‘പറ്റുമെങ്കിൽ ദേവ് ആനന്ദിനെ ഒപ്പം കൂട്ടൂ, അന്ന് വാജ്പേയിയോട് നവാസ് ഷെരീഫ് പറഞ്ഞു’; അപൂർവ സൗഹൃദകഥ

അടുത്തിടെയാണ് ഓപ്പറേഷൻ സഫേദ് സാഗർ എന്ന നെറ്റ്ഫ്ലിക്സ് സീരീസ് സ്ട്രീമിങ് തുടങ്ങിയത്. 1999ലെ കാർഗിൽ യുദ്ധത്തിന്റെ പശ്ചാത്തലത്തിലാണ് സീരീസ് ഒരുങ്ങിയത്. അന്നത്തെ പ്രധാനമന്ത്രി അടൽ ബിഹാരി വാജ്പേയി സമാധാന സന്ദേശവുമായി പാകിസ്താനിലെ ലാഹോറിലേക്ക് പോയ സംഭവം ഈ പരമ്പരയിൽ കാണിക്കുന്നുണ്ട്. ഒപ്പം യുദ്ധത്തിനപ്പുറമുള്ള ഒരപൂർവ സൗഹൃദകഥയും സീരീസിൽ പറയുന്നുണ്ട്. പാക് പ്രധാനമന്ത്രി നവാസ് ഷെരീഫും ഇന്ത്യയുടെ പ്രിയനടൻ ദേവ് ആനന്ദും തമ്മിലായിരുന്നു ആ സൗഹൃദം.

രാഷ്ട്രീയ അതിർവരമ്പുകൾക്കും നയതന്ത്ര ചർച്ചകൾക്കും അപ്പുറമായിരുന്നു ഇന്ത്യൻ സിനിമയിലെ എക്കാലത്തെയും പ്രിയങ്കരനായ നടൻ ദേവ് ആനന്ദും പാകിസ്താൻ മുൻ പ്രധാനമന്ത്രി നവാസ് ഷെരീഫും തമ്മിലുള്ള സൗഹൃദം. 1999-ൽ അന്നത്തെ ഇന്ത്യൻ പ്രധാനമന്ത്രി അടൽ ബിഹാരി വാജ്‌പേയി നടത്തിയ ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ ലാഹോർ ബസ് യാത്രയുടെ പശ്ചാത്തലത്തിലാണ് ഈ അപൂർവ്വ സൗഹൃദത്തിന്റെ പ്രധാന ഏടുകൾ ആരംഭിക്കുന്നത്. യുദ്ധത്തിന്റെയും നയതന്ത്ര സംഘർഷങ്ങളുടെയും കനത്ത നിഴലിലായിരുന്ന ഇരു രാജ്യങ്ങൾക്കുമിടയിൽ കലയും സ്നേഹവും എങ്ങനെ ഒരു പുതുവഴി വെട്ടിത്തുറന്നു എന്ന് വ്യക്തമാക്കുന്നതായിരുന്നു അവരുടെ സുദൃഢമായ ബന്ധം.

ലാഹോർ സന്ദർശനത്തിന് മുന്നോടിയായി, ഇന്ത്യയിൽ നിന്ന് എന്തെങ്കിലും പ്രത്യേകമായി കൊണ്ടുവരണമോ എന്ന് അടൽ ബിഹാരി വാജ്‌പേയി ഷെരീഫിനോട് ചോദിച്ചപ്പോൾ, "സാധ്യമാണെങ്കിൽ ദേവ് ആനന്ദിനെ ഒപ്പം കൂട്ടുക" എന്നതായിരുന്നു പാക് പ്രധാനമന്ത്രിയുടെ ഒരേയൊരു ആവശ്യം. വിഭജനത്തിന് മുൻപ് ലാഹോറിലെ ഗവൺമെന്റ് കോളേജിൽ പഠിച്ചിരുന്ന ദേവ് ആനന്ദിന് ഈ യാത്ര സ്വന്തം ജന്മനാട്ടിലേക്കുള്ള വൈകാരികമായ ഒരു തിരിച്ചുകൂടിവരവായിരുന്നു. യാത്രയ്ക്ക് തൊട്ടുതലേദിവസം മാത്രമാണ് പ്രധാനമന്ത്രിയുടെ ഓഫീസിൽ നിന്നും വാജ്‌പേയിയിൽ നിന്നും വിളി വന്നത്. തുടർന്ന് അദ്ദേഹം തന്റെ പാസ്‌പോർട്ടുമായി ഡൽഹിയിലെത്തുകയും ലാഹോറിലേക്ക് തിരിക്കുകയും ചെയ്തു.

"ബസ് വാഗാ അതിർത്തിയിലേക്ക് എത്തിയയുടൻ, ദേവ് സാബ് പുറത്തേക്ക് ചാടി ഞങ്ങൾ പരസ്പരം കെട്ടിപ്പിടിച്ചു," ഷെരീഫ് പറഞ്ഞു. നടന്റെ മരണശേഷം 'ദി ഇന്ത്യൻ എക്സ്പ്രസ്' പ്രസിദ്ധീകരിച്ച ലേഖനത്തിൽ ഷെരീഫ് ദേവാനന്ദുമായുള്ള തന്റെ ആദ്യ കൂടിക്കാഴ്ച അനുസ്മരിച്ചതിങ്ങനെയായിരുന്നു. "രണ്ട് രാജ്യങ്ങളെയും ഇതുപോലെ ഒരുമിപ്പിക്കാനാണ് ഞാൻ വന്നിരിക്കുന്നത്" എന്ന് ദേവ് ആനന്ദ് അപ്പോൾ പറഞ്ഞിരുന്നു. നഗരത്തിലെ ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ കോട്ടയും പഴയ കോളേജും സന്ദർശിച്ച അദ്ദേഹം, തന്റെ പ്രിയപ്പെട്ട നഗരത്തിൽ ഒരു സിനിമ നിർമ്മിക്കാനുള്ള ആഗ്രഹവും പങ്കുവെച്ചു. എന്നാൽ വൈകാതെ പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ട കാർഗിൽ യുദ്ധം ഈ സമാധാന ശ്രമങ്ങൾക്ക് കനത്ത തിരിച്ചടിയായി മാറിയെന്നാണ് റിപ്പോർട്ട്.

ലാഹോർ സന്ദർശനത്തിന് ശേഷം പാകിസ്താൻ പ്രധാനമന്ത്രിയും നടനും തമ്മിൽ അസാധാരണമായ ഒരു സൗഹൃദം ഉടലെടുത്തുവെന്നാണ് റിപ്പോർട്ടുകൾ പറയുന്നത്. വാജ്പേയിയുടെ വിവരണം അനുസരിച്ച്, ലണ്ടനിലെ ഹൈഡ് പാർക്കിലൂടെയുള്ള നടത്തവും ഹാരോഡ്സിലെ ഹോട്ട് ചോക്ലേറ്റ് കുടിയുമെല്ലാം ഇരുവരും പങ്കിട്ട മനോഹരമായ നിമിഷങ്ങളായിരുന്നു. 1999-ൽ അധികാരത്തിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കപ്പെട്ട് നാടുകടത്തപ്പെട്ടതിന് ശേഷം ലണ്ടനിൽ വെച്ച് താൻ ദേവ് ആനന്ദിനെ പലതവണ കണ്ടിട്ടുണ്ടെന്നും ഷെരീഫ് 'ദി ഇന്ത്യൻ എക്സ്പ്രസ്സിനോട്' പറഞ്ഞു. ദേവ് ആനന്ദിന്റെ അടുത്ത സുഹൃത്തായ മോഹൻ ചുരിവാല, ഷെരീഫ് പതിവായി നടനെ ആഹാരം കഴിക്കാൻ ക്ഷണിക്കുകയും ഒരു കടുത്ത ആരാധകന്റെ കൗതുകത്തോടെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിശേഷങ്ങൾ അന്വേഷിക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നുവെന്ന് വാജ്പേയിയോട് പറഞ്ഞു.

നവാസ് ഷെരീഫിന് ദേവ് ആനന്ദിനോടുണ്ടായിരുന്ന ആരാധനയുടെ കഥകൾ വിസ്മയിപ്പിക്കുന്നതായിരുന്നു. നവാസ് ഷെരീഫിന്റെ വീട്ടിലുണ്ടായിരുന്ന 'സി.ഐ.ഡി' എന്ന ചിത്രത്തിന്റെ സിഡി അമിതമായി ഉപയോഗിച്ച് കേടുവന്നിരുന്നു. അതിലെ "ലേഖേ പഹ്‌ലാ പഹ്‌ലാ പ്യാർ" എന്ന ഗാനരംഗത്തിൽ ദേവാനന്ദ് തിരിയുന്ന ഒരു പ്രത്യേക ചലനം ഷെരീഫ് സ്ലോ മോഷനിൽ ആവർത്തിച്ചു കണ്ടതുകൊണ്ടായിരുന്നു ഇത് സംഭവിച്ചത്. വെറുമൊരു ഭരണാധികാരി എന്നതിനപ്പുറം പ്രിയപ്പെട്ട നടന്റെ ഓരോ ചലനവും പഠിച്ചെടുത്ത ഒരു തികഞ്ഞ ആരാധകനായിരുന്നു നവാസ് ഷെരീഫ്.

2011-ൽ ലണ്ടനിൽ വെച്ച് ദേവ് ആനന്ദ് അന്തരിക്കുന്നതിന് മുൻപ് നടന്ന അവസാന ഫോൺ സംഭാഷണങ്ങളിലൊന്നിലും "നിന്നെ കാണാൻ ഞാൻ പാകിസ്ഥാനിൽ വരും നവാസ്" എന്ന് അദ്ദേഹം ഉറപ്പുനൽകിയിരുന്നുവത്രേ. 88-ാം വയസിൽ 2011-ൽ ലണ്ടനിൽ വെച്ചാണ് ദേവ് ആനന്ദ് അന്തരിച്ചത്.

Content Highlights: The newly released Netflix series Operation Safed Sagar revisits the diplomatic backdrop of the 1999 Kargil War, highlighting former Pakistani PM Nawaz Sharif's deep admiration for Indian screen legend Dev Anand—from inviting him on the historic Lahore bus journey to repeatedly watching his iconic song movements in slow motion on a worn-out CD.