മൂന്നായിക്കിടന്ന മലയാളക്കര ഐക്യകേരളമായ നവംബർ ഒന്നിനുതന്നെയാണ് ഇത്തവണ ഗുരുവായൂർ സത്യാഗ്രഹത്തിന്റെ നവതിയും കടന്നുവരുന്നത്.  ഇന്ത്യയൊട്ടാകെയുള്ള ദേശീയ നേതാക്കളുടെയും സാമൂഹിക പ്രവർത്തകരുടെയും ശ്രദ്ധ പിടിച്ചുപറ്റുകയും ഗാന്ധിജിയും രവീന്ദ്രനാഥ് ടാഗോറും ഉൾപ്പെടെയുള്ളവർ ഇടപെടുകയുംചെയ്ത ഗുരുവായൂർ സത്യാഗ്രഹം(1931-‘32)  കേരള സാമൂഹിക-രാഷ്ട്രീയ മണ്ഡലങ്ങളിൽ സൃഷ്ടിച്ച ചലനം വലുതാണ്. 

വൈക്കം സത്യാഗ്രഹം സമസ്തഹിന്ദുക്കൾക്കും സഞ്ചാരസ്വാതന്ത്ര്യത്തിനായിരുന്നെങ്കിൽ, ഏഴുവർഷത്തിനുശേഷംനടന്ന ഗുരുവായൂർ സത്യാഗ്രഹം ക്ഷേത്രത്തിനുള്ളിൽക്കടന്ന് ആരാധന നടത്താനുള്ള അനുവാദത്തിനുവേണ്ടിയായിരുന്നു. 

 ഗാന്ധിജിയുടെ അറസ്റ്റോടെ ഇന്ത്യയൊട്ടാകെ ഇളകിമറിഞ്ഞ  പ്രതിേഷധത്തിനിടയിൽ, കോൺഗ്രസ് നിയമവിരുദ്ധ സംഘടനയായി സർക്കാർ പ്രഖ്യാപിച്ചു. അതോടെ കോഴിക്കോട് ‘മാതൃഭൂമി’ ഓഫീസിൽ പ്രവർത്തിച്ചിരുന്ന കോൺഗ്രസ് ഓഫീസ് അവിടെനിന്ന്‌ രഹസ്യമായി മറ്റൊരു സ്ഥലത്തേക്ക് മാറ്റി. കോൺഗ്രസിനോടൊപ്പം അതിന്റെ കീഴിൽ പ്രവർത്തിച്ചിരുന്ന ക്ഷേത്രപ്രവേശനകമ്മിറ്റിയും പിരിച്ചുവിട്ടു. ഗുരുവായൂർ സത്യാഗ്രഹം തുടരാൻ പന്ത്രണ്ട്‌ അംഗങ്ങളുള്ള പുതിയ കമ്മിറ്റിയെ കേളപ്പൻ പ്രഖ്യാപിച്ചു.

വട്ടമേശ സമ്മേളനത്തിന്റെ ചുവടുപിടിച്ച് ഇന്ത്യയിലെ ഹിന്ദുക്കളെ ഭിന്നിപ്പിക്കാനുള്ള ബ്രിട്ടീഷ് സർക്കാരിന്റെ തീരുമാനത്തിനെതിരേ ഗാന്ധിജി െയർവാദാ ജയിലിൽ മരണംവരെ നിരാഹാരം പ്രഖ്യാപിച്ചത്. താനും ക്ഷേത്രപ്രവേശനത്തിനുവേണ്ടി നിരാഹാരമനുഷ്ഠിക്കുന്നതായി കേളപ്പനും പ്രഖ്യാപിച്ചു. രണ്ടുപേരുടെയും  നിരാഹാരം ഒരേ ദിവസമായിരുന്നു. ഗുരുവായൂർ സത്യാഗ്രഹം എത്രയും വേഗം ഒത്തുതീർപ്പാക്കമെന്ന് കോഴിക്കോട് സാമൂതിരി രാജാവിനോട് അഭ്യർഥന നടത്തിക്കൊണ്ട് മഹാകവി രവീന്ദ്രനാഥ് ടാഗോർ അയച്ച കത്തിൽ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു:

 ‘ഗുരുവായൂർ അഭിമുഖീകരിച്ചുനടക്കുന്ന  ഈ സമരം ഒരു പരീക്ഷണസമരമാകുന്നു. ഇതിൽ നമുക്ക് ലഭിക്കുന്ന വിജയത്തിന്റെ തോതുനോക്കിയാണ് ലോകം മുഴുവൻ നമ്മുടെ നീതിനിഷ്ഠയെയും ധർമബോധത്തെയും അളക്കുക. നമ്മുടെ നാട്ടിലും പുറമേയുമുള്ള കോടിക്കോടി ജനങ്ങളുടെ ശ്രദ്ധ  ഗുരുവായൂരിനെയും അങ്ങയെയും  കേന്ദ്രീകരിച്ചുനിൽക്കുന്നു. ഈ അവസരത്തിൽ അങ്ങയുടെ കടമ എന്താണെന്നതിൽ ഒരു സംശയത്തിനും അവകാശമില്ല. അത് എത്രയും വ്യക്തമായിക്കിടക്കുന്നു. അധഃകൃതവർഗക്കാർക്ക് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രം ഉടനെ തുറന്നുകൊടുക്കേണ്ടതാണ്.’ പണ്ഡിറ്റ് ജവാഹർലാൽ നെഹ്രു, ഗാന്ധിജി തുടങ്ങിയവരെല്ലാം ഇതേപോലെ അഭ്യർഥന നടത്തിയിട്ടും സാമൂതിരിയുടെ മനസ്സുമാറിയില്ല. 

െയർവാദ ജയിൽ ഗാന്ധിജിയുടെ ആരോഗ്യസ്ഥിതി മോശമായതിനെത്തുടർന്ന് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവൻ രക്ഷിക്കാനുള്ള ഒത്തുതീർപ്പുവ്യവസ്ഥകൾക്ക് നേതാക്കൾ ആലോചനതുടങ്ങി. ‘പൂനാകരാർ’ അംഗീകരിച്ചതിനെത്തുടർന്ന് ഗാന്ധിജി ഉപവാസം അവസാനിപ്പിച്ചു. പക്ഷേ,  ഗുരുവായൂരിൽ നടത്തുന്ന നിരാഹാര സത്യാഗ്രഹം അവസാനിപ്പിക്കാൻ കേളപ്പൻ തയ്യാറായില്ല.

ഇതേത്തുടർന്ന് ഗാന്ധിജിയെക്കണ്ട് കാര്യങ്ങൾ  സംസാരിക്കാൻ കുറൂർ നീലകണ്ഠൻ നമ്പൂതിരിപ്പാടിനെ കോൺഗ്രസ് ചുമതലപ്പെടുത്തി. കേളപ്പൻ മനഃസാക്ഷി ആവശ്യപ്പെട്ടതനുസരിച്ചാണ് സത്യാഗ്രഹം തുടരുന്നതെങ്കിൽ അതിൽ ഇടപെടുന്നത് ശരിയല്ലെന്നായിരുന്നു ഗാന്ധിജിയുടെ നിലപാട്. എന്നാൽ, കേളപ്പന്റെ ജീവൻതന്നെ നഷ്ടപ്പെടുന്ന സ്ഥിതിയിലാണെന്ന് അറിഞ്ഞതിനെത്തുടർന്ന് മദൻമോഹൻ മാളവ്യ ഗാന്ധിജിയെക്കണ്ട് സംസാരിച്ചു. ഇതേത്തുടർന്നാണ് ഉപവാസം അവസാനിപ്പിക്കാൻ കേളപ്പനോട്, ഗാന്ധിജി അഭ്യർഥിച്ചത്. 

കേളപ്പൻ ഉപവാസം അവസാനിപ്പിച്ച് രണ്ടുനാൾ കഴിഞ്ഞപ്പോൾ ഗാന്ധിജിയുടെ ഒരു ടെലിഗ്രാം സാമൂതിരിക്ക് കിട്ടി. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രം സമസ്തഹിന്ദുക്കൾക്കും തുറന്നുകൊടുത്തില്ലെങ്കിൽ കേളപ്പനോടൊപ്പം  താനും ഉപവാസത്തിനുണ്ടാകുമെന്ന മുന്നറിയിപ്പായിരുന്നു അത്. ഗാന്ധിജിയുടെ നിർദേശപ്രകാരം ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രപ്രവേശനം സംബന്ധിച്ച് ഹിന്ദുക്കളുടെ ഇടയിൽ ഹിതപരിശോധനയ്ക്ക് കോൺഗ്രസ് നടപടി തുടങ്ങി. ഇതിന് നേതൃത്വം കൊടുക്കാൻ സി. രാജഗോപാലാചാരി മലബാറിലെത്തി. കെ.മാധവൻ നായരായിരുന്നു ഇതിന്റെ ഡയറക്ടർ. ഹിതപരിശോധനയിൽ 77 ശതമാനം പേരും,  ക്ഷേത്രങ്ങൾ എല്ലാഹിന്ദുക്കൾക്കും തുറന്നുകൊടുക്കണമെന്ന്‌ ആവശ്യപ്പെട്ടു. ജാതിഭേദമെന്യേ കേരളത്തിലെ ക്ഷേത്രപ്രവേശനത്തിന് അനുകൂലമായ അന്തരീക്ഷം സൃഷ്ടിക്കാൻ കഴിഞ്ഞതാണ് ഗുരുവായൂർ സത്യാഗ്രഹത്തിന്റെ പ്രധാന നേട്ടം. ഇതിന്റെകൂടി ഫലമായിരുന്നു 1936 നവംബർ പന്ത്രണ്ടിന് തിരുവിതാംകൂർ മഹാരാജാവ് ശ്രിചിത്തിര തിരുനാളിന്റെ ചരിത്ര പ്രസിദ്ധമായ ക്ഷേത്രപ്രവേശന വിളംബരം.