വീരപ്പനെ ഓർക്കുന്നവർ; മഹാലിംഗത്തെ മറക്കുന്നവർ..!

അരുൺ എഴുത്തച്ഛന്റെ യാത്രാനുഭവങ്ങൾ വായിക്കുമ്പോൾ ആദ്യം തോന്നുന്ന ഒരു കാര്യമുണ്ട്. യാത്ര ചെയ്ത സ്ഥലങ്ങളേക്കാൾ അവിടെ കണ്ട മനുഷ്യർക്കാണ് എഴുത്തിൽ പ്രധാന്യം. മറ്റുള്ളവർ കണ്ടു വേഗം മടങ്ങുന്ന ഒരു കാഴ്ചയുടെ അടുത്ത് ഈ എഴുത്തുകാരൻ കുറച്ചുനേരം കൂടി നിൽക്കും. അതിന്റെ പിന്നിൽ എന്താണെന്ന് അന്വേഷിക്കും. അതുകൊണ്ടാണ് അരുണിൻ്റെ ഏറ്റവും പുതിയ പുസ്തകമായ അതിരുകടന്ന യാത്രകൾ: ഇന്ത്യയെ കണ്ടെത്താൻ പിന്നെയും ചില അന്വേഷണങ്ങൾ ഒരു സാധാരണ യാത്രാവിവരണ പുസ്തകമായി വായിച്ചുതീർക്കാൻ കഴിയാത്തത്.

കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി അവാർഡ് നേടിയ വിശുദ്ധ പാപങ്ങളുടെ ഇന്ത്യയിലും പിന്നീട് മതപ്പാടുകൾ എന്ന പുസ്തകത്തിലും തുടർന്ന അന്വേഷണം പുതിയ പുസ്തകത്തിൽ മറ്റൊരു ഘട്ടത്തിലേക്ക് കടക്കുന്നു. ആദ്യ പുസ്തകങ്ങളിൽ വായനക്കാർ കണ്ടത് ഇന്ത്യയുടെ പൊതുചിത്രത്തിൽനിന്ന് പുറത്താക്കപ്പെട്ട മനുഷ്യരെയായിരുന്നു. ഈ പുസ്തകവും അതേ മനുഷ്യപക്ഷത്തിൻ്റെ പാതയിലാണ് . പക്ഷേ കാഴ്ചകൾ മാറുകയും അപകടങ്ങൾ ഏറുകയും ചെയ്യുന്നു. ചോദിക്കുന്ന ചോദ്യങ്ങളും കൂടുതൽ അസ്വസ്ഥമാക്കുന്നതാകുന്നു.
അരുണിലെ അന്വേഷണാത്മക പത്രപ്രവർത്തകൻ പുസ്തകത്തിലുടനീളം കൂടെയുണ്ട്. ഒരു സ്ഥലത്തെത്തി അവിടുത്തെ കാഴ്ചകൾ കുറിച്ചുവയ്ക്കുന്നതിൽ ഈ യാത്രകൾ അവസാനിക്കുന്നില്ല. കേട്ട കാര്യം ശരിയാണോ എന്നുറപ്പിക്കണം. ഇതിനായി ഒരാളുടെ വാക്കിനു പിന്നിലെ മറ്റൊരു വാക്ക് കേൾക്കണം. നമ്മൾ പതിവായി കാണുന്ന ചിത്രത്തിനപ്പുറം എന്താണെന്ന് അന്വേഷിക്കണം. അങ്ങനെയാണ് യാത്ര പത്രപ്രവർത്തനമായി മാറുന്നത്.
ഈ പുസ്തകത്തിലെ മിക്ക യാത്രകളിലും ചെറിയൊരു ഭയം കൂടെയുണ്ട്. അയ്യപ്പദാസ് എന്ന സിനിമാ പ്രവർത്തകനും ചില യാത്രകളിൽ ഒപ്പം ചേരുന്ന പ്രമോദെന്ന പ്രവാസിയും അരുണിനൊപ്പം അപരിചിതമായ ഇടങ്ങളിലേക്കു കടക്കുമ്പോൾ, “ഇവർക്കെന്തെങ്കിലും സംഭവിക്കുമോ?” എന്ന ആശങ്ക വായനക്കാരനിലേക്കും പകരും. ചില ഘട്ടങ്ങളിൽ അത് യാത്രക്കാരുടെ സുരക്ഷയെക്കുറിച്ചുള്ള ഭയം മാത്രമല്ലാതാകും. നമ്മൾ അറിയുന്നുവെന്നു കരുതുന്ന നമ്മുടെ രാജ്യത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ചെറിയൊരു ഭയമായി മാറും. “ഭയത്തിന്റെ കറുത്ത ചുരത്തിലെൻ തീവണ്ടി പകച്ചുനിൽക്കുന്നു” വെന്ന എ അയ്യപ്പൻ്റെ വരികളെ ഓർമ്മപ്പെടുത്തുന്ന അവസ്ഥ.

താരാപീഠിലെ അഘോരികളിലേക്കുള്ള ഒന്നാം അധ്യായത്തിലെ യാത്ര പുസ്തകത്തിന്റെ സ്വഭാവം ആദ്യം തന്നെ വ്യക്തമാക്കുന്നു. സാമൂഹ്യമാധ്യമങ്ങളിലൂടെ നമ്മൾ പരിചയപ്പെട്ട ഭീതിയുടെ ലോകത്തിലേക്കാണ് സംഘം കടക്കുന്നത്. പക്ഷേ അടുത്തെത്തുമ്പോൾ ഭയത്തിനൊപ്പം മറ്റൊന്നും കാണാം. വിശ്വാസത്തെ ചുറ്റിപ്പറ്റി വളർന്ന കച്ചവടം. പഴയ ആചാരവും പുതിയ സാങ്കേതികതയും ഒരേ ഇടത്ത് സ്വാഭാവികമായി ചേർന്നുനിൽക്കുന്നത് ചിലപ്പോൾ ചിരിപ്പിക്കും. പിന്നെ അത് നമ്മെ അസ്വസ്ഥമാക്കും. പുസ്തകത്തിലുടനീളം ഇടയ്ക്കിടെ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്ന ഗൂഗിൾ പേ ക്യൂ ആർ കോഡ് പോലെയുള്ള ചെറിയ വിശദാംശങ്ങൾ പോലും അരുണിന്റെ എഴുത്തിൽ വെറുതെയാകുന്നില്ല. വലിയൊരു നിരൂപണവാക്യം പറയേണ്ടിടത്ത് ചിലപ്പോൾ ഒരു ചെറിയ കാഴ്ച മതി.

ഈ പുസ്തകത്തിന്റെ കരുത്തും അവിടെയാണ്. അഘോരിയോ സോനാഗച്ചിയോ കൂവാഗമോ വായനക്കാരനെ കൗതുകപ്പെടുത്തുന്ന പേരുകളാണ്. എന്നാൽ അരുൺ ആ പേരുകളുടെ തിളക്കത്തിൽ നിൽക്കുന്നില്ല. അവിടെയുള്ള മനുഷ്യരിലേക്കാണ് പോകുന്നത്. സോനാഗച്ചിയിൽ മോണിക്ക പറയുന്ന ഒരു വാക്ക് മുഴുവൻ പ്രദേശത്തെക്കുറിച്ചുള്ള നമ്മുടെ മുൻധാരണകളെ അലോസരപ്പെടുത്തും. കൂവാഗത്ത് ഒരു ദിവസത്തെ സന്തോഷത്തിനുവേണ്ടി എത്തുന്ന ട്രാൻസ് സ്ത്രീകളുടെ അനുഭവം വായിക്കുമ്പോൾ ആഘോഷത്തിന്റെ നിറത്തിനപ്പുറം അവരുടെ ദൈനംദിന ജീവിതം കാണാൻ തുടങ്ങും. പിറ്റേന്ന് നിലത്ത് ചിതറിക്കിടക്കുന്ന വളപ്പൊട്ടുകൾ പുസ്തകത്തിലെ പല ദീർഘവിവരണങ്ങളേക്കാളും കൂടുതൽ നേരം മനസ്സിൽ നിൽക്കും.

വീരപ്പന്റെ നാടുകളിലേക്കുള്ള യാത്രയിലും ഇതേ രീതി തന്നെയാണ്. നമ്മൾ കേട്ടിട്ടുള്ള വലിയ പേരിന്റെ അടിയിൽ മറഞ്ഞുപോയ മനുഷ്യരെയാണ് പുസ്തകം തേടുന്നത്. വീരപ്പനെ എല്ലാവരും ഓർക്കുന്നു. മഹാലിംഗത്തെ ആരാണ് ഓർക്കുന്നത്? ചരിത്രം പലപ്പോഴും പ്രസിദ്ധരുടെയും കുപ്രസിദ്ധരുടെയും പേരുകളാണ് സൂക്ഷിക്കുക. അവരുമായി ബന്ധമുണ്ടെന്ന സംശയത്തിന്റെ പേരിൽ ജീവിതം മാറിപ്പോയവരുടെ ശബ്ദം അത്ര എളുപ്പത്തിൽ ചരിത്രത്തിലേക്ക് കയറാറില്ല. അത്തരം ശബ്ദങ്ങൾക്ക് ഇടം നൽകുന്നുവെന്നതാണ് ഈ യാത്രകളുടെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു നേട്ടം.
വാച്ചാത്തിയിലെത്തുമ്പോൾ പുസ്തകം മറ്റൊരു ചോദ്യത്തിലേക്ക് കടക്കുന്നു. ഒറ്റപ്പെട്ട മനുഷ്യന് സംഘടിതമായ പിന്തുണ എന്താണ് നൽകുന്നത്? നീതി തേടുന്നവരുടെ ഒപ്പം ആരാണ് നിന്നത്?

രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ പ്രസക്തിയെക്കുറിച്ച് പുസ്തകം വലിയ പ്രഭാഷണം നടത്തുന്നില്ല. അനുഭവങ്ങൾ വിവരിക്കുന്നു. പി. ഷൺമുഖം ഉൾപ്പെടെയുള്ള ഇടതുപക്ഷ പ്രവർത്തകരുടെ ഇടപെടൽ അതിന്റെ ഭാഗമാണ്. അതോടൊപ്പം അധികാരരാഷ്ട്രീയത്തെ ചോദ്യം ചെയ്യാനും എഴുത്തുകാരൻ മടിക്കുന്നില്ല. അതുകൊണ്ട് ഈ ഭാഗം ഒരു പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ പ്രശംസയായി ചുരുങ്ങുന്നില്ല. സംഘടനയും രാഷ്ട്രീയവും എല്ലായ്പ്പോഴും അധികാരത്തിന്റെ കാര്യങ്ങൾ മാത്രമല്ല; ചിലപ്പോൾ ശബ്ദമില്ലാത്ത ഒരാളുടെ ശബ്ദത്തിന് മറ്റൊരു ശബ്ദം കൂടി ചേരുന്നതുമാണ് എന്ന ബോധ്യമാണ് അവിടെനിന്ന് ലഭിക്കുന്നത്.
അതിരുകടന്ന യാത്രകൾ എന്ന പേരിലെ ‘അതിര്’ പുസ്തകം മുന്നോട്ടുപോകുമ്പോൾ പല അർത്ഥങ്ങൾ കൈവരിക്കുന്നു.

ബെളഗാവിയിൽ അത് ഭാഷയുടെ അതിർത്തിയാണ്. ജലാംഗിയിൽ തൊഴിലും പ്രവാസവുമാണ്. വാഗയിൽ ദേശീയത ഒരു വലിയ പൊതുപ്രകടനമായി മാറുന്നു. ലോങ്‌വയിൽ ഭരണകൂടം വരച്ച രേഖ മനുഷ്യരുടെ ജീവിതത്തിനു നടുവിലൂടെ കടന്നുപോകുന്നു. കൊഹിമയിലെത്തുമ്പോൾ ചരിത്രവും രാഷ്ട്രബോധവും ഒരേ അർത്ഥത്തിൽ എല്ലാവരും അനുഭവിക്കുന്നില്ലെന്ന സങ്കീർണത മുന്നിൽ വരും.

നാം ‘നാനാത്വത്തിൽ ഏകത്വം’ എന്ന് വളരെ എളുപ്പത്തിൽ പറയാറുണ്ട്. ഈ പുസ്തകം ആ വാചകം തള്ളിക്കളയുന്നില്ല. പക്ഷേ അതിനകത്തെ മുറിവുകൾ കാണാതെ അതു പറഞ്ഞുതീരാൻ അനുവദിക്കുന്നുമില്ല. വൈവിധ്യം മനോഹരമാണ്. അതേ സമയം അതിനകത്ത് അകൽച്ചകളും അസമത്വങ്ങളും പരസ്പര അറിവില്ലായ്മകളും ഉണ്ടാകാം. അരുണിന്റെ യാത്രകളിൽ ഇന്ത്യ പലപ്പോഴും ഈ രണ്ടു അറ്റങ്ങൾക്കിടയിലാണ് നിൽക്കുന്നത്.
ജലാംഗിയിലെ മലയാളം മറ്റൊരു തരത്തിലുള്ള അതിർത്തികടക്കലാണ്. കേരളത്തിൽ ജോലി ചെയ്ത ഒരാളുടെ നാവിൽ മലയാളം ശേഷിക്കുന്നു. അതേസമയം കേരളത്തിലെ തൊഴിൽജീവിതത്തിന്റെ മുറിവുകളും അയാളുടെ വീട്ടിലെത്തിയിട്ടുണ്ട്. ‘അതിഥിത്തൊഴിലാളി’ എന്ന ഒറ്റപ്പേരിൽ നാം വിളിക്കുന്ന മനുഷ്യർക്ക് സ്വന്തം വീടുകളും അമ്മമാരും ഭാഷയും നഷ്ടങ്ങളും ഉണ്ട്. ഭാഷ അതിർത്തി കടക്കുന്നു; നീതി എല്ലായ്പ്പോഴും അത്ര എളുപ്പം കടക്കില്ല. പുസ്തകത്തിലെ ഏറ്റവും നിശ്ശബ്ദമായ ചോദ്യങ്ങളിൽ ഒന്നാണത്.
അരുണിന്റെ ഭാഷയും ഈ അന്വേഷണത്തിന് യോജിച്ചതാണ്. വലിയ അലങ്കാരവാക്യങ്ങളേക്കാൾ ചെറിയ വിശദാംശങ്ങൾക്കും സംഭാഷണങ്ങൾക്കുമാണ് പ്രാധാന്യം. ചിലപ്പോൾ ആക്ഷേപഹാസ്യം വളരെ നേർത്തതാണ്. ചിലപ്പോൾ എഴുത്തുകാരൻ തന്നെ സംശയത്തിലാകും. താൻ കാണുന്നതു മാത്രം സത്യമാണോ എന്നു പരിശോധിക്കും. വഴികാട്ടിയുടെ വാക്ക് അതേപടി ഏറ്റെടുക്കില്ല. സ്വന്തം ഭയവും മറച്ചുവയ്ക്കില്ല. ഈ സ്വയംജാഗ്രതയാണ് പുസ്തകത്തെ ഒരു യാത്രികന്റെ കുറിപ്പിൽനിന്ന് പത്രപ്രവർത്തകന്റെ അന്വേഷണമായി ഉയർത്തുന്നത്.

എന്നാൽ ഈ രീതിക്ക് ചോദ്യങ്ങളുമുണ്ട്. വേഷംമാറിയുള്ള അന്വേഷണം ചില വാതിലുകൾ തുറക്കും. അതേസമയം സത്യം കണ്ടെത്താൻ ഒരു പത്രപ്രവർത്തകൻ എത്രവരെ വേഷംമാറാം എന്ന ധാർമ്മികചോദ്യം വായനയിൽ ബാക്കിയാകും.
ചില അധ്യായങ്ങൾ കൂടുതൽ ആഴത്തിൽ വികസിപ്പിക്കാമായിരുന്നുവെന്ന തോന്നലുണ്ടാകാം. ചില അനുഭവങ്ങൾക്ക് മുൻകൃതികളുടെ തുടർച്ചയെന്ന ഭാവം വരും. ഇവ പുസ്തകത്തെ ദുർബലമാക്കുന്ന പോരായ്മകളല്ല; മറിച്ച് നിരൂപകവായനയ്ക്ക് ഇട നൽകുന്ന ഭാഗങ്ങളാണ്.
അവസാനത്തെ ‘പിന്നെയും മുഴങ്ങുന്നു; ഹേ റാം’ പുസ്തകത്തിലെ ഏറ്റവും അസ്വസ്ഥമായ രാഷ്ട്രീയദൃശ്യങ്ങളിലൊന്നാണ്. ഗാന്ധിയെ ആദരിക്കുന്ന രാജ്യത്തിനകത്തുതന്നെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ കൊലയാളിയെ മഹത്വവത്കരിക്കുന്ന ഒരു കൂട്ടായ്മ എങ്ങനെ നിലനിൽക്കുന്നു എന്ന ചോദ്യം അവിടെ ഉയരും. അരുണും കൂട്ടരും ആ ഇടത്തേക്ക് കടക്കുമ്പോൾ തുടക്കം മുതൽ കൂടെയുണ്ടായിരുന്ന അപകടബോധം വീണ്ടും ശക്തമാകും. പക്ഷേ അധ്യായത്തിന്റെ കരുത്ത് വലിയ പ്രസംഗങ്ങളിലല്ല. ചെറിയ പ്രവൃത്തികളിലാണ്. ചിലപ്പോൾ അത്തരം ചെറിയ കാഴ്ചകൾ രാഷ്ട്രീയവിവരണത്തേക്കാൾ കൂടുതൽ അസ്വസ്ഥമാക്കും.

പുസ്തകം അടച്ചശേഷം ഓർമ്മയിൽ നിൽക്കുന്നത് ഭൂപടത്തിലെ സ്ഥലങ്ങളുടെ പേരുകളല്ല. മോണിക്കയും മഹാലിംഗവും അമുദയും നൊക്കോയും പോലുള്ള ചില മനുഷ്യരാണ്. അവരെ ഓർക്കുമ്പോൾ നമുക്ക് അറിയാമെന്ന് കരുതിയ ഇന്ത്യ അല്പം മാറുന്നു. കുറച്ചുകൂടി വലുതാകുന്നു. അതിലുമേറെ സങ്കീർണമാകുന്നു. ചില ധാരണകൾ ഇളകുകയും ചെയ്യും.

അതാണ് അതിരുകടന്ന യാത്രകൾ വായനക്കാരനോട് ചെയ്യുന്ന പുസ്തക ദൗത്യം. ഇന്ത്യയെ മുഴുവൻ വിശദീകരിച്ചു തരാതെ. ഇന്ത്യയെ വീണ്ടും കാണാൻ നമ്മെ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നു. പുസ്തകം വായിച്ചുതീർത്ത ശേഷം ബാക്കിയാകേണ്ടതും അതുതന്നെയാണ്.