1990-കളിലെ വൈകുന്നേരങ്ങളിൽ മിക്ക വീടുകളിലും അലയടിച്ചിരുന്നത് സീ ടിവിയിലെ സംഗീതമായിരുന്നു. രാത്രിഭക്ഷണത്തിന് മുമ്പായി ടിവി റിമോട്ട് മുതിർന്നവർ കൈക്കലാക്കുകയും കുടുംബാംഗങ്ങളെല്ലാം ഒത്തുചേർന്ന് സീ ടിവി ട്യൂൺ ചെയ്യുകയും ചെയ്തിരുന്ന കാലം. കേബിൾ ടിവി അന്ന് ഒരത്ഭുതമായിരുന്നു. 'സരിഗമ' പോലുള്ള പരിപാടികളിലൂടെ അദ്ദേഹം മാധ്യമ ഭൂപടം മാറ്റിവരച്ചു. ലക്ഷക്കണക്കിന് പ്രേക്ഷകർ സീ ടിവിയിലെ ദൃശ്യങ്ങളിൽ മുഴുകിയപ്പോൾ, ആ മാധ്യമസാമ്രാജ്യത്തിന് പിന്നിൽ പ്രതിസന്ധിയുടെ കറുത്ത മേഘങ്ങൾ ഉരുണ്ടുകൂടുന്നത് ആരും അറിഞ്ഞില്ല.

To advertise here,

അതിമോഹം കടക്കെണിയായി

മാധ്യമരംഗത്തെ സ്വാധീനം മറ്റ് മേഖലകളിലേക്കും വ്യാപിപ്പിക്കാനുള്ള സുഭാഷ് ചന്ദ്രയുടെ നീക്കമാണ് തകർച്ചയുടെ തുടക്കം. ലാഭകരമല്ലാത്തതും അപകടസാധ്യതയേറിയതുമായ മേഖലകളിൽ പണം കടമെടുത്ത് അദ്ദേഹം മുടക്കി. ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ കടബാധ്യതയുള്ള ഗ്രൂപ്പുകളിലൊന്നായി സീ ഗ്രൂപ്പ് മാറുന്ന കാഴ്ചയാണ് പിന്നീട് കണ്ടത്.

അടിസ്ഥാന സൗകര്യ വികസനം, റോഡുനിർമാണം, വൈദ്യുതി പ്രസരണം, സൗരോർജം എന്നീ മേഖലകളിലെ വൻകിട പദ്ധതികൾക്കായി പണം കണ്ടെത്താൻ സീ എന്റർടൈൻമെന്റ് (ZEEL) ഓഹരികൾ ബാങ്കുകളിൽ ഈടായി നൽകി. മാധ്യമ ബിസിനസ്സിൽ നിന്നുള്ള ലാഭം കൊണ്ട് പദ്ധതികൾ മുന്നോട്ട് കൊണ്ടുപോകാം എന്നതായിരുന്നു കണക്കുകൂട്ടൽ. എന്നാൽ നിർമാണ മേഖലയിലെ അപ്രതീക്ഷിത തിരിച്ചടികൾ സുരക്ഷിതമായിരുന്ന മാധ്യമ ബിസിനസ്സിനെ കൂടി അപകടത്തിലാക്കി. ഒടുവിൽ, സീ എന്റർടൈൻമെന്റ് എന്ന കരുത്തുറ്റ സ്ഥാപനത്തെ കനത്ത നഷ്ടം നേരിട്ട പദ്ധതികൾക്കുവേണ്ടി ബലികഴിക്കേണ്ടിവന്നു.

ഒടുവിൽ ആ ദിവസം വന്നു

2019 ജനുവരിയിൽ എസ്സൽ ഗ്രൂപ്പിന്റെ (സീ ഗ്രൂപ്പ്) അടിത്തറയിളകിയെന്ന വസ്തുത സുഭാഷ് ചന്ദ്രയ്ക്ക് പരസ്യമായി സമ്മതിക്കേണ്ടി വന്നു. 45,000 കോടി രൂപയുടെ കടബാധ്യത അപ്പോഴേക്കും ഗ്രൂപ്പിനെ വരിഞ്ഞുമുറുക്കിയിരുന്നു. 2019 ജനുവരി 24-ന് പുറത്തുവന്ന അന്വേഷണ റിപ്പോർട്ട് കമ്പനിക്ക് വീണ്ടും തിരിച്ചടിയായി. 'നിത്യാങ്ക് ഇൻഫ്രാപവർ' എന്ന വിവാദ സ്ഥാപനവുമായി ഗ്രൂപ്പിനുള്ള ബന്ധം പുറത്തുവന്നതോടെ ഓഹരി വിപണിയിൽ എസ്സൽ സാമ്രാജ്യം തകർന്നു വീണു.

2019 ജനുവരി 24

 

ഓഹരി 

ഇടിവ്

സീ എന്റർടൈൻമെന്റ്

(ZEEL)

26%-ൽ

കൂടുതൽ

ഡിഷ് ടിവി

33%

ഓഹരിവില കുത്തനെ ഇടിഞ്ഞതോടെ കടംനൽകിയ ബാങ്കുകൾ ആശങ്കയിലായി. ഓഹരികളുടെ മൂല്യം കുറഞ്ഞതിനാൽ കൂടുതൽ ഈടോ അല്ലെങ്കിൽ ഉടനടി തിരിച്ചടവോ അവർ ആവശ്യപ്പെട്ടു. ചന്ദ്രയുടെ പക്കൽ പുതിയ ആസ്തികളില്ലായിരുന്നു. ഇത് കൂടുതൽ ഓഹരികൾ വിൽക്കാനോ ജപ്തി നടപടികൾ നേരിടാനോ ഉള്ള സാഹചര്യത്തിലേക്ക് ഗ്രൂപ്പിനെ എത്തിച്ചു. മൂന്ന് പതിറ്റാണ്ട് കൊണ്ട് പടുത്തുയർത്തിയ സാമ്രാജ്യം ഒരു രാത്രികൊണ്ട് തകരാൻ തുടങ്ങിയതോടെ, ആസ്തികൾ വിറ്റഴിച്ച് കടം വീട്ടാനുള്ള നെട്ടോട്ടമായി.

വ്യക്തിഗത ഈടും നിയമക്കുരുക്കും

കോർപ്പറേറ്റ് കടങ്ങൾ തീർക്കാൻ ഗ്രൂപ്പ് ശ്രമിക്കുമ്പോഴും സുഭാഷ് ചന്ദ്രയെ വേട്ടയാടിയത് അദ്ദേഹം നൽകിയ 'വ്യക്തിഗത ഗ്യാരണ്ടി' (Personal Guarantee) എന്ന നിയമക്കുരുക്കായിരുന്നു. കമ്പനികൾ കടം തിരിച്ചടച്ചില്ലെങ്കിൽ സ്വന്തം ആസ്തികളിൽ നിന്ന് അത് നൽകാം എന്ന് വ്യക്തിപരമായി നൽകുന്ന ഉറപ്പാണിത്. ഇതോടെ ബിസിനസ് പരാജയം സുഭാഷ് ചന്ദ്ര എന്ന വ്യക്തിയുടെ നിലനിൽപ്പിനെത്തന്നെ ബാധിക്കുന്ന പോരാട്ടമായി മാറി.

യഥാർത്ഥ കടമായ 45,000 കോടി രൂപയിൽ 43,000 കോടിയും തിരിച്ചടച്ചു എന്ന് ചന്ദ്ര അവകാശപ്പെടുന്നുണ്ടെങ്കിലും ബാക്കിയുള്ള തുകയ്ക്കായി കടം നൽകിയവർ വിട്ടുവീഴ്ചയ്ക്ക് തയ്യാറായിരുന്നില്ല. ഇന്ത്യാബുൾസ് ഹൗസിംഗ് ഫിനാൻസ് നൽകിയ പരാതിയെത്തുടർന്ന് 2022-ൽ അദ്ദേഹത്തിനെതിരെ പാപ്പരത്ത നടപടികൾ ആരംഭിച്ചു. മുപ്പതിനായിരം കോടിയുടെ സാമ്രാജ്യം ഭരിച്ച വ്യക്തിക്ക് വ്യക്തിഗത ആസ്തികൾക്കായി കോടതി കയറേണ്ടി വന്നത് വലിയൊരു വീഴ്ചയുടെ ആഴം വ്യക്തമാക്കുന്നു.

വിവാദ വിധി

നാഷണൽ കമ്പനി ലോ ട്രൈബ്യൂണൽ (NCLT) അടുത്തിടെ പുറപ്പെടുവിച്ച വിധി ഇന്ത്യൻ ബാങ്കിംഗ് ലോകത്ത് വലിയ ചർച്ചകൾക്ക് വഴിവെച്ചു. കടം നൽകിയവർ സുഭാഷ് ചന്ദ്രയിൽ നിന്ന് വ്യക്തിപരമായി ആവശ്യപ്പെട്ട 22,006 കോടി രൂപയുടെ അവകാശവാദത്തിന് പകരമായി അദ്ദേഹം അവതരിപ്പിച്ച 6.25 കോടി രൂപ തിരിച്ചടച്ചാൽ മതിയെന്ന പ്ലാൻ കോടതി അംഗീകരിച്ചു.

വിധിയുടെ ചുരുക്കം:

  • അംഗീകരിച്ച അവകാശവാദം: 22,006 കോടി
  • തിരിച്ചടയ്‌ക്കേണ്ട തുക: 6.25 കോടി
  • അനുവദിച്ച ഇളവ്: 99.97%

വിധിയിലൂടെ ചന്ദ്രയുടെ വ്യക്തിപരമായ ബാധ്യത കുറഞ്ഞെങ്കിലും ഗ്രൂപ്പ് കമ്പനികളുടെ കടം ഇല്ലാതാകുന്നില്ല എന്നത് ശ്രദ്ധേയമാണ്. ബാങ്കുകൾക്ക് ഇനിയും കമ്പനികളിൽ നിന്ന് പണം ഈടാക്കാം. എങ്കിലും, താൻ ഭൂരിഭാഗം പണവും തിരിച്ചടച്ചു കഴിഞ്ഞുവെന്നും 22,006 കോടി എന്ന കണക്ക് തെറ്റാണെന്നുമാണ് ചന്ദ്രയുടെ വാദം. ഈ 99.97% ഇളവിനെതിരെ ബാങ്കുകൾ ഇതിനകം തന്നെ അപ്പലേറ്റ് ട്രൈബ്യൂണലിനെ (NCLAT) സമീപിച്ചു കഴിഞ്ഞു. ആയിരക്കണക്കിന് കോടി രൂപയുടെ ഗ്യാരണ്ടി നൽകിയ ഒരു വ്യക്തി ആറ് കോടി രൂപ നൽകി രക്ഷപ്പെടുന്നത് ബാങ്കിങ് വ്യവസ്ഥയോടുള്ള വെല്ലുവിളിയാണെന്ന് അവർ വാദിക്കുന്നു.

സുഭാഷ് ചന്ദ്രയുടെയും സീ ഗ്രൂപ്പിന്റെയും പതനം ബാങ്കിങ് മേഖലയെ പ്രതിസന്ധിയിലാക്കിയിരിക്കുകയാണ്. വൻകിട ബിസിനസ്സുകാർ നൽകുന്ന വ്യക്തിഗത ഗ്യാരണ്ടികൾക്ക് ഇനി എന്ത് വിലയുണ്ട് എന്ന ചോദ്യമാണ് പ്രസക്തമാകുന്നത്. ഗ്യാരണ്ടി നൽകിയ വ്യക്തിക്ക് തന്റെ ആസ്തികളുടെ കുറവ് കാണിച്ച് നിസാരമായ തുക നൽകി കോടികളുടെ ബാധ്യതയിൽ നിന്ന് ഒഴിയാൻ കഴിയുമെങ്കിൽ, ഭാവിയിൽ ബാങ്കുകൾ ആരെ വിശ്വസിച്ച് കടം നൽകും?

കടം നൽകുന്നവരുടെ അവകാശങ്ങളും ഒരു വ്യക്തിയുടെ തിരിച്ചടവ് ശേഷിയും തമ്മിലുള്ള ഈ നിയമപോരാട്ടം ഇന്ത്യയിലെ വായ്പാ സംസ്‌കാരത്തെത്തന്നെ മാറ്റിമറിക്കാൻ പോകുന്ന ഒന്നാണ്. സുഭാഷ് ചന്ദ്രയുടെ ഈ '99.97% ഇളവ്' വരുംകാലങ്ങളിൽ ബാങ്കിംഗ് ഇടപാടുകളിലെ വിശ്വാസ്യതയ്ക്ക് പുതുഭാഷ്യം രചിക്കുമെന്നകാര്യത്തിൽ സംശയമില്ല.

 

ഉയർച്ചയും പതനവും

ദൂരദർശന്റെ കുത്തക തകർത്തുകൊണ്ട് 1992-ലാണ് സുഭാഷ് ചന്ദ്ര 'സീ ടിവി' ആരംഭിക്കുന്നത്. രാജ്യത്തെ ആദ്യത്തെ സ്വകാര്യ സാറ്റലൈറ്റ് ടെലിവിഷൻ ശൃംഖല എന്ന നിലയിൽ സീ ടിവി സൃഷ്ടിച്ച വിപ്ലവം ഇന്ത്യൻ ജനതയുടെ വിനോദസംസ്കാരത്തെ മാറ്റിമറിച്ചു. അതോടെ എസ്സൽ ഗ്രൂപ്പ് ആഗോള മാധ്യമഭീമനായി വളർന്നു. എന്നാൽ, ഈ വിജയം നൽകിയ അമിത ആത്മവിശ്വാസത്തിൽ മറ്റു ബിസിനസുകളിലേക്ക് വൻതോതിൽ മൂലധനമിറക്കിയത് തിരിച്ചടിയായി.

  • 1992: സീ ടിവിയുടെ തുടക്കം. സ്വകാര്യ ബ്രോഡ്കാസ്റ്റിങ് യുഗത്തിന് തുടക്കമിട്ടു.
  • 2003: രാജ്യത്തെ ആദ്യത്തെ ഡയറക്ട്-ടു-ഹോം (ഡി.ടി.എച്ച്.) സേവനമായ 'ഡിഷ് ടിവി' അവതരിപ്പിച്ചു.
  • 2010-2018: എസ്സൽ ഇൻഫ്രാ പ്രൊജക്ടുകൾക്ക് കീഴിൽ ടോൾ റോഡുകൾ, പവർ ട്രാൻസ്മിഷൻ, മാലിന്യ സംസ്കരണം, സൗരോർജം എന്നീ മേഖലകളിൽ വൻ നിക്ഷേപം നടത്തി.
  • 2018 മാർച്ച്: ഡിഷ് ടിവിയും വിഡിയോകോൺ ഡി.ടി.എച്ചും തമ്മിലുള്ള ലയനം പൂർത്തിയാക്കി.

തകർച്ചയുടെ തുടക്കം

അടിസ്ഥാനസൗകര്യ വികസന പദ്ധതികൾക്കായി എടുത്ത ഭീമമായ തുകയ്ക്ക് ഈടായി പ്രൊമോട്ടർമാർ ഫ്ലാഗ്ഷിപ്പ് കമ്പനിയായ സീലിന്റെ (ZEEL) 59 മുതൽ 64 ശതമാനം വരെ ഓഹരികൾ മ്യൂച്വൽ ഫണ്ടുകൾക്കും ധനകാര്യ സ്ഥാപനങ്ങൾക്കും പണയപ്പെടുത്തി. പ്രധാന വരുമാനസ്രോതസ്സായ കമ്പനിയുടെ ഓഹരികൾ ഇത്തരത്തിൽ പണയപ്പെടുത്തിയത് പിൽക്കാലത്ത് ഗ്രൂപ്പിന്റെ നിയന്ത്രണം തന്നെ നഷ്ടപ്പെടുന്ന സാഹചര്യത്തിലേക്ക് നയിച്ചു. 2018-ലെ സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധിയാണ് കടബാധ്യതകൾ തീർക്കാനാവാതെ തകർച്ചയ്ക്ക് കാരണമായത്.

വിപണി തകർച്ച (2018-19)

2018-ലെ ഐ.എൽ. ആൻഡ് എഫ്.എസ്. തകർച്ച രാജ്യത്തെ സാമ്പത്തിക മേഖലയിൽ സൃഷ്ടിച്ച പ്രതിസന്ധി എസ്സൽ ഗ്രൂപ്പിന്റെ കടം തിരിച്ചടവിനെ ബാധിച്ചു.

  • 2019 ജനുവരി 24: നിത്യങ്ക് ഇൻഫ്രാപവർ പോലുള്ള ഷെൽ കമ്പനികൾ വഴി 3,000 കോടിയിലധികം രൂപയുടെ നിക്ഷേപം നടന്നതിനെക്കുറിച്ച് 'സീരിയസ് ഫ്രോഡ് ഇൻവെസ്റ്റിഗേഷൻ ഓഫീസ്' (SFIO) അന്വേഷിക്കുന്ന വാർത്ത പുറത്തുവന്നു.
  • 2019 ജനുവരി 25: ഓഹരി വിപണിയിൽ വൻ തകർച്ചയുണ്ടായി. സീൽ ഓഹരികൾ 33 ശതമാനം വരെ ഇടിഞ്ഞതോടെ മണിക്കൂറുകൾക്കുള്ളിൽ 13,886 കോടി രൂപയുടെ വിപണിമൂല്യം അപ്രത്യക്ഷമായി. ഇതോടെ വായ്പ നൽകിയവർ പണയ ഓഹരികൾ വിൽക്കാൻ നിർബന്ധിതരായി.
  • 2019 ഫെബ്രുവരി: വായ്പ നൽകിയവർ സെപ്റ്റംബർ 30 വരെ പണയ ഓഹരികൾ വിൽക്കില്ലെന്ന് സമ്മതിച്ചുകൊണ്ടുള്ള കരാറിൽ ഒപ്പുവെച്ചു.
  • 2019 ജൂലൈ: മ്യൂച്വൽ ഫണ്ടുകൾക്ക് പണം തിരിച്ചടയ്ക്കുന്നതിനായി പ്രൊമോട്ടർമാർ സീലിലെ 11 ശതമാനം ഓഹരി പങ്കാളിത്തം 4,224 കോടി രൂപയ്ക്ക് ഇൻവെസ്കോ ഓപ്പൺഹൈമറിന് വിറ്റു.

നിക്ഷേപകരുടെ പ്രതിഷേധം

കടം വീട്ടാനായി ഓഹരികൾ വിറ്റഴിച്ചതോടെ ഗ്രൂപ്പിലെ ചന്ദ്ര കുടുംബത്തിന്റെ ആധിപത്യം തകർന്നു. 2020-2021 കാലയളവിൽ ഇവരുടെ പങ്കാളിത്തം 3.99 ശതമാനത്തിലേക്ക് കൂപ്പുകുത്തി. 2021 ഡിസംബറിൽ സോണി പിക്ചേഴ്സുമായി 10 ബില്യൺ ഡോളറിന്റെ ലയന കരാർ ഒപ്പിട്ടെങ്കിലും, ഫണ്ടുകൾ വകമാറ്റി ചെലവഴിച്ചതായുള്ള സെബിയുടെ (SEBI) കണ്ടെത്തലിനെത്തുടർന്ന് 2024 ജനുവരിയിൽ സോണി ലയനത്തിൽനിന്ന് പിന്മാറി.

നിയമപോരാട്ടങ്ങളും നിലവിലെ സാഹചര്യവും

2023 ഓഗസ്റ്റിൽ എസ്സൽ ഗ്രൂപ്പ് ജെ.സി. ഫ്ലവേഴ്സുമായി ഒറ്റത്തവണ തീർപ്പാക്കൽ പദ്ധതിയിൽ ഏർപ്പെടുകയും 6,500 കോടി രൂപയുടെ കുടിശ്ശിക 1,500 കോടി രൂപയ്ക്ക് ഒത്തുതീർപ്പാക്കുകയും ചെയ്തു. 2026 ഓഗസ്റ്റിൽ സുഭാഷ് ചന്ദ്ര സമർപ്പിച്ച വായ്പ തിരിച്ചടവ് പദ്ധതിക്ക് എൻ.സി.എൽ.ടി. (NCLT) അംഗീകാരം നൽകി.

നിലവിൽ ചന്ദ്ര കുടുംബം വീണ്ടും തങ്ങളുടെ ഓഹരി പങ്കാളിത്തം 18 ശതമാനത്തിലേക്ക് ഉയർത്താനുള്ള ശ്രമത്തിലാണ്. അതിവേഗത്തിലുള്ള ബിസിനസ് വിപുലീകരണവും സുതാര്യമല്ലാത്ത സാമ്പത്തിക ഇടപാടുകളും ഒരു വലിയ ബിസിനസ് സാമ്രാജ്യത്തെ എങ്ങനെ തകർക്കുമെന്നതിന്റെ ഉദാഹരണമാണ് എസ്സൽ ഗ്രൂപ്പിന്റെ ചരിത്രം.