രാവിലെ വാർത്താചാനൽ തുറന്നപ്പോൾ നടുങ്ങിപ്പോയി. വഴിവക്കിലും ആശുപത്രികളുടെ മുന്നിലുമൊക്കെ ഓക്സിജൻ കിട്ടാതെ മനുഷ്യർ പിടഞ്ഞുവീണ്‌ മരിക്കുകയാണ്‌ എന്ന്‌ മാധ്യമപ്രവർത്തകർ പറയുന്നതുകേട്ടപ്പോൾ. ദൈവമേ, ആറുവർഷംമുമ്പ്‌ മാതൃഭൂമി വാരാന്തപ്പതിപ്പിൽ ഞാനെഴുതിയ ‘പ്രാണവായു’ എന്ന കഥയിലെ അതേ വരികൾ.
കഥയിൽ പറഞ്ഞതുപോലെ കരയിൽ പിടിച്ചിട്ട മത്സ്യങ്ങളെപ്പോലെ പിടഞ്ഞ്‌ തീരുന്ന വിലപ്പെട്ട ജീവനുകൾ. ദൃശ്യങ്ങൾ ചാനലുകളിൽ മിന്നിമറയുന്നുണ്ട്‌. നിലവിളികളാണ്‌ എങ്ങും. കൂട്ടിയിട്ട ശവശരീരങ്ങൾ. ചിതകൾ ഒന്നിച്ച്‌ കത്തുന്നു!
ഒരു പ്രഭാഷണത്തിനിടയിൽ അപ്രതീക്ഷിതമായി പറഞ്ഞുപോയ ചില വാക്കുകളിൽനിന്നാണ്‌ ‘പ്രാണവായു’ എന്ന കഥയുടെ പിറവി സംഭവിച്ചത്‌. 2015 ജൂൺ 16-ന്‌ ചങ്ങനാശ്ശേരി എൻ.എസ്‌.എസ്‌. കോളേജിലെ മലയാളവിഭാഗം സംഘടിപ്പിച്ച ‘പരിസ്ഥിതിയും സാഹിത്യവും’ എന്ന സെമിനാർ ഉദ്‌ഘാടനംചെയ്ത്‌ സംസാരിക്കവേ ഒടുവിൽ സ്വാഭാവികമായും ‘എൻ. മകജെ’ എന്ന നോവലും എൻഡോസൾഫാൻ ദുരിതബാധിതരായ പാവം കുഞ്ഞുങ്ങളുടെ ദയനീയാവസ്ഥയും വിവരിക്കാനിടയായി. അന്നേരം സദസ്സ്‌ വല്ലാത്ത നിശ്ശബ്ദതയിൽ ആണ്ടുപോയി. തുടർന്ന്‌ പ്രസംഗം അവസാനിപ്പിക്കുമ്പോൾ അപ്രതീക്ഷിതമായി മനസ്സിലേക്ക്‌ കുതിച്ചുവന്ന ഒരു ചിന്ത ഞാൻ മൈക്കിലൂടെ പങ്കുവെച്ചു.
‘പ്രിയപ്പെട്ടവരേ പത്തുവർഷം മുമ്പ്‌ കുടിവെള്ളം കടയിൽച്ചെന്ന്‌ പണം കൊടുത്ത്‌ വാങ്ങേണ്ടിവരും എന്ന്‌ ആരെങ്കിലും പറഞ്ഞാൽ നിങ്ങൾ ചിരിക്കും. പക്ഷേ, ഇന്ന്‌ നിങ്ങളെല്ലാവരും ചിരിക്കാതെ കുപ്പിവെള്ളം വാങ്ങിക്കുന്നു. പത്തുവർഷം കഴിഞ്ഞ്‌ ഓക്സിജൻ ക്യൂനിന്ന്‌ നിങ്ങൾ വാങ്ങേണ്ടിവരും എന്ന്‌ ഞാൻ പറഞ്ഞാൽ നിങ്ങൾ ഇപ്പോൾ ചിരിക്കും. പക്ഷേ, പത്തുവർഷം കഴിഞ്ഞ്‌...’’
ഞാൻ പ്രസംഗം അവസാനിപ്പിച്ചു. ആരും ചിരിക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നില്ല. ഒരു നടുക്കം ഹാളിലൂടെ മിന്നിമായുന്നത്‌ എനിക്ക്‌ അനുഭവിക്കാനായി. കസേരയിൽ ഇരുന്നപ്പോഴും കടുത്തൊരു അസ്വാസ്ഥ്യം എന്നെ മൂടിപ്പൊതിഞ്ഞിരുന്നു. എന്താണ്‌ പറഞ്ഞത്‌? അങ്ങനെ പറയാമോ? നാട്ടിൽ തിരിച്ചെത്തിയിട്ടും സ്വാസ്ഥ്യം എനിക്ക്‌ തിരിച്ചുകിട്ടിയില്ല. കഴുത്തിൽ  തൊട്ടാൽ കാണാത്തൊരു പാമ്പ്‌ ചുറഞ്ഞതുപോലെ. കിടക്കപ്പൊറുതിയും നഷ്ടമായപ്പോൾ  രാത്രി എണീറ്റിരുന്ന്‌ ഒരു കൊച്ചുകഥ എഴുതി പ്രാണവായു എന്ന്‌ പേരിട്ട്‌ പിറ്റേന്ന്‌ കാലത്ത്‌  മാതൃഭൂമിക്കയച്ചു. അന്ന്‌ മാതൃഭൂമി 
വാരാന്തപ്പതിപ്പ്‌ എഡിറ്റു ചെയ്തിരുന്ന സുഭാഷ്‌ ചന്ദ്രൻ തൊട്ടടുത്ത ആഴ്ചതന്നെ അത്‌ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. കഥ വെളിച്ചംകണ്ടു. വെളിച്ചമോ ഇരുട്ടോ?
വാസ്തവത്തിൽ ഒരു പ്രതീക്ഷയും ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. പക്ഷേ, വിസ്മയിപ്പിക്കുന്ന പ്രതികരണങ്ങളാണ്‌ ഉണ്ടായത്‌. അപൂർവം ചില കഥകൾക്കേ അങ്ങനെ സംഭവിച്ചിട്ടുള്ളൂ. കഥയ്ക്കൊപ്പം മെയിൽ ഐ.ഡി. ഉണ്ടായിരുന്നതിനാൽ ഒട്ടേറെ കത്തുകൾ വന്നു. ഫോണിലും വായനക്കാർ നടുക്കവും ഭയവും പങ്കുവെച്ചു. തലശ്ശേരിയിലെ ഡോക്ടറായ ബാബു രാമചന്ദ്രൻ വിളിച്ചു: ‘‘ഇത്‌ ഭാവിയുടെ കഥയാണ്‌. വായിച്ചപ്പോൾ പേടിതോന്നി.’’ 2015-ൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച  ‘രണ്ട് മത്സ്യങ്ങൾ’ എന്ന സമാഹാര
ത്തിൽ ഈ കഥ ഉൾപ്പെട്ടപ്പോഴും ധാരാളം വായനക്കാരുണ്ടായി.
‘പ്രാണവായു’ എഴുതി, കുറച്ചുമാസങ്ങൾ കഴിഞ്ഞാണ് ചൈനയിലെ ചില ഹോട്ടലുകളിൽ ബില്ലിനൊപ്പം ഓക്സിജൻ ശ്വസിച്ചതിന്റെ കാശും വാങ്ങുന്നുണ്ടെന്ന വാർത്ത ഞാൻ കണ്ടത്. ഓസ്‌ട്രേലിയയിൽ ഓക്സിജൻ പാർലറുകൾ തുറന്ന വാർത്തയും. പിന്നീടുള്ള വർഷങ്ങളിൽ വായിക്കാനിടയായി. കഥയെഴുതുമ്പോൾ അങ്ങനെയൊന്നും കേട്ടിരുന്നില്ല.
ഒരുവർഷം മുമ്പ് ഡൽഹി നഗരത്തിന് ശ്വാസംമുട്ടിയല്ലോ. (ഇപ്പോഴും ഡൽഹിയിലാണ് വലിയ ദുരന്തം). മലിനവായുവിന്റെ കാര്യത്തിൽ നമ്മുടെ തലസ്ഥാനം ലോകത്തിൽ ഒന്നാംസ്ഥാനം നേടി. വായുസൂചിക 500 കടന്നാൽ അത്യന്തം അപകടകരമാണ് എന്നാണ് കണക്ക്. ഡൽഹിയിൽ അത് 526 ആയി. അതോടെ നഗരത്തിൽ ഓക്സിജൻ പാർലറുകൾ തുറന്നത് വലിയ വാർത്തയായി. പതിനഞ്ച് മിനിറ്റ്‌ ഓക്സിജൻ ശ്വസിച്ചാൽ 299 രൂപ! ഏഴ് ഫ്ലേവറുകളിൽ ഓക്സിജൻ ലഭിക്കും. വ്യത്യസ്ത അളവുകളിൽ ഓക്സിജൻ കിറ്റുകളും ആളുകൾക്ക് കടകളിൽ നിന്ന്‌ ലഭിച്ചുതുടങ്ങി. കഥയിൽ പറഞ്ഞതുപോലെ. അതോടെ സാമൂഹികമാധ്യമങ്ങളിൽ ‘പ്രാണവായു’ വീണ്ടും ചർച്ചാവിഷയമായി.
ഇപ്പോഴിതാ കൊറോണയുണ്ടാക്കിയ ഭീകരാവസ്ഥയിൽ ഈ കഥ വ്യാപകമായി വീണ്ടും ഷെയർ ചെയ്യപ്പെടുന്നു എന്നറിയുന്നു. ഇതെഴുതുമ്പോഴും നൂറ് കണക്കിന് മെസേജുകൾ വരുന്നുണ്ട്. ഈ കഥ ഒരു മുന്നറിയിപ്പായിരുന്നു. പേടിപ്പിക്കലായിരുന്നില്ല. പരക്കംപായുന്ന കുഞ്ഞിനോട്: ‘‘വീഴും, കൈകാലുകൾ പൊട്ടിപ്പോകും’’. എന്നൊക്കെ ഒരമ്മ പറയുന്നത് ഒരിക്കലം കുഞ്ഞ് വീഴാൻ വേണ്ടിയിട്ടല്ലല്ലോ. ആ ഒരു കരുതലാണ് എന്നും കഥകൾക്കുണ്ടാകേണ്ടത് എന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. വഴിവിളക്കുകൾപോലെ ഇരുട്ടിൽ വെളിച്ചം തൂകണം.
അപൂർവം ചില കഥകളുടെ ജാതകമാണിത്. 2013-ലാണ് ‘നീരാളിയൻ’ മാതൃഭൂമി ആഴ്ചപ്പതിപ്പിലെഴുതുന്നത്. ഒലിവ് റെഡ്‌ലി വിഭാഗത്തിൽപ്പെട്ട കടലാമകളെക്കുറിച്ചുള്ള കഥ. ആഗോളതാപനത്തിൽ ഈ ആമ വംശം തിരോഭവിക്കുമോ എന്ന ഭീതിയായിരുന്നു ആ കഥയിൽ പങ്കുവെച്ചത്. ഏഴുവർഷം കഴിയുമ്പോഴേക്കും ആ കഥ നിർഭാഗ്യവശാൽ ഏതാണ്ട് സംഭവിച്ച പോലെയായി നീലേശ്വരത്തെ മരക്കാപ്പ്‌ കടപ്പുറത്തെ ‘നെയ്തൽ’ കടലാമ സംരക്ഷണകേന്ദ്രത്തിലെ പ്രവർത്തകരുടെ അനുഭവമാണത്. ‘മരക്കാപ്പിലെ തെയ്യങ്ങൾ’ എന്ന നോവലിൽ രണ്ടുദശകം മുമ്പ് ഭാവന ചെയ്ത പലതും പിന്നീട് നടുക്കുന്ന യാഥാർഥ്യങ്ങളായി ഞങ്ങൾക്ക് കൺമുന്നിൽ കാണേണ്ടിവന്നിട്ടുണ്ട്.
എഴുത്തുകാരനെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം ഒരു കഥ വായിക്കപ്പെടുന്നതും ചർച്ച ചെയ്യപ്പെടുന്നതും ഭാഗ്യമായിരിക്കാം. പക്ഷേ, ഇതൊക്കെ അതേ അളവിൽ നിർഭാഗ്യം കൂടിയാണ്.
‘പ്രാണവായു’വിൽ കഥാനായിക ചോദിക്കുന്നുണ്ട്: ‘‘ഒരു തെറ്റും ചെയ്യാത്ത മനുഷ്യർ ഇങ്ങനെ മരണപ്പെട്ടാൽ... സർക്കാർ ഇതിനൊക്കെ ഉത്തരം പറയേണ്ടിവരില്ലേ? തിരഞ്ഞെടുപ്പല്ലേ വരാൻ പോകുന്നത്?’’
കഥാനായകൻ പറയുന്നു: ‘‘തിരഞ്ഞെടുപ്പോ? പുറത്തെടുപ്പ് എന്നല്ലേ പറയേണ്ടത്. ഓരോ അഞ്ചുകൊല്ലം കൂടുമ്പോഴും ജനം സഹിക്കാനാവാതെ ഭരണകൂടത്തെ പുറത്താക്കുകയാണ്‌. ഇതിനെ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്‌ എന്ന്‌ വിളിക്കുന്നതുതന്നെ അസംബന്ധമാണ്‌. പൗരന്‌ പ്രാണവായു കൊടുക്കാൻ കഴിയാത്ത സർക്കാർ എന്തിന്‌ നിലനിൽക്കണം?’’
ഇനി ജനത്തിന്റെ കാര്യത്തിലേക്ക്‌ വന്നാലോ? ഉരുൾപൊട്ടൽ, പ്രളയങ്ങൾ, ആഗോളതാപനം, എന്തിന്‌ ഈ മഹാമാരിയിൽ നിന്നുപോലും മലയാളി എന്തെങ്കിലും പാഠംപഠിക്കുമെന്ന പ്രതീക്ഷ എനിക്ക്‌ തരിമ്പുമില്ല. രണ്ടുകൊല്ലം മുമ്പ്‌ ഓക്സിജൻ വിഷയമായി മറ്റൊരു കഥ ഞാൻ എഴുതിയിരുന്നു. ‘ഭാഷാപോഷിണി’യിൽ. മാതൃഭൂമി പ്രസിദ്ധീകരിച്ച ‘ചിന്നമുണ്ടി’ എന്ന കഥാസമാഹാരത്തിലതുണ്ട്‌. ആമസോൺ കാട്‌ കത്തുന്ന ഭയാനകദൃശ്യങ്ങൾ കണ്ട്‌ ടി.വി.യുടെ മുന്നിൽ വേവലാതിപ്പെടുന്ന ഭാര്യ. ഭൂമിക്കുവേണ്ട ഓക്സിജൻ കൂടുതലും കിട്ടുന്നത്‌ ആമസോണിൽനിന്നാണ്‌ എന്ന്‌ അവൾ പരിഭവിക്കുമ്പോൾ, ഗൂഗിൾവഴി ‘ആമസോണി’ൽ കയറി ആയിരം ലിറ്റർ ഓക്സിജൻ ബുക്ക്‌ ചെയ്ത്‌ ഭർത്താവ്‌ പറയുകയാണ്‌: ‘‘പേടിക്കേണ്ടടീ, ആമസോണിൽ വേണ്ടത്ര സ്റ്റോക്കുണ്ട്‌’’ എന്ന്‌ ഈ ടിപ്പിക്കൽ മലയാളിയെ എന്റെ ഒട്ടേറെയായ പരിസ്ഥിതികഥകളിൽ ആവർത്തിച്ചുകാണാം. 

ഇരട്ടക്ലൈമാക്സ്‌

ഇപ്പോൾ വ്യാപകമായി പ്രചരിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന ‘പ്രാണവായു’വിന്‌ മറ്റൊരു ക്ലൈമാക്സ്‌ ഉള്ളകാര്യം വെളിപ്പെടുത്തട്ടെ. 2017-ൽ ഏഴാം ക്ളാസിലെ കുട്ടികൾക്കുവേണ്ടി സർവശിക്ഷാ അഭിയാൻ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച ‘വേനൽപ്പച്ച-എന്റെ പ്രകൃതി പുസ്തക’ത്തിൽ ഈ കഥ ചേർത്തപ്പോൾ പുതിയ ഒരു പാരഗ്രാഫ്‌ ഒടുവിൽ ചേർത്തിട്ടുണ്ട്‌. 
കുട്ടികൾക്ക്‌ പ്രതീക്ഷ നൽകണം എന്ന പത്രാധിപ സമിതിയുടെ നിർദേശപ്രകാരമായിരുന്നു അത്‌ ചെയ്തത്‌. കഴിഞ്ഞവർഷം കൊച്ചി കോർപ്പറേഷനുവേണ്ടി, കൊച്ചി നഗരത്തിലെ കുട്ടികൾക്ക്‌ നൽകാൻ തയ്യാറാക്കിയ ‘പട്ടണപ്പച്ച-എന്റെ പ്രകൃതി പുസ്തക’ത്തിലും ഇതുണ്ട്‌. രണ്ട്‌ മികച്ച പുസ്തകങ്ങളുടെയും പത്രാധിപർ പരിസ്ഥിതി ചിന്തകനായ ഡോ. ഉണ്ണികൃഷ്ണനാണ്‌. കഥയിൽ കൂട്ടിച്ചേർത്ത്‌ പാരഗ്രാഫ്‌ ഇങ്ങനെയാണ്‌: ‘‘അനീഷ മുറിയിലേക്ക്‌ കയറിപ്പോയി. നെഞ്ചിടിപ്പോടെ വരുൺ ഇരുന്നു. അഞ്ചുനിമിഷം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ അവർ പുറത്തേക്ക്‌ വന്നു. വരുൺ ഉത്‌കണ്ഠയോടെ മുഖമുയർത്തി. അനീഷ പറഞ്ഞു: ‘‘ഞാനത്‌ ചെയ്യില്ല വരുൺ നമ്മളാരും അത്‌ ചെയ്യില്ല. അവർ സ്വസ്ഥരായി ഉറങ്ങുകയാണ്‌. നോക്കൂ, രണ്ട്‌ ദിവസത്തിനുള്ളിൽ കാര്യങ്ങളൊക്കെ നേരെയാകും. നമുക്ക്‌ കാത്തിരിക്കാം.’’
അതേ നമുക്ക്‌ പ്രതീക്ഷയോടെ കാത്തിരിക്കാം. ഇരുട്ടുമാറി വെളിച്ചം വരും. പൊട്ടൻ തെയ്യത്തിന്റെ തോറ്റത്തിലുണ്ട്‌: ‘രാവ്‌ കറ്‌ത്താലും രാവിന്റെയുള്ളില്‌ സൂരിയനുണ്ട്‌, പുതിയോര്‌ സൂരിയൻ’