ഇന്ത്യയിലെ സാമ്രാജ്യത്വ-ഫാസിസ്റ്റ്‌വിരുദ്ധ ചിന്താഗതിക്കാരായ യുവതയെ ആവേശംകൊള്ളിക്കുന്നതിലും ആകർഷിക്കുന്നതിലും സമീപകാലത്തൊന്നും മറ്റൊരു യുവനേതാവും കനയ്യകുമാറിനെപ്പോലെ വിജയിച്ചിരുന്നില്ല. കഴിഞ്ഞ കുറച്ചു ദശാബ്ദങ്ങളായി ഇന്ത്യൻ രാഷ്ട്രീയത്തിൽനിന്ന്‌ ക്രമാനുഗതമായി അന്യംനിന്നുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന സി.പി.ഐ.ക്ക്‌ അപ്രതീക്ഷിതമായി ലഭിച്ച രാഷ്ട്രീയനിധിയായി കനയ്യയുടെ ദേശീയ മുഖ്യധാരയിലേക്കുള്ള വരവ്‌ വിലയിരുത്തപ്പെട്ടു. കനയ്യയുടെ ഫാസിസ്റ്റ്‌വിരുദ്ധ ശബ്ദം ദേശീയതലത്തിൽ സ്വീകാര്യത നേടിയിരുന്നുവെന്നതിൽ തർക്കമില്ല. പക്ഷേ, കനയ്യയുടെ സി.പി.ഐ.യിൽനിന്നുള്ള പടിയിറക്കം ഇന്ത്യൻ രാഷ്ട്രീയത്തിൽനിന്നുള്ള സി.പി. ഐ.യുടെ പടിയിറക്കത്തിന്റെ സൂചനകൂടിയാണോയെന്നും വിലയിരുത്തപ്പെടേണ്ടതാണ്‌.

 സ്റ്റാലിനിസത്തിന്റെ ബലിയാട്‌
ജെ.എൻ.യു. വിദ്യാർഥിയൂണിയൻ പ്രസിഡന്റായിരിക്കെ കനയ്യകുമാർ നടത്തിയ ഫാസിസ്റ്റ്‌വിരുദ്ധ ഇടപെടലിലൂടെ നേടിയ അപ്രതീക്ഷിത ദേശീയശ്രദ്ധ യുവജനങ്ങളെ വലിയതോതിൽ ആകർഷിക്കാനുള്ള ഉത്തേജകമായി സി.പി.ഐ. ദേശീയനേതൃത്വത്തിന്‌ ഉപയോഗിക്കാമായിരുന്നു. നേതൃത്വത്തിന്റെ പരമ്പരാഗത സ്റ്റാലിനിസ്റ്റ്‌ ശൈലിയോട്‌ അതിവേഗം കനയ്യയെപ്പോലൊരു സമർഥനായ ചെറുപ്പക്കാരന്‌ വിരക്തിതോന്നിയിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ അതിൽ അദ്‌ഭുതപ്പെടാനൊന്നുമില്ല.

1970-കളിൽ സി.പി.ഐ.യുടെ ഉന്നതനേതാക്കളിൽപ്പെട്ട മോഹൻ കുമരമംഗലം, നന്ദിനിസത്പതി, കെ.ആർ. ഗണേഷ്‌ എന്നിവർ നേതൃത്വത്തിന്റെ സ്റ്റാലിനിസ്റ്റ്‌ സമീപനം ഉൾക്കൊള്ളാനാകാതെ രാജിവെച്ച്‌ കോൺഗ്രസിൽച്ചേർന്ന സംഭവമാണിപ്പോൾ ഓർമവരുന്നത്‌. കുമരമംഗലവും ഗണേഷും കേന്ദ്രമന്ത്രിമാരായി. നന്ദിനി സത്പതി ഒഡിഷ മുഖ്യമന്ത്രിയും. കനയ്യയുടെ കോൺഗ്രസിലേക്കുള്ള ചേക്കേറൽ ഉദ്ദേശിച്ച ഫലംചെയ്താൽ, ഒരുപക്ഷേ, നാളെ കനയ്യ ബിഹാറിൽ താക്കോൽസ്ഥാനം അലങ്കരിച്ചുകൂടെന്നില്ല. കർപ്പൂരി ഠാക്കൂറിനെയും ലാലുപ്രസാദ്‌ യാദവിനെയുംപോലുള്ള സോഷ്യലിസ്റ്റ്‌ നേതാക്കൾ അത്തരം സാധ്യതകൾ തെളിയിച്ച മണ്ണാണ്‌ ബിഹാറിന്റേത്‌.

കുമരമംഗലമുൾ​െപ്പടെയുള്ളവരുടെ സി.പി.ഐ.യിൽനിന്നുള്ള രാജി 1970-കളിൽ സംഭവിച്ചത്‌ സി.പി. ഐ. കോൺഗ്രസുമായി ദേശീയതലത്തിൽ മുന്നണിയുണ്ടാക്കിയതിനു ശേഷമായിരുന്നുവെന്ന്‌ ഓർക്കണം. രാഷ്ട്രീയനയം സംബന്ധിച്ചുള്ള തർക്കമല്ല, മറിച്ച്‌ നേതൃത്വത്തിന്റെ സ്റ്റാലിനിസ്റ്റ്‌-സെക്ടേറിയൻ സമീപനങ്ങളായിരുന്നു പരിണിതപ്രജ്ഞരായ മുതിർന്ന സഖാക്കളെ പടിയിറക്കിയത്‌. കനയ്യകുമാറിന്റെ ഇപ്പോഴത്തെ തീരുമാനം കാണിക്കുന്നതും പാർട്ടി നേതൃത്വത്തിന്റെ സ്റ്റാലിനിസ്റ്റ്‌ സമീപനങ്ങളോടുള്ള പ്രതിഷേധമാണ്‌. കനയ്യകുമാറിലുള്ള സാധ്യതകണ്ട്‌ തുറന്ന സമീപനമായിരുന്നു സി.പി.ഐ. നേതൃത്വത്തിനുണ്ടായിരുന്നതെങ്കിൽ ചുരുങ്ങിയപക്ഷം കനയ്യകുമാർ കേരളത്തിൽനിന്ന്‌ തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട രാജ്യസഭാംഗമായി ഇതിനകം ഇന്ത്യൻ പാർലമെന്റിൽ തിളങ്ങുമായിരുന്നു. എറിയാനറിയുന്നവന്റെ കൈയിൽ വടികൊടുക്കാതെ മൂലയ്ക്കിരുത്തുന്ന സ്റ്റാലിനിസ്റ്റ്‌ രീതി ലോകമെമ്പാടുമുള്ള കമ്യൂണിസ്റ്റ്‌ പ്രസ്ഥാനങ്ങളിൽ എല്ലാകാലത്തും കുപ്രസിദ്ധിനേടിയിരുന്നു.

 സി.പി.ഐ.: വളർച്ചയും തളർച്ചയും
1925-ലാണ്‌ ആർ.എസ്‌.എസും ഇന്ത്യൻ കമ്യൂണിസ്റ്റ്‌ പാർട്ടിയും രൂപവത്‌കൃതമായത്‌. ആർ.എസ്‌.എസ്‌. ബി.ജെ.പി.യിലൂടെ ഇന്ത്യയിൽ ഏതാണ്ട്‌ സമഗ്രാധിപത്യം ഉറപ്പിക്കുന്ന പ്രക്രിയയിലാണിന്ന്‌. എന്നാൽ, സി. പി.ഐ.യുടെയും സി.പി.എമ്മിന്റെയും ഇന്നത്തെ അവസ്ഥയെന്താണ്‌? 1952-ൽ ഒന്നാം ലോക്‌സഭയിൽ 52 സീറ്റോടെ മുഖ്യപ്രതിപക്ഷമായിരുന്നു സി.പി.ഐ. 1957-ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഒമ്പത്‌ശതമാനത്തോളം വോട്ടുനേടി. ബൊംബെ സിറ്റി സെൻട്രൽ പാർലമെന്റ്‌ സീറ്റിൽനിന്ന്‌ വിജയിച്ച എസ്‌.എ. ഡാങ്കെക്ക്‌ പണ്ഡിറ്റ്‌ നെഹ്രുവിനെക്കാൾ ഭൂരിപക്ഷം നേടാൻ കഴിഞ്ഞു. ഇതേ കാലയളവിൽ ഡൽഹി-ബോംബെ നഗരകോർപ്പറേഷനുകളിൽ യഥാക്രമം മേയർമാർ സി.പി. ഐ. യുടെ അരുണ അസഫലിയും എസ്‌.എസ്‌. മിറാജ്കറുമായിരുന്നു. എന്നാൽ, ഇന്നോ?
1978-ലെ ഭട്ടിൻഡാ കോൺഗ്രസിനുശേഷം പിന്നിട്ട ദശാബ്ദങ്ങളിൽ സി.പി.ഐ.യുടെ വളർച്ചയുടെ ഗ്രാഫ്‌ കുത്തനെ താഴേക്കാണ്‌. ഇപ്പോൾ നെല്ലിപ്പടികണ്ടുതുടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. സി.പി.ഐ. ഇന്നറിയേണ്ട ഒരു വസ്തുത, ഭട്ടിൻഡയിൽവെച്ച്‌ കോൺഗ്രസുമായുള്ള ബന്ധം അവസാനിപ്പിച്ച ആ പാർട്ടി ചരിത്രത്തിൽ ഏറ്റവും വലിയ വളർച്ചനേടിയ കാലഘട്ടം കോൺഗ്രസുമായി സഹകരണം നിലനിന്നിരുന്ന 1975-'78 കാലഘട്ടത്തിലായിരുന്നുവെന്നതാണ്‌.

നേതാവ്‌ പ്രസ്ഥാനത്തെയല്ല, പ്രസ്ഥാനം നേതാവിനെയാണ്‌ സൃഷ്ടിക്കുകയെന്ന ലെനിനിസ്റ്റ്‌ കാഴ്ചപ്പാട്‌ ഇപ്പോഴും പ്രസക്തമാണ്‌. 1978-ൽ ഭട്ടിൻഡയിൽവെച്ച്‌ സി.പി.ഐ. ചെയ്തത്‌ ദേശീയ ജനാധിപത്യവിപ്ളവമെന്ന, കോൺഗ്രസിനെക്കൂടി ഉൾക്കൊള്ളിച്ചുകൊണ്ട്‌ സാമ്രാജ്യത്വത്തിനും വർഗീയ ഫാസിസത്തിനുമെതിരേ വിശാലമുന്നണിയെന്ന, സ്വന്തം നയം ഉപേക്ഷിച്ച്‌ ജനകീയ ജനാധിപത്യ വിപ്ലവമെന്ന സി.പി.എം. നയത്തെ സ്വീകരിക്കുകയെന്ന വൻപാളിച്ചയാണ്‌. ഇതോടെ സി.പി.എമ്മാണ്‌ ശരിയെന്നും 1964-ലെ പിളർപ്പ്‌ അനിവാര്യമായിരുന്നുവെന്നുമുള്ള സി.പി.എമ്മിന്റെ എക്കാലത്തെയും വാദത്തിന്റെ അംഗീകാരമായി സി.പി.ഐ.യുടെ ഭട്ടിൻഡാ തീരുമാനം വ്യാഖ്യാനിക്കപ്പെട്ടു. അതുവഴി സി.പി.എം. രാഷ്ട്രീയനിലനിൽപ്പുണ്ടാക്കുകയും ചെയ്തു. അടിയന്താരവസ്ഥയെ പിന്തുണച്ചതിന്റെ കുറ്റബോധം താഴെയിറക്കാൻ സി.പി.ഐ. കാട്ടിയ ആനമണ്ടത്തരം! എസ്‌.എ. ഡാങ്കെമുതൽ സി.കെ. ചന്ദ്രപ്പൻവരെ, അനവസരത്തിലുള്ള ഈ നയംമാറ്റത്തിലെ അപകടം ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയതായിരുന്നു. 1978-ൽ ഭട്ടിൻഡയിൽ സി.പി.ഐ.ക്ക്‌ സംഭവിച്ചത്‌ സി.പി.എമ്മിനുമുന്നിൽ സ്വന്തം അസ്തിത്വംതന്നെ അടിയറവെക്കലായിരുന്നു. അവിടന്നിങ്ങോട്ട്‌ സി.പി.എമ്മിന്റെ ‘ബി’ ടീം മാത്രമായ ഒരു പ്രസ്ഥാനമെങ്ങനെ അപ്രസക്തമാകാതിരിക്കും? ആശയപരമായി ചലനമറ്റാൽ പിന്നെ എങ്ങനെ ആ പ്രസ്ഥാനം കാമ്പുള്ള പുതിയ നേതാക്കളെ സൃഷ്ടിക്കും?

പ്രമുഖ ഗാന്ധിയൻ കമ്യൂണിസ്റ്റ്‌ കെ. മാധവന്റെ പുത്രനായ ലേഖകൻ ദീർഘകാലം സി.പി.ഐ. അംഗമായിരുന്നു