എല്ലാം വ്യക്തിപരമായി എടുക്കുന്നവരാണോ നിങ്ങൾ? വൈകാരിക അച്ചടക്കം ശീലമാക്കാം

നമ്മുടെ ജീവിതത്തിൽ വളർത്തിയെടുക്കാൻ ഏറ്റവും ബുദ്ധിമുട്ടുള്ള ശീലങ്ങളിലൊന്നാണ്, മറ്റുള്ളവരുടെ പ്രതികരണങ്ങളെ വ്യക്തിപരമായി (Taking things personally) എടുക്കാതിരിക്കുക എന്നത്.

ഒന്ന് സങ്കൽപ്പിച്ചു നോക്കൂ: സംസാരിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ ഒരാളുടെ ശബ്ദത്തിൽ പെട്ടെന്നുണ്ടാകുന്ന മാറ്റം. മണിക്കൂറുകൾക്ക് മുൻപ് നിങ്ങൾ അയച്ച മെസ്സേജിന് മറുപടി ലഭിക്കാതിരിക്കുക. ഓഫീസിലോ വീട്ടിലോ കേൾക്കേണ്ടി വരുന്ന ചെറിയൊരു വിമർശനം. ഇതൊക്കെ സംഭവിക്കുമ്പോൾ എന്താണ് നിങ്ങളുടെ മനസ്സിലൂടെ കടന്നുപോകുന്നത്?
"ഞാൻ എന്തെങ്കിലും തെറ്റ് ചെയ്തോ?
അവരെ വേദനിപ്പിക്കുന്ന എന്തെങ്കിലും ഞാൻ പറഞ്ഞോ?
അവർക്ക് എന്നെ മടുത്തോ?"
എന്നൊക്കെയുള്ള ചിന്തകളാകും ആദ്യം വരിക.

വർഷങ്ങളായി മാനസികാരോഗ്യ മേഖലയിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന എന്റെ അനുഭവത്തിൽ, ഇത്തരം ആന്തരിക ചിന്തകളാണ് പലപ്പോഴും കടുത്ത ഉത്കണ്ഠയ്ക്കും (Anxiety), ബന്ധങ്ങൾ തകരുന്നതിനും, വിട്ടുമാറാത്ത സ്ട്രെസ്സിനും കാരണമാകുന്നത്. മറ്റുള്ളവരുടെ ഭാഗത്തുനിന്നുള്ള ചെറിയൊരു അവഗണന പോലും നമ്മുടെ തലച്ചോറിൽ അപായമണി മുഴക്കും. എന്നാൽ, ഏറ്റവും വലിയ യാഥാർത്ഥ്യവും അതോടൊപ്പം തന്നെ ഏറ്റവും വലിയ ആശ്വാസവും ഇതാണ്—നമ്മൾ വ്യക്തിപരമായി എടുക്കുന്ന പല പ്രതികരണങ്ങളും യഥാർത്ഥത്തിൽ നമ്മളുമായി യാതൊരു ബന്ധവുമില്ലാത്ത കാര്യങ്ങളായിരിക്കും.

മറ്റുള്ളവരുടെ അദൃശ്യ ഭാരങ്ങൾ (The Invisible Baggage)
നമുക്ക് കാണാൻ കഴിയാത്ത ഒരുപാട് സമ്മർദ്ദങ്ങൾ പേറിയാണ് ഓരോ മനുഷ്യനും നടക്കുന്നത്. അവർ കടന്നുപോകുന്ന ഭയവും നിരാശയും സ്ട്രെസ്സും അവരുടെ ഓരോ സംസാരത്തിലും തീരുമാനങ്ങളിലും പ്രതികരണങ്ങളിലും പ്രതിഫലിച്ചേക്കാം.

കുടുംബപ്രശ്നങ്ങളുമായി വരുന്ന കൗൺസിലിംഗ് സെഷനുകളിൽ കാണുന്ന ഒരു സാധാരണ ഉദാഹരണമുണ്ട്. ജോലി കഴിഞ്ഞ് ക്ഷീണിച്ച് വീട്ടിലെത്തുന്ന ഭർത്താവ് അല്ലെങ്കിൽ ഭാര്യ, വന്നയുടനെ ദേഷ്യത്തിൽ വാതിലടക്കുന്നു, ചോദിക്കുന്നതിന് കൃത്യമായി മറുപടി പറയാതെ മുഖം വീർപ്പിച്ച് മുറിയിലേക്ക് പോകുന്നു. ഇത് കാണുന്ന പങ്കാളി ഉടനെ ചിന്തിക്കുന്നത്, "ഇവർക്ക് എന്നോട് ഭയങ്കര ദേഷ്യമാണ്. ഞാൻ പറഞ്ഞതെന്തെങ്കിലും ഇഷ്ടപ്പെടാത്തത് കൊണ്ടാണോ? അതോ നമ്മുടെ ബന്ധത്തിനോടുള്ള താല്പര്യം കുറഞ്ഞോ?" എന്നൊക്കെയാകും. അതോടെ ആ വീടിന്റെ സമാധാനം നശിക്കുന്നു.

എന്നാൽ യഥാർത്ഥത്തിൽ സംഭവിച്ചത് മറ്റൊന്നാകാം. ഓഫീസിൽ മേലുദ്യോഗസ്ഥനുമായുണ്ടായ കടുത്ത വാഗ്വാദങ്ങളോ, മണിക്കൂറുകൾ നീണ്ട ട്രാഫിക് ബ്ലോക്കോ, കടുത്ത തലവേദനയോ ആകാം ആ ദേഷ്യത്തിന് കാരണം. അതിന് പങ്കാളിയുമായി യാതൊരു ബന്ധവുമില്ല. എന്നാൽ അത് വ്യക്തിപരമായി എടുക്കുന്നതിലൂടെ, അല്പം സ്പേസും കരുതലും നൽകേണ്ട ഒരിടത്ത് നമ്മൾ അറിയാതെ വലിയൊരു പ്രശ്നം സൃഷ്ടിക്കുകയാണ് ചെയ്യുന്നത്. എല്ലാം വ്യക്തിപരമായി എടുക്കുമ്പോൾ നമ്മുടെ വൈകാരിക ഊർജ്ജം (Emotional energy) പെട്ടെന്ന് ചോർന്നുപോകും. ഇല്ലാത്ത യുദ്ധങ്ങൾ ചെയ്ത് നമ്മൾ സ്വയം തളരുകയും പ്രതിരോധത്തിലാവുകയും (Defensive) ചെയ്യും.

കൗമാരക്കാരിൽ നിന്ന് പഠിക്കാം: പ്രതിഫലനങ്ങളുടെ കണ്ണാടി

പേരന്റിംഗിൽ, പ്രത്യേകിച്ചും കൗമാരക്കാരായ കുട്ടികളെ വളർത്തുമ്പോൾ ഈ പ്രശ്നം വലിയ തോതിൽ കാണാറുണ്ട്. കൗമാരം എന്നത് ഹോർമോൺ വ്യതിയാനങ്ങളുടെയും സാമൂഹിക സമ്മർദ്ദങ്ങളുടെയും കാലമാണ്.

ഒരു കൗമാരക്കാരൻ/കൗമാരക്കാരി ചിലപ്പോൾ അമ്മയോട് ദേഷ്യപ്പെട്ടേക്കാം, കണ്ണ് ഉരുട്ടി "അമ്മയ്ക്കൊന്നും പറഞ്ഞാൽ മനസ്സിലാകില്ല!" എന്ന് പറഞ്ഞെന്ന് വരാം. ഇത് വ്യക്തിപരമായി എടുക്കുന്ന ഒരു രക്ഷിതാവിന് വലിയ വേദനയും സങ്കടവും തോന്നും. താൻ മോശം രക്ഷിതാവാണെന്ന ചിന്തയിൽ അവർ കുട്ടിയോട് ദേഷ്യപ്പെടുകയോ കടുത്ത ശിക്ഷ നൽകുകയോ ചെയ്തേക്കാം.

എന്നാൽ ഒരു കൗൺസിലറുടെ കാഴ്ചപ്പാടിൽ പരിശോധിച്ചാൽ, ആ ദേഷ്യം ഒരിക്കലും മാതാപിതാക്കളുടെ കഴിവുകേട് കൊണ്ടായിരിക്കില്ല. പഠനത്തിലെ പരാജയമോ, അടുത്ത സുഹൃത്തുമായുണ്ടായ വഴക്കോ, അതുമല്ലെങ്കിൽ വളർച്ചയുടെ ഘട്ടത്തിലുള്ള സ്വാഭാവികമായ ഉത്കണ്ഠയോ ആകാം ആ കുട്ടിയെ അലട്ടുന്നത്. വീട് എന്നത് അവരുടെ വികാരങ്ങൾ യാതൊരു മറയുമില്ലാതെ പ്രകടിപ്പിക്കാനുള്ള ഒരു 'സേഫ് സോൺ' (Safe zone) ആയതുകൊണ്ട് മാത്രമാണ് അവർ അങ്ങനെ പെരുമാറുന്നത്. ഇവിടെ രക്ഷിതാക്കൾ വെറുമൊരു 'ഇടിതാങ്ങി' (Lightning rod) മാത്രമാണ്, അല്ലാതെ ഇടിമിന്നലല്ല എന്ന സത്യം തിരിച്ചറിയണം. "ഇതിന് എന്നോട് ബന്ധമില്ല, എന്റെ കുട്ടി ഞാൻ കാണാത്ത ഏതോ പ്രതിസന്ധിയിലൂടെ കടന്നുപോകുകയാണ്" എന്ന് മനസ്സിലാക്കുമ്പോൾ, പ്രതിരോധത്തിന് പകരം സ്നേഹപൂർണ്ണമായ സപ്പോർട്ട് നൽകാൻ മാതാപിതാക്കൾക്ക് കഴിയും.

മാറിനിൽക്കാനുള്ള കഴിവ് (The Power of Stepping Back)
എല്ലാം വ്യക്തിപരമായി എടുക്കുന്ന ശീലത്തിനുള്ള ഏറ്റവും മികച്ച മരുന്നാണ് മാറിനിൽക്കാനുള്ള കഴിവ്. നാം ലോകത്തെ നോക്കിക്കാണുന്ന രീതിയിൽ വലിയൊരു മാറ്റം കൊണ്ടുവരാൻ ഇതിലൂടെ സാധിക്കും. അതിനായി നാം സ്വയം ചില കാര്യങ്ങൾ ദിനവും ഓർമ്മപ്പെടുത്തേണ്ടതുണ്ട്:

എല്ലാ മൗനവും അവഗണനയല്ല: നിങ്ങളുടെ മെസ്സേജിന് മറുപടി ലഭിച്ചില്ലെങ്കിൽ, അവർ തിരക്കിലായതുകൊണ്ടോ സ്വന്തം പ്രശ്നങ്ങളിൽ കുടുങ്ങിക്കിടക്കുന്നതുകൊണ്ടോ ആകാം.

എല്ലാ വിമർശനങ്ങളും അന്തിമ സത്യമല്ല: മറ്റൊരാളുടെ വിമർശനം അവരുടെ തന്നെ അനുഭവങ്ങളുടെയും അന്നത്തെ മാനസികാവസ്ഥയുടെയും അടിസ്ഥാനത്തിലായിരിക്കും. അതൊരു വിവരമാണ് (Feedback), അല്ലാതെ നിങ്ങളുടെ മൂല്യം അളക്കാനുള്ള അളവുകോലല്ല.

എല്ലാ പ്രതികരണങ്ങളും നിങ്ങളുടെ ശ്രദ്ധ അർഹിക്കുന്നില്ല: നിങ്ങളെ ക്ഷണിക്കുന്ന എല്ലാ വഴക്കുകളിലും നിങ്ങൾ പങ്കെടുക്കേണ്ടതില്ല. മറ്റുള്ളവരുടെ മോശം മാനസികാവസ്ഥ അവർക്ക് തന്നെ വിട്ടുകൊടുക്കാൻ നിങ്ങൾക്ക് പൂർണ്ണ അവകാശമുണ്ട്.

വൈകാരിക സമാധാനത്തിനായുള്ള മൂന്ന് പടികൾ (The Three-Step Framework)
മറ്റുള്ളവരുടെ പ്രതികരണങ്ങൾ കാണുമ്പോൾ സ്വയം കുറ്റപ്പെടുത്തുന്ന ശീലം മാറ്റാൻ വളരെ ലളിതമായ മൂന്ന് വഴികൾ ഞാൻ നിർദ്ദേശിക്കാം:

നിരീക്ഷിക്കുക (Observe it):
ശാരീരികമായും മാനസികമായും ഒരടി പിന്നോട്ട് മാറുക. മറ്റുള്ളവരുടെ പെരുമാറ്റത്തെ മുൻവിധികളില്ലാതെ നിരീക്ഷിക്കുക. "അവർക്ക് ദേഷ്യമുണ്ടല്ലോ" അല്ലെങ്കിൽ "അവർ മറുപടി തന്നില്ലല്ലോ" എന്ന് മാത്രം ചിന്തിക്കുക. അതിനൊപ്പം "അവർക്ക് എന്നോടാണ് ദേഷ്യം" എന്ന് കൂട്ടിച്ചേർക്കാതിരിക്കുക.

മനസ്സിലാക്കുക (Understand it):
നിങ്ങളുടെ കാഴ്ചപ്പാട് വിശാലമാക്കുക. അവരുടെ ജീവിതത്തിൽ ഇപ്പോൾ എന്തൊക്കെയാകാം നടക്കുന്നത് എന്ന് ചിന്തിക്കുക. അവർ ക്ഷീണിതരാണോ? ജോലിസ്ഥലത്തെ സമ്മർദ്ദത്തിലാണോ? അവരുടെ അരക്ഷിതാവസ്ഥ അവർ നിങ്ങളിലേക്ക് അടിച്ചേൽപ്പിക്കുകയാണോ? ഈയൊരു തിരിച്ചറിവ് നിങ്ങളുടെ ഈഗോയെ (Ego) അവിടെ നിന്നും മാറ്റിനിർത്താൻ സഹായിക്കും.

വിട്ടുകളയുക (Let it pass):
അവരുടെ പെരുമാറ്റം അവരുടെ മാനസികാവസ്ഥയുടെ പ്രശ്നമാണെന്ന് തിരിച്ചറിഞ്ഞാൽ, അത് വിട്ടുകളയുക. അവരുടെ മൂഡ് മാറ്റിയെടുക്കേണ്ട ഉത്തരവാദിത്തം നിങ്ങൾക്കില്ല, അവരുടെ സ്ട്രെസ്സ് നിങ്ങൾ ഏറ്റെടുക്കേണ്ടതുമില്ല.

വൈകാരിക അച്ചടക്കം (Emotional Discipline)
ചിലർക്കെങ്കിലും തോന്നും, ഇത് പ്രതികരിക്കാതിരിക്കുന്നതാണോ അതോ ഒളിച്ചോട്ടമാണോ എന്ന്. ഒരിക്കലുമല്ല. നിങ്ങളുടെ സമാധാനം സംരക്ഷിക്കുക എന്നത് ഒരു ഒളിച്ചോട്ടമല്ല, മറിച്ച് അതൊരു വൈകാരിക അച്ചടക്കമാണ് (Emotional discipline). മറ്റൊരാളുടെ നെഗറ്റിവിറ്റിക്ക് മുന്നിലോ മൗനത്തിന് മുന്നിലോ പതറാതെ, അത് നിങ്ങളുടെ വ്യക്തിത്വത്തെ ബാധിക്കാൻ അനുവദിക്കാതെ നിൽക്കാൻ വലിയ മാനസികക്കരുത്ത് ആവശ്യമാണ്.

എല്ലാം വ്യക്തിപരമായി എടുക്കുന്ന ശീലം മാറ്റിവെക്കുമ്പോൾ, നിങ്ങളുടെ വിലപ്പെട്ട വൈകാരിക ഊർജ്ജം യഥാർത്ഥ ബന്ധങ്ങൾക്കും, നിങ്ങളെത്തന്നെ സ്നേഹിക്കാനും, യഥാർത്ഥ സന്തോഷത്തിനും വേണ്ടി ഉപയോഗിക്കാൻ സാധിക്കും. അടുത്ത തവണ മറ്റൊരാളുടെ പ്രതികരണം നിങ്ങളെ വേദനിപ്പിക്കാൻ തുടങ്ങുമ്പോൾ, ഒന്ന് നിൽക്കുക. ദീർഘമായി ശ്വാസമെടുക്കുക. എന്നിട്ട് സ്വയം ഓർമ്മിപ്പിക്കുക: നിങ്ങളുടെ സന്തോഷത്തിന്‍റെ മനസ്സമാധാനത്തിന്റെ രചയിതാവ് നിങ്ങൾ തന്നെയാണ്. ആ പേന മറ്റൊരാളുടെ കയ്യിൽ ഏൽപ്പിക്കാതിരിക്കുക.
 

Content Highlights: Understand why people take reactions and silence personally., Recognize that others' negativity is often driven by their own invisible baggage and stress., Implement a three-step framework: Observe, Understand, and Let it pass., Build emotional discipline to protect personal peace and conserve energy.