ഒരാളുടെ പര്യായമായി മാറി, അത് ചെമ്പകരാമന്‍ പിള്ളയ്ക്ക് 'എംഡന്‍ പിള്ള' എന്ന വീരപരിവേഷം നല്‍കി. അതേസമയം, എംഡന്‍ കപ്പല്‍ വിതച്ച ഭീതിയും അതിന്റെ പ്രഹരശേഷിയും 'ശക്തി' എന്ന വാക്കിന്റെ പര്യായമായി ആ പേരിനെ മാറ്റി. കാലക്രമേണ, നാട്ടുഭാഷയുടെ ഉച്ചാരണത്തില്‍ 'എംഡന്‍' എന്ന പദം ലോപിച്ച് മലയാളത്തില്‍ 'യമണ്ടന്‍' ആയി പരിണമിച്ചു; എംഡനെപ്പോലെ ശക്തമായതും ഭീമാകാരമായതും എന്ന അര്‍ത്ഥം ആ വാക്കിന് കൈവന്നു. അതുകൊണ്ട്, ചരിത്രപരമായ യാഥാര്‍ത്ഥ്യങ്ങള്‍ക്കപ്പുറം, ജനമനസ്സുകളില്‍ ചെമ്പകരാമന്‍ പിള്ളയെന്ന വീരനായകനെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചത് എംഡന്‍ തീ തുപ്പിയ ആ രാത്രിയാണ്. അടിമത്തത്തിന്റെ നാളുകളില്‍, ഒരു ജനതയുടെ ആത്മവീര്യം ആളിക്കത്തിച്ച ആ ഐതിഹ്യം, കൊളോണിയല്‍ വിരുദ്ധ പോരാട്ടത്തിലെ വെറുമൊരു കഥയല്ല, മൂര്‍ച്ചയേറിയ ഒരായുധം തന്നെയായിരുന്നു.

ഒന്നാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിന്റെ തീച്ചൂളയില്‍, ബെര്‍ലിന്‍ കമ്മിറ്റിയുടെ പ്രവര്‍ത്തനങ്ങള്‍ ഒരു പുതിയ തലത്തിലേക്ക് ഉയര്‍ന്നു. ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യയെ യൂറോപ്പില്‍ നിന്ന് മാത്രമല്ല, അതിന്റെ വടക്കുപടിഞ്ഞാറന്‍ അതിര്‍ത്തിയില്‍ നിന്നും ആക്രമിക്കുക എന്നതായിരുന്നു അടുത്ത ലക്ഷ്യം. ഈ തന്ത്രത്തിന്റെ ഭാഗമായാണ് ചരിത്രത്തിലെ ധീരമായ ഒരു ചുവടുവെപ്പ് നടന്നത്. 1915 ഡിസംബര്‍ 1-ന്, അഫ്ഗാനിസ്ഥാന്റെ തലസ്ഥാനമായ കാബൂളില്‍ വെച്ച് സ്വതന്ത്ര ഭാരതത്തിന്റെ ആദ്യത്തെ താത്കാലിക പ്രവാസി സര്‍ക്കാര്‍ (Provisional Government of India) രൂപീകൃതമായി.ഇതൊരു പ്രതീകാത്മക നീക്കം മാത്രമായിരുന്നില്ല. വ്യക്തമായ ഘടനയും ലക്ഷ്യങ്ങളുമുള്ള ഒരു ഭരണകൂടമായിരുന്നു അത്. പ്രമുഖ വിപ്ലവകാരിയും രാജകുടുംബാംഗവുമായ രാജാ മഹേന്ദ്ര പ്രതാപിനെ രാഷ്ട്രപതിയായും, മൗലാനാ ബര്‍ക്കത്തുള്ളയെ പ്രധാനമന്ത്രിയായും തിരഞ്ഞെടുത്തു. ഈ മന്ത്രിസഭയിലെ ഏറ്റവും തന്ത്രപ്രധാനമായ പദവികളിലൊന്ന്, വിദേശകാര്യ മന്ത്രിസ്ഥാനം, അലങ്കരിച്ചത് ഡോ. ചെമ്പകരാമന്‍ പിള്ളയായിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭാഷാ വൈദഗ്ധ്യവും യൂറോപ്യന്‍ രാഷ്ട്രീയത്തിലുള്ള അറിവും ഈ സ്ഥാനത്തിന് അദ്ദേഹത്തെ തികച്ചും യോഗ്യനാക്കി.ഈ പ്രവാസി സര്‍ക്കാരിന്റെ പ്രധാന ഉദ്ദേശ്യം, ഒരു നിയമാനുസൃത ഭരണകൂടമെന്ന നിലയില്‍ അന്താരാഷ്ട്ര അംഗീകാരം നേടുക എന്നതായിരുന്നു. അഫ്ഗാന്‍ അമീറിന്റെയും, സാറിസ്റ്റ് റഷ്യ, ചൈന, ജപ്പാന്‍ തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങളുടെയും സൈനികവും നയതന്ത്രപരവുമായ പിന്തുണ നേടുക വഴി ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യക്കെതിരെ ഒരു പുതിയ യുദ്ധമുഖം തുറക്കുക എന്നതായിരുന്നു അവരുടെ സ്വപ്നം. ജര്‍മ്മന്‍ ചക്രവര്‍ത്തിയുടെയും തുര്‍ക്കി സുല്‍ത്താന്റെയും പിന്തുണയോടെയാണ് ഈ ദൗത്യസംഘം കാബൂളിലെത്തിയത്. അഫ്ഗാന്‍ ഭരണകൂടത്തിലെ ചില ഉദ്യോഗസ്ഥരില്‍ നിന്ന് സഹായം ലഭിച്ചെങ്കിലും, അഫ്ഗാന്‍ ഭരണാധികാരിയായ അമീര്‍ ഹബീബുള്ള ഖാന്‍ ബ്രിട്ടനെതിരെ പരസ്യമായി രംഗത്തുവരാന്‍ വിസമ്മതിച്ചു. ബ്രിട്ടീഷ് സര്‍ക്കാര്‍ ചെലുത്തിയ ശക്തമായ സമ്മര്‍ദ്ദത്തിന്റെ ഫലമായി, 1919-ല്‍ ഈ പ്രവാസി സര്‍ക്കാരിന് അഫ്ഗാനിസ്ഥാനില്‍ നിന്ന് പിന്‍വാങ്ങേണ്ടി വന്നു.

ഒരു പ്രായോഗിക തലത്തില്‍ പരാജയമായിരുന്നെങ്കിലും, ആശയപരമായി കാബൂളിലെ പ്രവാസി സര്‍ക്കാര്‍ ഒരു വന്‍ വിജയമായിരുന്നു. ഇന്ത്യന്‍ വിപ്ലവകാരികള്‍ ആദ്യമായി ഒരു ഔദ്യോഗിക ഭരണകൂടം സ്ഥാപിക്കുകയും, സ്വന്തമായി ഒരു വിദേശനയം രൂപീകരിക്കുകയും ചെയ്ത സംഭവമായിരുന്നു അത്. ഈ സംരംഭം, ഏകദേശം മൂന്ന് പതിറ്റാണ്ടുകള്‍ക്ക് ശേഷം സുഭാഷ് ചന്ദ്രബോസ് സിംഗപ്പൂരില്‍ സ്ഥാപിച്ച ആസാദ് ഹിന്ദ് സര്‍ക്കാരിന് (അര്‍സി ഹുക്കുമത്ത്-ഇ-ആസാദ് ഹിന്ദ്) ഒരു മാതൃകയും പ്രചോദനവുമായി വര്‍ത്തിച്ചു. കാബൂളിലെ ആ ഹ്രസ്വകാല അനുഭവം, പരാജയപ്പെട്ട ഒരു പരീക്ഷണമായിരുന്നില്ല, മറിച്ച് ഭാവിയിലേക്കുള്ള ഒരു ചൂണ്ടുപലകയായിരുന്നു.

ഹിറ്റ്‌ലറോട് 'ക്ഷമ പറയിച്ച' ഇന്ത്യക്കാരന്‍

ഒന്നാം ലോകമഹായുദ്ധത്തില്‍ ജര്‍മ്മനി പരാജയപ്പെട്ടെങ്കിലും, ചെമ്പകരാമന്‍ പിള്ള തന്റെ പ്രവര്‍ത്തനങ്ങള്‍ തുടര്‍ന്നു. ജര്‍മ്മനിയില്‍ വളര്‍ന്നുവരുന്ന നാസി പ്രസ്ഥാനത്തെ, ബ്രിട്ടനെതിരായ പോരാട്ടത്തില്‍ ഒരു പുതിയ പങ്കാളിയാക്കാമെന്ന് അദ്ദേഹം പ്രത്യാശിച്ചു. ജര്‍മ്മനിയിലെ ദേശീയവാദ കക്ഷികളുമായി അദ്ദേഹം അടുത്ത ബന്ധം പുലര്‍ത്തി. പാന്‍-ജര്‍മ്മന്‍ നാഷണലിസ്റ്റ് പാര്‍ട്ടിയില്‍ അംഗത്വമുണ്ടായിരുന്ന ഒരേയൊരു വെളുത്ത വര്‍ഗ്ഗക്കാരനല്ലാത്ത വ്യക്തി അദ്ദേഹമായിരുന്നു, അവിടെ അദ്ദേഹത്തിന് വലിയ ബഹുമാനവും ലഭിച്ചിരുന്നു. എന്നാല്‍ ഈ ബന്ധം അധികകാലം നീണ്ടുനിന്നില്ല. തത്വദീക്ഷയില്ലാത്ത ഒരു പ്രായോഗിക സഖ്യത്തിന് അദ്ദേഹം തയ്യാറായിരുന്നെങ്കിലും, തന്റെ രാജ്യത്തിന്റെ ആത്മാഭിമാനത്തെ ചോദ്യം ചെയ്യുന്ന ഒത്തുതീര്‍പ്പുകള്‍ക്ക് അദ്ദേഹം ഒരുക്കമല്ലായിരുന്നു. നാസിസത്തിന്റെ വംശീയ മേധാവിത്വമെന്ന ആശയം അദ്ദേഹത്തിന്റെ നിലപാടുകളുമായി നേര്‍ക്കുനേര്‍ ഏറ്റുമുട്ടി. 1931-ല്‍, അഡോള്‍ഫ് ഹിറ്റ്‌ലര്‍ പരസ്യമായി ഇന്ത്യക്കാരെയും ഏഷ്യക്കാരെയും അപമാനിക്കുന്ന പ്രസ്താവനകള്‍ നടത്തി. ഇന്ത്യക്കാര്‍ ആര്യന്മാരല്ലെന്നും, സ്വയം ഭരിക്കാന്‍ കഴിവില്ലാത്തവരാണെന്നും, അതിനാല്‍ ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണത്തിന് കീഴില്‍ തുടരേണ്ടവരാണെന്നും ഹിറ്റ്‌ലര്‍ പ്രഖ്യാപിച്ചു. ഈ പ്രസ്താവന കേട്ട് ചെമ്പകരാമന്‍ പിള്ള കുപിതനായി . ഇത് കേവലം ഒരു അപമാനമായി മാത്രം കാണാന്‍ അദ്ദേഹം കൂട്ടാക്കിയില്ല , മറിച്ച് ഇന്ത്യന്‍ സ്വാതന്ത്ര്യം എന്ന തന്റെ ജീവിതലക്ഷ്യത്തിന്റെ അടിത്തറയെത്തന്നെ ചോദ്യം ചെയ്യുന്ന ഒരു പ്രത്യയശാസ്ത്രപരമായ ആക്രമണമായി തന്നെ കണ്ടു.

വൈകാതെ പിള്ള ഹിറ്റ്‌ലറുടെ ഓഫീസിലേക്ക് നേരിട്ട് ഒരു കത്തെഴുതി. അതില്‍ തന്റെ പ്രതിഷേധം രേഖപ്പെടുത്തുക മാത്രമല്ല, ഹിറ്റ്‌ലര്‍ തന്റെ പ്രസ്താവന പിന്‍വലിച്ച് പരസ്യമായി മാപ്പ് പറയണമെന്നും ആവശ്യപ്പെട്ടു. ചരിത്രത്തില്‍ തങ്കലിപികളില്‍ എഴുതേണ്ട ആ കത്തിലെ ചില വാക്കുകള്‍ ഇങ്ങനെയായിരുന്നു: 'നിങ്ങള്‍ രക്തത്തേക്കാള്‍ ഏറെ വെളുത്ത തൊലിക്ക് പ്രാധാന്യം നല്‍കുന്നു. ഞങ്ങളുടെ തൊലി കറുത്തതായിരിക്കാം, പക്ഷേ ഞങ്ങളുടെ ഹൃദയം കറുത്തതല്ല'. ലോകം ഭയന്നുവിറച്ച ഒരു ഏകാധിപതിയുടെ മുഖത്തുനോക്കി ഇത്രയും ധീരമായി സംസാരിക്കാന്‍ അന്ന് മറ്റാരും തയ്യാറാകുമായിരുന്നില്ല. എല്ലാവരെയും അത്ഭുതപ്പെടുത്തിക്കൊണ്ട്, ഹിറ്റ്‌ലര്‍ വഴങ്ങുകയും തന്റെ സെക്രട്ടറി മുഖേന ഔദ്യോഗികമായി ഖേദം പ്രകടിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. ഈ സംഭവം ചെമ്പകരാമന്‍ പിള്ളയുടെ ധാര്‍മ്മിക വിജയമായിരുന്നെങ്കിലും, അത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവിതത്തിലെ ദുരന്തത്തിന് തുടക്കം കുറിച്ചു. ഒരു 'അനാര്യന്‍' തന്നെ പരസ്യമായി തിരുത്തിയത് ഹിറ്റ്‌ലറുടെയും നാസി പാര്‍ട്ടിയുടെയും അഹന്തയ്ക്ക് താങ്ങാനാവുന്നതിലും അപ്പുറമായിരുന്നു. ഈ സംഭവത്തോടെ അവര്‍ക്കിടയിലുണ്ടായിരുന്ന എല്ലാ ബന്ധങ്ങളും അവസാനിച്ചു. 1933-ല്‍ ഹിറ്റ്‌ലര്‍ ജര്‍മ്മനിയുടെ ചാന്‍സലറായതോടെ, പ്രതികാര നടപടികള്‍ ആരംഭിച്ചു. നാസികള്‍ പിള്ളയുടെ ബെര്‍ലിനിലെ വസതി ആക്രമിച്ച് അദ്ദേഹത്തിന്റെ വസ്തുവകകള്‍ കണ്ടുകെട്ടി. തന്റെ തത്വങ്ങളില്‍ ഉറച്ചുനിന്നതിന് അദ്ദേഹം നല്‍കേണ്ടി വന്ന വില വളരെ വലുതായിരുന്നു. ഈ ഏറ്റുമുട്ടല്‍ അദ്ദേഹത്തെ ഒരു വിപ്ലവകാരിയില്‍ നിന്ന്, ധാര്‍മ്മിക ധീരതയുടെ പ്രതീകമാക്കി ഉയര്‍ത്തി, പക്ഷേ അത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ അന്ത്യത്തിലേക്കുള്ള വഴിയൊരുക്കുകയും ചെയ്തു.

ഹിറ്റ്‌ലറുമായുള്ള ഏറ്റുമുട്ടലിന് ശേഷം ചെമ്പകരാമന്‍ പിള്ളയുടെ ജീവിതം ദുരിതപൂര്‍ണ്ണമായി. നാസി ഭരണകൂടത്തിന്റെ നിരന്തരമായ നിരീക്ഷണത്തിനും പീഡനങ്ങള്‍ക്കും അദ്ദേഹം വിധേയനായി. ഈ കാലഘട്ടത്തിലാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ വ്യക്തിജീവിതത്തിലെ ഒരു പ്രധാന സംഭവം നടക്കുന്നത്. 1931-ല്‍ ബെര്‍ലിനില്‍ വെച്ച് അദ്ദേഹം മണിപ്പൂര്‍ സ്വദേശിനിയായ ലക്ഷ്മീഭായിയെ വിവാഹം കഴിച്ചു. ഇന്ത്യയുടെ ഒരു കോണിലുള്ള തിരുവിതാംകൂറുകാരനും മറുഭാഗത്തുള്ള മണിപ്പൂരുകാരിയും തമ്മിലുള്ള ഈ വിവാഹം, പ്രാദേശിക വാദങ്ങള്‍ക്കപ്പുറം വളര്‍ന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ ദേശീയ കാഴ്ചപ്പാടിന്റെ ഉത്തമ ഉദാഹരണമായിരുന്നു. എന്നാല്‍ അവരുടെ ദാമ്പത്യജീവിതത്തിന് അധികം ആയുസ്സുണ്ടായിരുന്നില്ല, അവര്‍ക്ക് മക്കളുമുണ്ടായിരുന്നില്ല. നാസികളുമായുള്ള സംഘര്‍ഷത്തിനുശേഷം പിള്ളയുടെ ആരോഗ്യം വളരെ വേഗം ക്ഷയിക്കാന്‍ തുടങ്ങി. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശരീരത്തില്‍ വിഷബാധയുടെ ലക്ഷണങ്ങള്‍ കണ്ടുതുടങ്ങി. നാസികള്‍ ഭക്ഷണത്തില്‍ അല്‍പാല്‍പ്പമായി വിഷം കലര്‍ത്തി അദ്ദേഹത്തെ ഇല്ലാതാക്കാന്‍ ശ്രമിക്കുകയായിരുന്നു എന്ന് ശക്തമായി വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. ചികിത്സയ്ക്കായി അദ്ദേഹം ഇറ്റലിയിലേക്ക് പോയെങ്കിലും ഫലമുണ്ടായില്ല. ഒടുവില്‍, 1934 മെയ് 26-ന്, ബെര്‍ലിനിലെ ഒരു ആശുപത്രിയില്‍ വെച്ച്, തന്റെ 43-ആം വയസ്സില്‍, ആ ധീരനായ വിപ്ലവകാരി അന്ത്യശ്വാസം വലിച്ചു.

അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണശേഷം ഭാര്യ ലക്ഷ്മീഭായിയുടെ ജീവിതം കൂടുതല്‍ ദുരിതപൂര്‍ണ്ണമായി. നാസികള്‍ അവരുടെ വസ്തുവകകള്‍ പിടിച്ചെടുക്കുകയും അവരെ പലതരത്തില്‍ ദ്രോഹിക്കുകയും ചെയ്തു. തന്റെ ഭര്‍ത്താവിനെ നാസികള്‍ വിഷം കൊടുത്തു കൊന്നതാണെന്ന് അവര്‍ പരസ്യമായി വിളിച്ചുപറഞ്ഞപ്പോള്‍, അവര്‍ക്ക് ഭ്രാന്താണെന്ന് പ്രചരിപ്പിച്ച് ആ ശബ്ദത്തെ ഇല്ലാതാക്കാന്‍ നാസികള്‍ ശ്രമിച്ചു. എന്നാല്‍ ആ പ്രതിസന്ധി ഘട്ടത്തിലും അവര്‍ തളര്‍ന്നില്ല. സുഹൃത്തുക്കളുടെ സഹായത്തോടെ ജര്‍മ്മനിയില്‍ നിന്ന് രക്ഷപ്പെട്ട അവര്‍, തന്റെ ഭര്‍ത്താവിന്റെ ഏറ്റവും അമൂല്യമായ സമ്പാദ്യം - അദ്ദേഹത്തിന്റെ ചിതാഭസ്മവും, ഡയറിക്കുറിപ്പുകളും, രഹസ്യരേഖകളും - നെഞ്ചോട് ചേര്‍ത്ത് സംരക്ഷിച്ചു. ലക്ഷ്മീഭായിയുടെ ഈ ധീരമായ നിലനില്‍പ്പില്ലായിരുന്നുവെങ്കില്‍, ചെമ്പകരാമന്‍ പിള്ളയുടെ ഓര്‍മ്മകള്‍ പോലും ചരിത്രത്തില്‍ നിന്ന് നാസികള്‍ തുടച്ചുനീക്കുമായിരുന്നു. അവര്‍ കേവലം ഒരു വിപ്ലവകാരിയുടെ വിധവയായിരുന്നില്ല, അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഓര്‍മ്മയുടെയും ദൗത്യത്തിന്റെയും അവസാനത്തെ കാവല്‍ക്കാരിയായിരുന്നു. എന്നാല്‍ ആ ഓര്‍മ്മകള്‍ക്ക് പിന്നീട് എന്തു സംഭവിച്ചു എന്നതിലും ദുരൂഹതയുണ്ട്. ലക്ഷ്മീഭായിയുടെ മരണത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പ്, ബോംബെ പോലീസ് അവരുടെ ഫ്‌ലാറ്റിലെത്തി ചെമ്പകരാമന്‍ പിള്ളയുടെ രേഖകള്‍ അടങ്ങിയ 17 പെട്ടികള്‍ കൊണ്ടുപോയതായി പറയപ്പെടുന്നു. ആ രേഖകള്‍ക്ക് എന്തു സംഭവിച്ചു എന്നത് ഇന്നും ഒരു രഹസ്യമായി തുടരുന്നു.

ചെമ്പകരാമന്‍ പിള്ളയുടെ ഭൗതികശരീരം ബെര്‍ലിനിലെ മണ്ണില്‍ എരിഞ്ഞടങ്ങിയെങ്കിലും, അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആത്മാവ് ഒരു മുദ്രാവാക്യമായി ഇന്ത്യയില്‍ പുനര്‍ജനിച്ചു. 'ജയ് ഹിന്ദ്'- ഇന്ത്യയുടെ വിജയമെന്ന് അര്‍ത്ഥം വരുന്ന ആ രണ്ട് വാക്കുകള്‍ക്ക് പിന്നില്‍ അദ്ദേഹത്തിന്റെ അടങ്ങാത്ത രാജ്യസ്‌നേഹത്തിന്റെ കഥയുണ്ട്. 1907-ല്‍ തന്നെ അദ്ദേഹം ഈ അഭിവാദ്യം ഉപയോഗിച്ചിരുന്നതായി ചരിത്രരേഖകള്‍ പറയുന്നു. പിന്നീട്, സുഭാഷ് ചന്ദ്രബോസ് ഇന്ത്യന്‍ നാഷണല്‍ ആര്‍മിയുടെ (INA) ഔദ്യോഗിക അഭിവാദ്യമായി ഇത് തിരഞ്ഞെടുത്തതോടെയാണ് 'ജയ് ഹിന്ദ്' ഇന്ത്യയൊട്ടാകെ പ്രശസ്തമായത്. ബോസിന്റെ അടുത്ത അനുയായിയായിരുന്ന ഹൈദരാബാദുകാരന്‍ ആബിദ് ഹസന്‍ സഫ്രാനിയാണ് ഈ മുദ്രാവാക്യം ബോസിന്റെ ശ്രദ്ധയില്‍പ്പെടുത്തിയത്. എന്നാല്‍ ഈ മുദ്രാവാക്യത്തിന്റെ ഉത്ഭവം ചെമ്പകരാമന്‍ പിള്ളയുടെ യൂറോപ്പിലെ വിപ്ലവ പ്രവര്‍ത്തനങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടുകിടക്കുന്നു. പിള്ള വിതച്ച വിത്ത്, സഫ്രാനി കണ്ടെത്തി, ബോസ് അതിനെ ഒരു വന്‍മരമാക്കി വളര്‍ത്തി. അങ്ങനെ ആ മുദ്രാവാക്യത്തിന്റെ യാത്ര, ഇന്ത്യന്‍ സ്വാതന്ത്ര്യസമരത്തിന്റെ പരിണാമത്തിന്റെ തന്നെ പ്രതീകമായി മാറി.

ലേഖനത്തിന്റെ തുടക്കത്തില്‍ വിവരിച്ച ആ ദൃശ്യത്തിലേക്ക് നമുക്ക് മടങ്ങിവരാം. 1966-ല്‍, ഐ.എന്‍.എസ്. ഡല്‍ഹി എന്ന പടക്കപ്പല്‍ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ചിതാഭസ്മവുമായി കേരളതീരത്തെത്തിയപ്പോള്‍, അത് കേവലം ഒരു അന്തിമോപചാരമായിരുന്നില്ല. അത് സ്വതന്ത്ര ഭാരതം, വിസ്മരിക്കപ്പെട്ട തന്റെ ധീരപുത്രന് നല്‍കിയ വാക്കുപാലിക്കലായിരുന്നു. കന്യാകുമാരിയിലെ ത്രിവേണി സംഗമത്തില്‍ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ചിതാഭസ്മം നിമജ്ജനം ചെയ്തപ്പോള്‍, പതിറ്റാണ്ടുകള്‍ നീണ്ട അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രവാസത്തിന് അര്‍ത്ഥപൂര്‍ണ്ണമായ ഒരു പരിസമാപ്തിയായി.ചെമ്പകരാമന്‍ പിള്ള കേവലം ഒരു മലയാളി വീരനായിരുന്നില്ല. അദ്ദേഹം ഇന്ത്യയുടെ ആദ്യത്തെ അന്താരാഷ്ട്ര വിപ്ലവകാരികളില്‍ ഒരാളായിരുന്നു. കാലത്തിന് മുമ്പേ സഞ്ചരിച്ച ഒരു ദീര്‍ഘദര്‍ശി. ആദ്യകാല വിപ്ലവകാരികളെയും, സുഭാഷ് ചന്ദ്രബോസിന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഐ.എന്‍.എ.യുടെ ബൃഹത്തായ മുന്നേറ്റങ്ങളെയും തമ്മില്‍ ബന്ധിപ്പിച്ച ഒരു പാലമായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ഇന്ന്, ഇന്ത്യയുടെ ഓരോ കോണിലും 'ജയ് ഹിന്ദ്' എന്ന മുദ്രാവാക്യം മുഴങ്ങുമ്പോള്‍, ഓരോ ഇന്ത്യക്കാരനും അറിയാതെ ആദരിക്കുന്നത്, തിരുവനന്തപുരത്തുനിന്ന് ലോകവേദിയിലേക്ക് നടന്നു കയറുകയും, സാമ്രാജ്യത്വത്തോടും ഫാസിസത്തോടും ഒരുപോലെ പോരാടുകയും ചെയ്ത ആ മഹാപ്രതിഭയുടെ അടങ്ങാത്ത പോരാട്ടവീര്യത്തെയാണ്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഓര്‍മ്മ ആ അഭിവാദ്യത്തില്‍ ജീവിക്കുന്നു, തലമുറകളിലേക്ക് പടരുന്നു.