സ്കൂൾ തിരഞ്ഞെടുക്കൽ മൗലികാവകാശമല്ല; ആർടിഇ കേസിൽ ഡൽഹി ഹൈക്കോടതിയുടെ വിധി

ന്യൂഡൽഹി: വിദ്യാഭ്യാസത്തിനുള്ള അവകാശം ഉറപ്പാക്കുക എന്നതിനർത്ഥം ഇഷ്ടമുള്ള സ്കൂൾ തിരഞ്ഞെടുക്കാനുള്ള അവകാശമല്ലെന്ന് ഡൽഹി ഹൈക്കോടതി വ്യക്തമാക്കി. സാമൂഹികമായ ഉൾച്ചേർക്കലിനും ജാതി-മത-വർഗ്ഗ വ്യത്യാസമില്ലാതെ വിദ്യാലയങ്ങൾ പൊതു ഇടങ്ങളായി മാറുന്നതിനും വേണ്ടിയാണ് വിദ്യാഭ്യാസ അവകാശ നിയമം കൊണ്ടുവന്നത്. എന്നാൽ ഇത് ഒരു പ്രത്യേക സ്കൂളിൽ തന്നെ പ്രവേശനം വേണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെടാനുള്ള നിയമപരമായ അവകാശമായി മാറ്റാൻ കഴിയില്ലെന്ന് കോടതി നിരീക്ഷിച്ചു.

കേസിന്റെ പശ്ചാത്തലം

സ്വകാര്യ സ്കൂളിൽ ഒന്നാം ക്ലാസ്സിൽ ഇഡബ്ല്യുഎസ് വിഭാഗത്തിൽ പ്രവേശനം ലഭിച്ചിട്ടും സ്കൂൾ അധികൃതർ അത് നിഷേധിച്ചതിനെത്തുടർന്നാണ് വിദ്യാർഥിയുടെ മാതാവ് കോടതിയെ സമീപിച്ചത്. 2023-24 അധ്യയന വർഷത്തിൽ നടന്ന നറുക്കെടുപ്പിലൂടെയാണ് കുട്ടിക്ക് പ്രവേശനം ലഭിച്ചത്. എന്നാൽ ജനറൽ കാറ്റഗറി സീറ്റുകൾ നിറഞ്ഞാൽ മാത്രമേ പ്രവേശനം നൽകൂ എന്ന് പറഞ്ഞ് സ്കൂൾ അധികൃതർ കുട്ടിയെ വെയ്റ്റിങ് ലിസ്റ്റിലേക്ക് മാറ്റി.

സിംഗിൾ ബെഞ്ച് ഈ കേസ് പരിഗണിച്ചപ്പോഴേക്കും അധ്യയന വർഷം അവസാനിച്ചിരുന്നു. പ്രവേശനം നിഷേധിക്കാൻ സ്കൂളിന് മതിയായ കാരണങ്ങളില്ലെന്ന് സിംഗിൾ ബെഞ്ച് നിരീക്ഷിച്ചെങ്കിലും, അധ്യയന വർഷം കഴിഞ്ഞതിനാൽ അടുത്ത വർഷം രണ്ടാം ക്ലാസ്സിൽ പ്രവേശനം നൽകാൻ ഉത്തരവിടാൻ കഴിയില്ലെന്ന് വ്യക്തമാക്കി. ഇതേത്തുടർന്നാണ് പരാതിക്കാരി ഡിവിഷൻ ബെഞ്ചിനെ സമീപിച്ചത്.

കോടതിയുടെ നിരീക്ഷണങ്ങൾ

• അവകാശം അവസാനിക്കുന്നു: ഹർജി നിലനിൽക്കുമ്പോൾ താൽക്കാലിക പ്രവേശനത്തിനോ സീറ്റ് സംവരണം ചെയ്യാനോ ഉള്ള ഇടക്കാല ഉത്തരവുകൾ ഇല്ലാത്ത പക്ഷം, അധ്യയന വർഷം കഴിയുന്നതോടെ ആ വർഷത്തെ പ്രവേശനത്തിനുള്ള അവകാശം ഇല്ലാതാകുമെന്ന് കോടതി പറഞ്ഞു.

• മറ്റ് ഓപ്ഷനുകൾ: സ്കൂൾ പ്രവേശനം നിഷേധിച്ചപ്പോൾ തന്നെ വിദ്യാഭ്യാസ ഡയറക്ടറേറ്റ് പരാതിക്കാരി മുൻഗണന നൽകിയ മറ്റൊരു സ്കൂളിൽ പ്രവേശനം വാഗ്ദാനം ചെയ്തിരുന്നു. എന്നാൽ അത് സ്വീകരിക്കാൻ പരാതിക്കാരി തയ്യാറായില്ല.

• സർക്കാർ സ്കൂൾ വാഗ്ദാനം: അപ്പീൽ പരിഗണിക്കുന്ന വേളയിൽ ഏതെങ്കിലും മുനിസിപ്പൽ സ്കൂളിൽ പ്രവേശനം നൽകാമെന്ന് സർക്കാർ കോടതിയിൽ അറിയിച്ചെങ്കിലും അനുവദിച്ച സ്വകാര്യ സ്കൂളിൽ തന്നെ പ്രവേശനം വേണമെന്ന നിലപാടിൽ പരാതിക്കാരി ഉറച്ചുനിന്നു.

ആർടിഇ പ്രവേശനത്തിനുള്ള തുക സർക്കാർ യഥാസമയം തിരികെ നൽകാത്തതാണ് സ്വകാര്യ സ്കൂളുകളെ പ്രവേശനത്തിൽ നിന്ന് പിന്നോട്ട് വലിക്കുന്നത്. ഇത്തരത്തിൽ ഏകദേശം 2000 കോടിയിലധികം രൂപ കുടിശ്ശികയുണ്ടെന്നാണ് സ്കൂൾ മാനേജ്‌മെന്റുകളുടെ വാദം.

വിദ്യാഭ്യാസ അവകാശ നിയമത്തിന്റെ ലക്ഷ്യം ഗുണനിലവാരമുള്ള വിദ്യാഭ്യാസം ഉറപ്പാക്കുക എന്നതാണെന്നും അത് ഏതെങ്കിലും ഒരു പ്രത്യേക സ്വകാര്യ വിദ്യാലയത്തിൽ തന്നെയാകണമെന്ന് നിർബന്ധിക്കാനാവില്ലെന്നും കോടതി വിധിയിലൂടെ അടിവരയിടുന്നു.

Content Highlights: Right to Education (RTE) does not equate to choosing a specific school., Court emphasizes social inclusion over individual school preferences.