ജൽ ജംഗൽ ജമീനും ഏകാന്തതയുടെ നൂറു വർഷങ്ങളും

പകുതി നൂറ്റാണ്ടിന്റെ കാലദൂരവും രണ്ട് വ്യത്യസ്ത ഭൂഖണ്ഡങ്ങളും വ്യത്യസ്ത ഭാഷകളും സാംസ്കാരിക പശ്ചാത്തലങ്ങളും നിലനിൽക്കുമ്പോഴും ഗബ്രിയേൽ ഗാർഷ്യ മാർക്വേസിന്റെ ഏകാന്തതയുടെ നൂറു വർഷങ്ങൾ (One Hundred Years of Solitude), അരുൺ സെബാസ്റ്റ്യന്റെ ജൽ ജംഗൽ ജമീൻ എന്നീ കൃതികൾ മനുഷ്യന്റെ അതിജീവനത്തെയും തകർച്ചയെയും കുറിച്ച് സമാനമായ ചോദ്യങ്ങൾ ഉന്നയിക്കുന്നു. 1967-ൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച മാർക്വേസിന്റെ നോവലിൽ മാക്കോണ്ടോ എന്ന സാങ്കൽപ്പിക ഗ്രാമത്തിന്റെ ഉയർച്ചയും തകർച്ചയും ഒരു കുടുംബത്തിന്റെ തലമുറകളിലൂടെ ആവിഷ്കരിക്കപ്പെടുന്നു. നോവലിന്റെ അവസാനത്തിൽ പ്രവചനങ്ങൾ പൂർത്തിയാകുന്നതോടെ മാക്കോണ്ടോയും ബുവെൻഡിയ വംശവും നാശത്തിലേക്ക് നീങ്ങുന്നു. എന്നാൽ ജൽ ജംഗൽ ജമീൻ ഗോത്രസമൂഹത്തിന്റെ ജീവിതവും ഭൂമിയുടെയും വനത്തിന്റെയും അവകാശങ്ങൾക്കായുള്ള പോരാട്ടങ്ങളും സമകാലിക രാഷ്ട്രീയ സംഘർഷങ്ങളും പശ്ചാത്തലമാക്കുന്നു. ഒരിടത്ത് ചരിത്രത്തിന്റെ ആവർത്തനവും അനിവാര്യമായ തകർച്ചയും പ്രധാനമാകുമ്പോൾ മറ്റൊരിടത്ത് അധിനിവേശങ്ങൾക്കിടയിലും നിലനിൽപ്പിനായി പോരാടുന്ന ഒരു സമൂഹത്തിന്റെ ജീവിതമാണ് കേന്ദ്രസ്ഥാനത്തുള്ളത്. ഈ രണ്ട് കൃതികൾ തമ്മിലുള്ള സംവാദം കേവലമായ സാഹിത്യ താരതമ്യമല്ല; മാക്കോണ്ടോയുടെയും ഗോത്രഭൂമിയുടെയും അനുഭവങ്ങൾക്കിടയിൽ രൂപപ്പെടുന്ന ഒരു ആശയസംവാദമാണ്.

ഈ രണ്ട് നോവലുകളുടെയും പശ്ചാത്തലമായ ഗ്രാമങ്ങളുടെ ഇടങ്ങൾ പരിശോധിച്ചാൽ അവയുടെ രാഷ്ട്രീയമായ വ്യത്യാസങ്ങൾ വ്യക്തമാകും. ജോസ് അർക്കാഡിയോ ബുവെൻഡിയ മാക്കോണ്ടോ സ്ഥാപിക്കുന്നത് തന്റെ സ്വപ്നത്തിൽ കണ്ട, ലോകത്തെ മുഴുവൻ പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്ന ഒരു കണ്ണാടി നഗരമായാണ്. അത് മനുഷ്യൻ തന്റെ ആവശ്യങ്ങൾക്കായി നിർമ്മിച്ചെടുത്ത ഒരു കൃത്രിമ ഇടമായതുകൊണ്ട് തന്നെ, മാക്കോണ്ടോയുടെ ദുരന്തം അതിന്റെ ഡി.എൻ.എയിൽ തന്നെ എഴുതപ്പെട്ട ഒന്നാണ്. അത് മനുഷ്യന്റെ അഹന്തയുടെയും പാപത്തിന്റെയും അനിവാര്യമായ തകർച്ചയെയാണ് കാണിക്കുന്നത്. എന്നാൽ നീൽഗുണ്ട അങ്ങനെയല്ല. അത് മനുഷ്യൻ പെട്ടെന്ന് നിർമ്മിച്ചെടുത്ത ഒന്നല്ല, മറിച്ച് നൂറ്റാണ്ടുകൾ പഴക്കമുള്ള ഗോണ്ടി സംസ്കാരത്തിന്റെ ജീവിക്കുന്ന അടയാളമാണ്. കരിമരുത് മരത്തിൽ അധിവസിക്കുന്ന ഗാവോൺ കുന്തുകൾ എന്ന ഗ്രാമദേവതകളും, ഗോത്രസംസ്കാരത്തിന്റെ കൈമാറ്റ കേന്ദ്രമായ ഘോട്ടുലുകളും ചേർന്ന് രൂപപ്പെടുത്തിയ തികച്ചും സ്വാഭാവികവും നൈസർഗ്ഗികവുമായ ഒരു ലോകമാണത്. മാക്കോണ്ടോ ഒരു സ്വപ്നത്തിന്റെ അനിവാര്യമായ അവസാനമാണെങ്കിൽ, നീൽഗുണ്ട ഒരു ജനതയുടെ ആവാസസ്ഥലം അക്രമത്തിലൂടെ തുടച്ചുനീക്കപ്പെടുന്നതാണ്. മാർക്വേസ് ദുരന്തത്തിന്റെ സങ്കടം പങ്കുവെക്കുമ്പോൾ, സെബാസ്റ്റ്യൻ വ്യവസ്ഥിതിയുടെ അനീതിക്കെതിരെ രോഷം പ്രകടിപ്പിക്കുന്നു.

മാജിക്കൽ റിയലിസം ഈ രണ്ട് നോവലുകളുടെയും പ്രത്യേകതയാണെങ്കിലും അതിന് വേണ്ടി രണ്ട് വ്യത്യസ്ത ശൈലികളാണ് സ്വീകരിച്ചിരിക്കുന്നത്. മാർക്വേസിന്റെ മാക്കോണ്ടോയിൽ അത്ഭുതങ്ങൾ തികച്ചും സ്വാഭാവികമാണ്. അവിടെ മഞ്ഞപ്പൂക്കൾ പെയ്യുന്നതും മനുഷ്യർ ആകാശത്തേക്ക് ഉയർന്നുപോകുന്നതുമെല്ലാം ഒരു സാർവത്രികമായ മാന്ത്രിക ബോധത്തിന്റെ ഭാഗമായാണ്. അത് ലോകത്തെവിടെയുമുള്ള വായനക്കാരന് എളുപ്പത്തിൽ ഉൾക്കൊള്ളാൻ കഴിയുന്ന ഒന്നാണ്. എന്നാൽ ജൽ ജംഗൽ ജമീൻ എന്ന നോവലിലെ അത്ഭുതങ്ങൾ ഗോണ്ടി സംസ്കാരത്തിന്റെ സവിശേഷമായ ലോകവീക്ഷണത്തെ കൃത്യമായി രേഖപ്പെടുത്തുന്നു. സ്ത്രീകളെപ്പോലെ മുലകളുള്ള ചാമകോടാങ്കി പക്ഷികളും, ഗാവോൺ കുന്തുകൾ എന്ന ദേവതകളും, ധൂരിയുടെ ആത്മാവിന്റെ പ്രതീകമായ ട്യൂസർ ചിത്രശലഭങ്ങളും ഒരു പുറംലോകക്കാരന്റെ കൗതുകമല്ല, മറിച്ച് അവിടുത്തെ ജനങ്ങളുടെ യഥാർത്ഥ വിശ്വാസ വ്യവസ്ഥയാണ്. ലോകം അത്ഭുതങ്ങൾ നിറഞ്ഞതാണെന്ന് മാർക്വേസ് പൊതുവായി പറയുമ്പോൾ, ഗോത്രവർഗ്ഗക്കാരുടെ ലോകവീക്ഷണം തികച്ചും സാധുവായ ഒന്നാണെന്ന് സെബാസ്റ്റ്യൻ സമർത്ഥിക്കുന്നു. മാർക്വേസിന് സാഹിത്യപരമായ സ്വാതന്ത്ര്യം കൂടുതൽ ലഭിച്ചപ്പോൾ, സെബാസ്റ്റ്യൻ രാഷ്ട്രീയമായ സത്യസന്ധതയ്ക്ക് മുൻഗണന നൽകുന്നു.

സമയത്തിന്റെ ഘടനയിലും ഈ രണ്ട് കൃതികളും വ്യത്യസ്ത ധ്രുവങ്ങളിലാണ് നിലകൊള്ളുന്നത്. ഏകാന്തതയുടെ നൂറു വർഷങ്ങൾ എന്ന നോവലിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ പ്രത്യേകത അതിന്റെ വൃത്താകൃതിയിലുള്ള സമയക്രമമാണ്. അവിടെ ചരിത്രം പുരോഗമിക്കുന്നില്ല, പകരം അത് ആവർത്തിക്കുകയാണ് ചെയ്യുന്നത്. കഥാപാത്രങ്ങളെല്ലാം ഒരേ തെറ്റുകൾ ആവർത്തിക്കാൻ വിധിക്കപ്പെട്ടവരാണ്. എന്നാൽ ജൽ ജംഗൽ ജമീനിൽ ഇരട്ട സമയഘടനയാണ് ഉള്ളത്. സൽവ ജുഡും കാലഘട്ടവും സുപ്രീം കോടതി നിരോധനവും നേർരേഖയിൽ കൃത്യമായി മുന്നോട്ട് പോകുന്ന ചരിത്രപരമായ സമയത്തിനൊപ്പം, "ജൽ ജംഗൽ ജമീൻ" എന്ന മുദ്രാവാക്യവും ചാമക്കോടാങ്കി പക്ഷികളുടെ വരവും പോക്കും അടങ്ങുന്ന വൃത്താകൃതിയിലുള്ള മിത്തിക്കൽ സമയവും ഇതിൽ ഒന്നിച്ചുചേരുന്നു. മാർക്വേസിന്റെ വൃത്തം നിരാശാജനകമാണ്; അവിടെ നിന്ന് രക്ഷപെടാൻ വഴിയില്ല. എന്നാൽ സെബാസ്റ്റ്യന്റെ സമയം ഭാഗികമായി പ്രത്യാശ നൽകുന്നതാണ്. ചരിത്രം മാറാം, സംസ്കാരം അതിജീവിക്കും എന്ന പ്രത്യാശയാണ് സെബാസ്റ്റ്യൻ നൽകുന്നത്.

നോവലുകൾ മുന്നോട്ടുവെക്കുന്ന ധാർമ്മിക പ്രമേയങ്ങളിലും ഈ വ്യത്യാസങ്ങൾ കാണാം. മാർക്വേസ് നോവലിന്റെ പേരിൽത്തന്നെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നത് മനുഷ്യന്റെ സഹജമായ ഏകാന്തതയെയാണ്. ബുവെൻഡിയ കുടുംബത്തിന്റെ ഉള്ളിൽ തന്നെയുള്ള ശാപമാണത്. എന്നാൽ ജൽ ജംഗൽ ജമീൻ എന്ന കൃതിയിൽ ഏകാന്തതയല്ല, മറിച്ച് കൂട്ടായ്മയാണ് അടിസ്ഥാന നിയമം. ഘോട്ടുലുകളും വിളവെടുപ്പ് ഉത്സവങ്ങളും നിറഞ്ഞ ഒരു പങ്കുവെക്കലിന്റെ ലോകം പുറത്തുനിന്നുള്ള അധിനിവേശങ്ങളാൽ തകർക്കപ്പെടുന്നതാണ് അതിലെ ദുരന്തം. ഖനന കമ്പനികളും ഭരണകൂടവും നക്സലുകളുമെല്ലാം ചേർന്ന് ആ സമൂഹത്തെ പരസ്പരം ഭിന്നിപ്പിക്കുകയാണ് ചെയ്യുന്നത്. ഇവിടെ ഏകാന്തത എന്നത് മനുഷ്യന്റെ സഹജമായ അവസ്ഥയല്ല, രാഷ്ട്രീയ അക്രമങ്ങൾ വഴി അവരിലേക്ക് അടിച്ചേൽപ്പിക്കപ്പെടുന്നതാണ്.

ഈ രണ്ട് കൃതികളിലെയും സ്ത്രീ കഥാപാത്രങ്ങളെ താരതമ്യം ചെയ്യുമ്പോഴും വ്യത്യാസങ്ങൾ കാണാം. മാർക്വേസിന്റെ സ്ത്രീ സങ്കൽപ്പം സഹനത്തെ ആഘോഷിക്കുമ്പോൾ, സെബാസ്റ്റ്യന്റേത് സമകാലിക സ്ത്രീപക്ഷ രാഷ്ട്രീയത്തെ കൃത്യമായി അടയാളപ്പെടുത്തുന്നു. ബുവെൻഡിയ കുടുംബത്തിലെ തലമുറകളെ കാത്തുസൂക്ഷിക്കുന്ന ഉർസുല ഇഗ്വാരൻ എന്ന സ്ത്രീ കഥാപാത്രം സഹനത്തിന്റെ പ്രതീകമാണ്. എന്നാൽ സെബാസ്റ്റ്യന്റെ സ്ത്രീകളായ ഹിരാമുനിയും, രാജേശ്വരിയും, മീരയും ഇരകളായി ഒതുങ്ങിനിൽക്കാതെ സാഹചര്യങ്ങളോട് സജീവമായി പൊരുതുന്നവരാണ്. ലൈംഗിക അതിക്രമങ്ങൾ ആയുധമാക്കപ്പെടുന്നതും, അതിജീവന ലൈംഗികതയും വിധികൽപ്പിക്കലുകളില്ലാതെ തുറന്നുകാട്ടാൻ സെബാസ്റ്റ്യന് സാധിച്ചിട്ടുണ്ട്. സ്വന്തം ശരീരം തന്നെ ഒരു രാഷ്ട്രീയ ആയുധമാക്കി മാറ്റി ദൈവങ്ങളോടും ഭരണകൂടത്തോടും ഒരേസമയം പ്രതിഷേധിച്ച രാജേശ്വരിയുടെ നഗ്നനൃത്തം ഇതിന് ഉദാഹരണമാണ്.

അതുപോലെ തന്നെ, അക്രമത്തിന്റെ ആവിഷ്കാരത്തിലും ഈ വ്യത്യാസം പ്രകടമാണ്. മാർക്വേസിന്റെ നോവലിലെ അക്രമങ്ങൾ പലപ്പോഴും മാന്ത്രികവും അതിശയോക്തി നിറഞ്ഞതുമാണ്. മൂവായിരം പേർ കൊല്ലപ്പെടുന്ന ദുരന്തത്തെ ഒരൊറ്റ വാർത്തയായി മാറ്റിമറിച്ചുകൊണ്ട് ഭരണകൂട നുണകളുടെ അസംബന്ധത്തെ തുറന്നുകാട്ടാനാണ് അദ്ദേഹം ശ്രമിച്ചത്. എന്നാൽ ജൽ ജംഗൽ ജമീനിൽ അക്രമം തികച്ചും യാഥാർത്ഥ്യബദ്ധമാണ്. ഓരോ മരണത്തിനും ഭൂപൻ, വീരു, മല്ലേശ്വരി എന്നിങ്ങനെ വ്യക്തമായ പേരുകളുണ്ട്. ഓരോ മനുഷ്യന്റെയും മരണത്തിലൂടെ അക്രമത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ മാനുഷികമായ വില എന്താണെന്ന് നോവൽ വായനക്കാരെ ബോധ്യപ്പെടുത്തുന്നു. മല്ലേശ്വരിയുടെ രോഗബാധിതമായ മരണത്തിലൂടെ ചൂഷക മുതലാളിത്തം വരുത്തിവെക്കുന്ന പരിസ്ഥിതി അക്രമങ്ങളുടെ നേർച്ചിത്രവും ഇതിൽ കടന്നുവരുന്നു.

നോവലുകളുടെ അവസാനവും രണ്ട് വ്യത്യസ്ത തത്ത്വചിന്തകളാണ് മുന്നോട്ടുവെക്കുന്നത്. മാക്കോണ്ടോയിൽ പ്രവചനങ്ങൾ പൂർണ്ണമായി ഫലിച്ചുകൊണ്ട് എല്ലാം ഇല്ലാതാകുമ്പോൾ, നീൽഗുണ്ടയിൽ മീരയുടെ കാത്തിരിപ്പുകളും ഓർമ്മകളും പോലെ ചില സത്യങ്ങൾ അവശേഷിക്കുകയാണ് ചെയ്യുന്നത്. മാർക്വേസ് എഴുതിയത് നഷ്ടങ്ങളെക്കുറിച്ചായിരുന്നു. ലാറ്റിൻ അമേരിക്കൻ വിപ്ലവങ്ങളുടെ പരാജയത്തിന് ശേഷമുള്ള നിരാശയും വിധിക്ക് മുൻപിൽ മനുഷ്യൻ തോറ്റുപോകാവുന്ന മനുഷ്യാവസ്തയും അവിടെ വിശദീകരിക്കപ്പെടുന്നു. എന്നാൽ സെബാസ്റ്റ്യൻ എഴുതുന്നത് ഇപ്പോഴും തുടരുന്ന ഒരു പോരാട്ടത്തെക്കുറിച്ചാണ്. ബസ്തറിലെ സംഘർഷങ്ങൾ അവസാനിച്ചിട്ടില്ല.

ഒരു മികച്ച രാഷ്ട്രീയ നോവൽ നമ്മോട് ചോദിക്കുന്നത് നമ്മുടെ തകർച്ചയെ നമ്മൾ എങ്ങനെ മനസ്സിലാക്കുന്നു എന്നാണ്. മാർക്വേസ് പറയുന്നു, "നമ്മൾ നശിക്കാൻ വിധിക്കപ്പെട്ടവരാണ്." എന്നാൽ സെബാസ്റ്റ്യൻ പറയുന്നു, "നമ്മൾ ഇതുവരെ തോറ്റുകഴിഞ്ഞിട്ടില്ല." മാക്കോണ്ടോ തകർന്നുപോയി, എന്നാൽ നീൽഗുണ്ട മണ്ണിനടിയിലെ ഒരു വിത്തുപോലെ വരാനിരിക്കുന്ന വസന്തത്തിനായി ഇപ്പോഴും കാത്തിരിക്കുന്നു. ആ കാത്തിരിപ്പ് ചിലപ്പോൾ ഈ നോവലിനെ ഇരുപത്തിയൊന്നാം നൂറ്റാണ്ടിലെ തന്നെ മികച്ച ഒരു സാഹിത്യസൃഷ്ടിയാക്കി മാറ്റിയേക്കാം. മാക്കോണ്ടോയുടെ കഥ അവസാനിച്ചുവെങ്കിലും അതുയർത്തുന്ന ചോദ്യങ്ങൾ അവസാനിക്കുന്നില്ല. അതുപോലെ, ഗോത്രസമൂഹങ്ങളുടെ ഭൂമിക്കും സംസ്കാരത്തിനും വേണ്ടിയുള്ള പോരാട്ടങ്ങളെയും ഒരു നോവലിന്റെ അവസാനത്തിൽ ഒതുക്കാനാവില്ല. മണ്ണിനോടും വനത്തോടും ഓർമ്മകളോടും ചേർന്നുനിൽക്കുന്ന മനുഷ്യരുടെ ജീവിതം തുടർന്നുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു. ഈ അർത്ഥത്തിൽ ഏകാന്തതയുടെ നൂറു വർഷങ്ങളും ജൽ ജംഗൽ ജമീനും തകർച്ചയുടെ രണ്ട് സമാന കഥകളല്ല , ചരിത്രത്തെയും അധികാരത്തെയും മനുഷ്യന്റെ അതിജീവനസാധ്യതകളെയും വ്യത്യസ്ത ദിശകളിൽനിന്ന് പരിശോധിക്കുന്ന രണ്ട് സാഹിത്യകൃതികളാണ്.