cartoonഈ റിപ്പബ്ലിക് ദിനത്തിലെ മുഖ്യാതിഥിയായി വരേണ്ടിയിരുന്ന ബ്രിട്ടീഷ്‌ പ്രധാനമന്ത്രി ബോറിസ് ജോൺസൺ യാത്ര മാറ്റിവെച്ചത് ഒരുകണക്കിന് നന്നായി. മഹാമാരി നീങ്ങി കാലംതെളിയുമ്പോൾ നടക്കേണ്ട സന്ദർശ‌നമാണത്.  

ബ്രിട്ടനുമായി ഇന്ത്യ വലിയൊരു ചരിത്രം പങ്കുവെക്കുന്നുണ്ട്. അവിടെനിന്ന്‌ ഒരു വിശിഷ്ടാതിഥി എത്തുമ്പോൾ നമുക്ക് ഒരുപാടുകാര്യങ്ങൾ ഓർക്കാനുണ്ടാവും. കോളനി വാഴ്ചയുടെ ചൂഷണത്തിനപ്പുറം ആതിഥ്യമര്യാദയുടെ ഭാഗമായി പരാമർശിക്കപ്പെടുക സായ്പിൽനിന്ന് നമുക്ക് കൈവന്ന നേട്ടങ്ങളായിരിക്കും. ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷ, ക്രിക്കറ്റ്‌കളി തുടങ്ങിയ ചെറുതല്ലാത്ത നിരയുടെ കൂടെ തീർച്ചയായും എടുത്തുപറയാവുന്നതാണ് മെക്കാളെ പ്രഭുവിന്റെ ഇന്ത്യൻ ശിക്ഷാനിയമവും സർ ഡേവിഡ്‌ ലോയുടെ കാർട്ടൂണും.

ലോർഡ്‌ തോമസ്‌ ബാബിങ്‌ടൻ മെക്കാളെ എന്ന ഭരണകർത്താവിനെപ്പറ്റി ചരിത്രപുസ്തകങ്ങളിൽ നാം വായിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇന്ത്യൻ കാർട്ടൂണിന്‍റെ ചരിത്രം എഴുതപ്പെടാത്തതുകൊണ്ട് ഡേവിഡ്‌ ലോയെ പരിചയപ്പെടുത്താം. ലണ്ടനിൽ കുടിയേറി ‘ഈവനിങ്‌ ന്യൂസ്‌’ എന്ന സായാഹ്ന പത്രത്തിൽ വരച്ച ന്യൂസീലൻഡുകാരനായ ലോ കഴിഞ്ഞ നൂറ്റാണ്ടിലെ ഏറ്റവുംവലിയ രാഷ്ട്രീയ കാർട്ടൂണിസ്റ്റായി പരിഗണിക്കപ്പെടുന്നു. രണ്ട് ലോകയുദ്ധങ്ങൾക്കിടയ്ക്ക് വടക്ക് ‘ടൈംസ്‌ ഓഫ് ഇന്ത്യ’യിലും തെക്ക് ‘ദി ഹിന്ദു’വിലും ലോയുടെ കാർട്ടൂണുകൾ പുനഃപ്രസിദ്ധീകരിച്ചിരുന്നു. ഇവയാണ് ശങ്കറും ആർ.കെ. ലക്ഷ്മണും തൊട്ട് ‘മാതൃഭൂമി ആഴ്ചപ്പതിപ്പി’ൽ അറുപത്‌-എഴുപതുകളിൽ ‘വീക്ഷണവിശേഷം’ എന്ന സാമൂഹിക കാർട്ടൂൺ പംക്തി ചെയ്ത തോമസ്‌വരെ മാതൃകയാക്കിയത്. കാലേക്കൂട്ടി നാസിരാഷ്ട്രീയത്തിന്‍റെ അപകടം ചൂണ്ടിക്കാണിച്ച ലോയുടെ സ്വാധീനം ഇന്ത്യൻ രാഷ്ട്രീയ കാർട്ടൂണിന്റെ അടിസ്ഥാന രൂപത്തിലും ഭാവത്തിലും  ഇന്നുമുണ്ട്. ഇതിലും വലുതാണ്‌ ലോയ്ക്ക് ഒരുനൂറ്റാണ്ടുമുമ്പ്‌ ഇവിടെ വന്ന്‌ നമ്മെ അടക്കിഭരിക്കാൻ ഒരു വ്യവസ്ഥ ഉണ്ടാക്കിയ മെക്കാളെയുടെ സ്വാധീനം.

നിയമവാഴ്ചയിലും ഹാസ്യചിത്രത്തിലും മാതൃരാജ്യമായ ബ്രിട്ടനിൽ ഒരുപാടു മാറ്റങ്ങളുണ്ടായി. എന്നാൽ, നാം അഗ്രഗാമികളിൽനിന്നു ഒരുപാടൊന്നും മുന്നോട്ടു പോയിട്ടില്ല. ഈ മേല്ലെപോക്കിനിടയ്ക്ക് മെക്കാളെ, ഡേവിഡ്‌ ലോയുടെ വഴിമുടക്കുന്ന വിചിത്ര കാഴ്ചയാണ് മുമ്പിൽ. 

കാർട്ടൂണിസ്റ്റിനെതിരേ നിയമനടപടികളെടുക്കാൻ നമ്മുടെ സർക്കാരുകൾക്ക് മടിയില്ലാതായിട്ടു വർഷങ്ങളായി. അണ്ണ ഹസാരെയുടെ അഴിമതിവിരുദ്ധ പ്രക്ഷോഭത്തിന്റെ ഭാഗമായി വരച്ച ഒരു കാർട്ടൂണിന്‍റെ പേരിൽ അസീം തൃവേദി എന്ന തുടക്കക്കാരനെതിരേ മുംബൈ പോലീസ് എഴുതിച്ചേർത്ത വകുപ്പുകളിൽ രാജ്യദ്രോഹക്കുറ്റവും പെടും. ഇത് പിന്നീട് നീക്കംചെയ്തെങ്കിലും രണ്ടാമതൊന്നാലോചിക്കാതെ പെൻസിലും ഐപാഡും കൊണ്ടുനടക്കുന്ന ഒരു നിരായുധനെതിരേ എടുത്ത തീവ്ര നടപടി തിരിഞ്ഞുനോക്കുമ്പോൾ ഒരു റിഹേഴ്‌സൽ ആയിട്ട് തോന്നുന്നു. ആദ്യത്തെ അടി കാർട്ടൂണിസ്റ്റിനു കിട്ടി എന്നു കരുതിയാൽമതി. 

അത്യപൂർവ സന്ദർഭങ്ങളിൽ മതിയായ കാരണം ഉണ്ടെന്നു ഉറപ്പുവരുത്തി മാത്രം ഉപയോഗിക്കേണ്ട ഒരു അറ്റകൈ പ്രയോഗമെന്ന് ഉന്നതകോടതികൾ പലവട്ടം ചൂണ്ടിക്കാണിച്ച ഈ വകുപ്പ് ഏതാണ്ട് പെറ്റിക്കേസ് അടിക്കുന്ന ലാഘവത്തോടെ പോലീസ് കൈകാര്യം ചെയ്തുതുടങ്ങിയിട്ടുണ്ട്. പ്രശസ്തരായ വാർത്താലേഖകന്മാർക്കും പത്രധിപന്മാർക്കും എതിരേ കഴിഞ്ഞ ആഴ്ചകളിൽ ഇറങ്ങിയ എഫ്.ഐ. ആറുകളിലൊക്കെയും IPC 124 A എന്ന ഈ അക്ഷരാക്കങ്ങൾ തിളങ്ങിനിൽക്കുന്നു. തൊണ്ണൂറ്റൊമ്പതു വർഷംമുമ്പ് ഗാന്ധിജിയെ ജയിലിൽ അടച്ചത് ഇതിന്‍റെ പേരിലാണ്. അദ്ദേഹം ഈ അനുച്ഛേദത്തിനു നൽകിയ വിശേഷണം വരയ്ക്കാതെ വരച്ചിട്ട ഒരു കാർട്ടൂൺ പോലെ ഓർമയിൽ നിൽക്കും: “ഇന്ത്യൻ ശിക്ഷാനിയമത്തിന്റെ യുവരാജൻ”.   

മെക്കാളെയുടെ മാനദണ്ഡങ്ങൾ മാതൃരാജ്യം എന്നോ ഉപേക്ഷിച്ചു. അല്ലെങ്കിൽ, അബു അബ്രഹാം അറുപതുകളിൽ വരച്ച ‘ഗാർഡിയൻ’ പോലത്തെ ബ്രിട്ടീഷ്‌  മുഖ്യധാരാ പത്രങ്ങളിലെ ഇന്നത്തെ കാർട്ടൂണിസ്റ്റുകളുടെ സ്ഥിരവാസം ജയിലിൽ ആയിരിക്കും. അമ്പതുവർഷം ‘സൺ‌ഡേ ടൈംസിൽ’ ദയാലേശമന്യേ എഡിറ്റ്‌ കാർട്ടൂൺ വരച്ച ജെറാൾഡ് സ്കാർഫ്  (Gerald Scarfe) ആണ് ‘യെസ് മിനിസ്റ്റർ’, ‘യെസ് പ്രൈംമിനിസ്റ്റർ’ എന്നീ ടി.വി. പരമ്പരകളുടെ ടൈറ്റിൽസ്‌ (titles) ചെയ്തിരുന്നത്. സ്ഥിരം കാഴ്ചക്കാരിലൊരാൾ പ്രധാനമന്ത്രി മാർഗരറ്റ് താച്ചറായിരുന്നു. യാഥാസ്ഥിതികയായിരുന്ന അവർക്കൊരു പ്രകോപനവും തോന്നിയില്ല. മഹാറാണി വാഴുന്ന രാജ്യമാണ് ഇന്നും ബ്രിട്ടൻ. പക്ഷേ ‘യുവരാജന്‍റെ’ തേർവാഴ്ചകാണാൻ ഇങ്ങോട്ടുവരുക.