സൂര്യവംശജരിൽ മറ്റൊരു പ്രജാപാലകനും ലബ്ധമാകാത്ത അനുഭവഘടനകളാണ് വനവാസം ശ്രീരാമന് സമ്മാനിക്കുന്നത്. യാത്രയുടെ ദുർലഭമായ മഹത്ത്വമെന്തെന്നു വെളിപ്പെടുമ്പോൾ, നാം മന്ഥരയെ കനിവോടെ സ്മരിച്ചേക്കാം. മഹാകാവ്യത്തിന്റെ മർമത്തിലേക്കുള്ള ഒരു സൂചന കൂടിയാണത്. അവിടെ നികൃഷ്ടകഥാപാത്രങ്ങളെന്ന ഒന്നില്ല. എല്ലാ സത്തകളെയും എല്ലാ വികർമങ്ങളെയും അവയുടേതായ സാഹചര്യത്തിൽ മനസ്സിലാക്കാൻ ശ്രമിക്കുമ്പോൾ ഈ കടന്നുപോക്കുകളെ അത്രയും നിർമമമായി നാം വിലയിരുത്തുന്നു.

അഗസ്ത്യാശ്രമത്തിന്റെ വിഭൂഷകൾ വായിച്ചാൽ എങ്ങനെ അതൊരു ശുഭദേശമായി മാറിയിരിക്കുന്നു എന്നു ധരിക്കാനാവും. പഞ്ചവടിയിലേക്കുള്ള ഹൃദ്യമായ ഒരാമുഖം കൂടിയാണിത്.

‘സർവർത്തുഫലകുസുമാഢ്യപാദപലതാ-

സംവൃതം നാനാമൃഗസഞ്ചയനിഷേവിതം

നാനാപക്ഷികൾ നാദംകൊണ്ടതിമനോഹരം

കാനനം ജാതിവൈരരഹിതജന്തുപൂർണം...’

വിവിധ ജന്തുക്കൾ തമ്മിൽ വൈരം ഇല്ലാതായ ഒരു കാനനതലം. ബ്രഹ്മലോകവും ഇതിനോടു നേരല്ലത്രേ എന്നാണ് എഴുത്തച്ഛൻ പാടുക.

അയോധ്യയിൽ ദശരഥന്റെ ഇംഗിതമനുസരിച്ച് പട്ടാഭിഷേകവും കഴിഞ്ഞ് വാണിരുന്നെങ്കിൽ ലഭ്യമല്ലാതെ പോകുമായിരുന്ന അപൂർവസമാഗമങ്ങളാണ്, ഈ മഹാരണ്യത്തിൽ ശ്രീരാമന് ചൊരിഞ്ഞുകിട്ടുന്നത്. അഗസ്ത്യസ്തുതിയിൽ പ്രതിഫലിക്കുന്നത് സാത്വികവും രാജസവും താമസികവും കലർന്ന ഈ പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ പ്രകൃതങ്ങളാണ്.

‘രണ്ടുയോജന വഴിചെല്ലുമ്പോളിവിടെ നി-

ന്നുണ്ടല്ലോ പുണ്യഭൂമിയാകിയ പഞ്ചവടി

ഗൗതമീ തീരേ...’

ഇവിടെയാണ് സൗമിത്രി പർണപുഷ്പങ്ങൾകൊണ്ട് തല്പം തീർക്കുന്നത്, രാമനും സീതയ്ക്കും അഭയം നൽകുന്നത്, കാഴ്ചകൾ നാലുവശത്തുനിന്നും പ്രവഹിക്കുന്ന അതീവ ഹൃദയഹാരിയായ ഒരു ഉടജം. അതിന്റെ ശാന്തിയെന്തെന്ന് അനുഭവസ്ഥനാവുക സൗമിത്രി തന്നെയാണ്.

ശ്രീരാമൻ ലക്ഷ്മണന് പറഞ്ഞുകൊടുക്കുന്ന രണ്ടാമത്തെ സാരോപദേശത്തിലൂടെ.

ആദ്യത്തേത്‌, വിച്ഛിന്നാഭിഷേകത്തിന്റെ വേളയിലായിരുന്നെങ്കിൽ ഇപ്പോഴത് കുറേക്കൂടി പരിപാകം വന്ന, തീർത്തും ശമാത്മകമായ അരണ്യത്തിലെ വൃക്ഷങ്ങൾക്കിടയ്ക്കാണെന്നു മാത്രം.

മനസ്സേറ്റവും ശമിപ്പിക്കപ്പെട്ട വേളയിൽമാത്രം പുറപ്പെടുന്ന സാരാംശഗീതികളാണ് തുടർന്നു നാം ശ്രവിക്കുക. ധ്യാനസ്ഥമായ ഒരു ചേതനയിൽ നിന്നുമാത്രം പുറപ്പെടുന്ന സാത്വിക പ്രമാണങ്ങൾ, സാത്വികാവാസത്തിന്റെ പ്രതിഫലനങ്ങൾ.

പൂർവനിശ്ചിതം ചെയ്യപ്പെട്ട മുഹൂർത്തമാണ് അവിടെ ഉദ്ഭൂതമായത്. അതല്ലാതെ ശാലീനതയാർന്ന മറ്റൊരു സന്ദർഭം വേറെയില്ലെന്ന് നാം അന്തരിന്ദ്രിയങ്ങളാൽ അറിയുന്നു. തുടർന്നുവരുന്ന സംഘർഷങ്ങളിൽ നിന്നൊക്കെ അകന്ന് പ്രശാന്തതമൂർത്തീഭവിച്ച പഞ്ചവടീസന്ധ്യയിൽ.

വര: ബി.എസ്‌. പ്രദീപ്‌കുമാർ