സുവർണ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ പുണ്യഭൂമി, വെടിയുണ്ടകൾ തുള‍ഞ്ഞുകയറിയ ജാലിയൻവാലാബാഗ്; കാണേണ്ട ഭൂമികയാണ് അമൃത്സർ

'അമൃതിന്റെ കുളം' എന്ന് അർഥം വരുന്ന അമൃത്സർ, സുവർണ ക്ഷേത്രം ഉൾപ്പെടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു സാംസ്കാരിക കേന്ദ്രമാണ്. മതപരമായ പൈതൃകം, ചരിത്രം എന്നിവയുടെ ഒരു മികച്ച സംയോജനമാണ് ഇവിടം. ജാലിയൻവാലാബാഗ്  ദുരന്തപൂർണമായ ചരിത്രത്തെ അടയാളപ്പെടുത്തുമ്പോൾ പാർട്ടീഷൻ മ്യൂസിയമാകട്ടെ വിഭജനത്തിന്റെ കഥകൾ സംരക്ഷിക്കുന്നു. ഗോബിന്ദ്ഗഡ് കോട്ട പഞ്ചാബിന്റെ ചരിത്രവും സംസ്കാരവും പ്രദർശിപ്പിക്കുന്നു. സിഖ് മതത്തിന്റെ പുണ്യക്ഷേത്രമായ 'സുവർണ ക്ഷേത്രം' ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നതിനാൽ ഇതൊരു പുണ്യസ്ഥലമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. 

എന്നാൽ ഒരു പുണ്യസ്ഥലം മാത്രമായി ഇതിനെ കണാനുമാകില്ല. രാജ്യം സ്വതന്ത്രമാകാൻ സഹിച്ച ത്യാ​ഗത്തിന്റെ അടയാളമായതിനാൽ അമൃത്സറിന് ചരിത്രപരമായി വലിയ പ്രാധാന്യവുമുണ്ട്. ഊർജ്ജസ്വലതയും ശുഭാപ്തിവിശ്വാസവും നിറഞ്ഞ പഞ്ചാബി സംസ്കാരമാണ് അമൃത്സറിന്റെ ഏറ്റവും മികച്ച ഭാഗം. അമൃത്സറിനെ ഇത്രയധികം പ്രധാനപ്പെട്ട സ്ഥലമാക്കി മാറ്റുന്നത് എന്താണെന്ന് വിശദമായി നോക്കാം.

സുവർണ ക്ഷേത്രം (ശ്രീ ഹർമന്ദിർ സാഹിബ്)

പട്ടികയിൽ ഒന്നാം സ്ഥാനത്ത് തീർച്ചയായും അമൃത്സറിലെ ഈ പുണ്യക്ഷേത്രമാണ്. 16-ാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ഗുരു അർജൻ ദേവ് സ്ഥാപിക്കുകയും 1809-ൽ മഹാരാജാ രഞ്ജിത് സിങ് നിർമാണം പൂർത്തിയാക്കുകയും ചെയ്ത ക്ഷേത്രമാണിത്.  അതിമനോഹരമായ സൗന്ദര്യത്തിന് ലോകപ്രശസ്തമാണ് ഈ ക്ഷേത്രം. സ്വർണം പൂശിയ താഴികക്കുടങ്ങളുള്ള  ക്ഷേത്രത്തിന് ചുറ്റും അമൃത് സരോവർ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. 

ഇത് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ മനോഹരമായ പ്രതിബിംബം വെള്ളത്തിൽ സൃഷ്ടിക്കുന്നു. പ്രതിദിനം ഏകദേശം 50,000 ആളുകൾക്ക് ലംഗർ (സൗജന്യ ഭക്ഷണം) ഈ പുണ്യക്ഷേത്രം വിതരണം ചെയ്യുന്നു. സേവ എന്നറിയപ്പെടുന്ന ലംഗർ തയ്യാറാക്കുന്നതിൽ ആളുകൾക്കും പങ്കുചേരാം. 

അപൂർവമായ കൈയെഴുത്തുപ്രതികളും സിഖ് പൈതൃക കലാവസ്തുക്കളും സൂക്ഷിച്ചിരിക്കുന്ന സെൻട്രൽ സിഖ് മ്യൂസിയവും സന്ദർശിക്കാം. ഇവിടെ പ്രവേശനം സൗജന്യമാണ്. ക്ഷേത്രം 24 മണിക്കൂറും തുറന്നിരിക്കും എന്നതാണ് ഏറ്റവും വലിയ പ്രത്യേകത. അതിനാൽ ദിവസത്തിൽ എപ്പോൾ വേണമെങ്കിലും ഇവിടം സന്ദർശിക്കാം.

ജാലിയൻവാലാബാഗ് 

ഈ സ്ഥലത്തെ കുറിച്ച് കേൾക്കുമ്പോഴേ നിങ്ങളുടെ ശരീരത്തിൽ ഒരു വിറയലുണ്ടാക്കും! ചരിത്രത്തിലെ ഒരു കറുത്ത ദിനം.1919 ഏപ്രിൽ 13-ന്, ബ്രിഗേഡിയർ ജനറൽ ഡയർ തന്റെ സൈനികരോട് നിരായുധരായ ജനക്കൂട്ടത്തിന് നേരെ വെടിയുതിർക്കാൻ ഉത്തരവിട്ടു. ബ്രിട്ടീഷ് റിപ്പോർട്ടുകൾ പ്രകാരം ഏകദേശം 379 പേർ കൊല്ലപ്പെട്ടുവെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു, എന്നാൽ ഇന്ത്യൻ റിപ്പോർട്ടുകൾ അനുസരിച്ച് ഏകദേശം 1,500 പേർക്കാണ് ജീവൻ നഷ്ടമായത്. അവിടെയുള്ള  കിണറ്റിൽനിന്ന് 120 മൃതദേഹങ്ങളും കണ്ടെടുത്തു.

ഈ സ്ഥലം സർക്കാർ സംരക്ഷിക്കുകയും ഇപ്പോൾ 'ജാലിയൻവാലാബാഗ്' എന്നറിയപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇവിടെ വെടിയുണ്ടകൾ തുളച്ചുകയറിയ ചുവന്ന ഇഷ്ടിക മതിലുകളും അടച്ചിട്ടിരിക്കുന്ന രക്തസാക്ഷികളുടെ കിണറും മരിച്ചവരെ ആദരിക്കുന്ന സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്റെ ജ്വാലയും കാണാം. ആ കാലഘട്ടത്തിലെ ചിത്രങ്ങളും കത്തുകളും ഇവിടുത്തെ ഗാലറിയിൽ കാണാൻ കഴിയും. രാവിലെ 6.30 മുതൽ വൈകിട്ട് 7.30 വരെ ഇവിടം സന്ദർശിക്കാം.

പാർട്ടീഷൻ മ്യൂസിയം

2017 ഓഗസ്റ്റ് 25-ന് ഉദ്ഘാടനം ചെയ്യപ്പെട്ട ഈ മ്യൂസിയം, വിഭജനത്തെ അതിജീവിച്ചവർ സംഭാവന ചെയ്ത കഥകളും കത്തുകളും വസ്തുക്കളും സംരക്ഷിക്കുന്നതിനായി നിർമിച്ച ലോകത്തിലെ ആദ്യത്തെ 'ജനങ്ങളുടെ മ്യൂസിയം' ആയിരുന്നു. വിഭജനത്തിന് മുൻപുള്ളതും, 1947-ലെ കലാപകാലത്തേതും വിഭജനാനന്തര പുനരധിവാസ കാലത്തേതുമായ വസ്തുക്കൾ ഈ മ്യൂസിയത്തിൽ സൂക്ഷിക്കുന്നു. 

കൂടാതെ റെക്കോർഡ് ചെയ്ത വാമൊഴി ചരിത്രങ്ങളും കേൾക്കാൻ സാധിക്കും. നമ്മുടെ പൂർവികർ അനുഭവിച്ച ദുരിതങ്ങളിലേക്കും അവർ ജീവിച്ചിരുന്ന അസ്ഥിരതയിലേക്കും മ്യൂസിയം ഒരു നേർക്കാഴ്ച നൽകുന്നു. ചൊവ്വ മുതൽ ഞായർ വരെ (രാവിലെ 10 മുതൽ വൈകിട്ട് 6 വരെ) മ്യൂസിയം സന്ദർശിക്കാം.

ഗോബിന്ദ്ഗഡ് കോട്ട

അമൃത്സറിന്റെ ഹൃദയഭാഗത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ കോട്ട യഥാർഥത്തിൽ 1760-ൽ ഭംങി മിസ്ൽ (സിഖ് കോൺഫെഡറസിയുടെ പരമാധികാര രാജ്യങ്ങൾ) ആണ് നിർമിച്ചത്. 19-ാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിൽ രഞ്ജിത് സിങ് ഇതിനെ പുനർനാമകരണം ചെയ്തു. ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ ഈ കോട്ടയിൽ ഒരു മ്യൂസിയവുമുണ്ട്. പ്രദർശനങ്ങളിലൂടെയും ഷോകളിലൂടെയും പഞ്ചാബിനെക്കുറിച്ചുള്ള ആയിരക്കണക്കിന് കഥകളും ഐതിഹ്യങ്ങളും ഇത് പറയുന്നു. 

മഹാരാജാ രഞ്ജിത് സിങിന്റെ കഥ പറയുന്ന ഷേർ-ഇ-പഞ്ചാബ് പോലുള്ള ഷോകൾ, നാണയ-ആയുധ മ്യൂസിയം, പഗ്‌രി മ്യൂസിയം, കരകൗശല ബസാർ (ഫുൽകാരി, ജുത്തികൾ) എന്നിവയും ഇവിടെ കാണാം. ഒട്ടകവണ്ടി, കുട്ടികളുടെ കായികാഭ്യാസങ്ങൾ തുടങ്ങിയവ ആസ്വദിക്കാനും കഫറ്റീരിയയിൽനിന്ന് സ്വാദിഷ്ടമായ പഞ്ചാബി ഭക്ഷണം കഴിക്കാനും സാധിക്കും. ഒരുകാലത്ത് കോഹിനൂർ രത്നത്തിന്റെ കേന്ദ്രമായിരുന്നു ഇവിടം. കോട്ട എല്ലാ ദിവസവും തുറക്കും. എന്നാൽ പ്രവേശനത്തിന് ഫീസ് ഈടാക്കുന്നതാണ്.

വാഗാ അതിർത്തിയിലെ ചടങ്ങ്

വാഗാ അതിർത്തി ഗ്രാൻഡ് ട്രങ്ക് റോഡിലാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. അതിർത്തിയിൽ ദിവസേന നടക്കുന്ന പതാക താഴ്ത്തൽ ആഘോഷിക്കുന്ന 45 മിനിറ്റ് ദൈർഘ്യമുള്ള ചടങ്ങിന് ഈ സ്ഥലം ആതിഥേയത്വം വഹിക്കുന്നു. ചിട്ടപ്പെടുത്തിയ ഡ്രില്ലുകൾ, ദേശഭക്തി ഗാനങ്ങൾ, ജനക്കൂട്ടത്തിന്റെ ആർപ്പുവിളികൾ എന്നിവയ്ക്ക് ഇവിടെ നിങ്ങൾക്ക് സാക്ഷ്യം വഹിക്കാം. 1947-ലെ ഇന്ത്യാ വിഭജന സമയത്ത് പഞ്ചാബ് പ്രവിശ്യയുടെ വിഭജനം അടയാളപ്പെടുത്തുന്നതിനാൽ ഈ അതിർത്തിക്ക് വലിയ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. അട്ടാരി-വാഗ അതിർത്തി എന്നും ഈ അതിർത്തി അറിയപ്പെടുന്നു.  

Content Highlights: amritsar-golden-temple-history-culture