'ഒരു ഗെയ്‌ഷെയുടെ ഓര്‍മ്മക്കുറിപ്പുകള്‍' എന്ന നോവലിനെ പിന്‍പറ്റി
ഗെയ്‌ഷെകളുടെ നാട്ടിലേക്ക് ഒരു യാത്ര...



Remember, Chiyo, geisha are not courtesans. And we are not wives. We sell our skills, not our bodies. We create another secret world, a place only of beauty. The very word 'geisha' means artist and to be a geisha is to be judged as a moving work of art.'
- (Memoirs of a Geisha)

ക്യോട്ടോവിലേക്കു പുറപ്പെടുമ്പോള്‍ 'ഒരു ഗെയ്‌ഷെയുടെ ഓര്‍മ്മക്കുറിപ്പുക'ളായിരുന്നു മനസ്സില്‍. വായുവേഗത്തില്‍ കുതിക്കുന്ന ബുള്ളറ്റ് ട്രെയിനില്‍, പുറത്തെ ഇളംമഞ്ഞ വെയിലിലേക്കു നോക്കി ചാരിക്കിടക്കുമ്പോള്‍, ഹൃദയത്തെ പിടിച്ചുലക്കുന്ന അതിലെ പല രംഗങ്ങളും മനസ്സില്‍ തെളിഞ്ഞു. പിന്നോട്ടോടി മറയുന്ന വഴികളും വഴിവക്കിലെ തടാകങ്ങളും തീരത്തെ സാക്കുറ പൂക്കളും കൈകള്‍ കൂപ്പി നില്‍ക്കുന്ന ഫര്‍ മരങ്ങളുമൊക്കെ എത്രയോ വട്ടം കണ്ടതുപോലെ. പൂമരങ്ങള്‍ക്കിടയിലൂടെ തലനീട്ടുന്ന, മേലോട്ടു വളഞ്ഞ മേല്‍ക്കൂരയുള്ള പ്രാചീനമായ മന്ദിരം കണ്ടപ്പോള്‍ അതാവുമോ സായൂരി ജീവിച്ചിരുന്ന 'ഒക്കിയ' (ഗെയ്‌ഷെ ഹൗസ്) എന്നു വെറുതെ തോന്നി. ഒരു കൊച്ചരുവിയും അരുവിക്കു മുകളിലെ പച്ചച്ചായമടിച്ച മരപ്പാലവും കണ്ടപ്പോള്‍ അറിയാതെ നെഞ്ചില്‍ കൈവെച്ചു: അതാവുമോ ആ പാലം? പൊട്ടിക്കരഞ്ഞു കൊണ്ട് ജീവനവസാനിപ്പിക്കാന്‍ കൊച്ചു സായൂരി വന്നു നിന്ന പാലം?


ജപ്പാനില്‍ വന്നവരാരും ക്യോട്ടോ കാണാതെ മടങ്ങാറില്ല. ക്യോട്ടോ ജപ്പാനിലെ വെറുമൊരു പട്ടണമല്ല. അത് ഗെയ്‌ഷെകളെന്ന മനോരഞ്ജിനികളായ കലാദേവതകളുടെ നഗരം കൂടിയാണ്. സൗന്ദര്യത്തിന്റെ തലസ്ഥാനം. സുന്ദരമായതെല്ലാം ക്യോട്ടോവിലാണുണ്ടായത് എന്നൊരു ചൊല്ലുണ്ട് ജപ്പാനില്‍. മൂന്നു വശം മലകളും രണ്ടു മഹാനദികളും കാക്കുന്ന ഈ മനോഹരനഗരത്തിലാണ് ജാപ്പനീസ് ശില്‍പ്പകലയും നൃത്തകലയും സംഗീതവുമൊക്കെ തഴച്ചു വളര്‍ന്നത്. 1300 വര്‍ഷം പഴക്കമുള്ള കിയോമിസു ദേര ക്ഷേത്രവും 600 വര്‍ഷം പഴക്കമുള്ള കിന്‍കാ കൂജി സുവര്‍ണക്ഷേത്രവും ജപ്പാന്‍ ഇംപീരിയല്‍ പാലസും ഇവിടെയാണ്്. പൂര്‍ണതതേടുന്ന ഒരു മനസ്സ് ഈ നഗരത്തില്‍ നമുക്കു തൊട്ടറിയാം. ഇത് ജപ്പാന്‍കാരുടെ ഹൃദയനഗരമാണ്. ഇതായിരുന്നുവത്രെ ആദ്യം ജപ്പാന്റെ തലസ്ഥാനം. പിന്നീട് പുതിയ തലസ്ഥാനനഗരം ഉണ്ടാക്കിയപ്പോള്‍ ക്യോട്ടോ എന്ന പേര് തിരിച്ചിട്ട് ടോക്യോ എന്നാക്കിയാണ് അവര്‍ ഈ നഗരത്തോടുള്ള പ്രിയം വെളിപ്പെടുത്തിയത്.

ക്യോട്ടോവിലേക്കു പോകാന്‍ എന്നെ പ്രേരിപ്പിച്ചത് ആര്‍തര്‍ ഗോള്‍ഡന്റെ പുസ്തകം തന്നെയാണ്. 'ഒരു ഗെയ്‌ഷെയുടെ ഓര്‍മ്മക്കുറിപ്പുകള്‍'. സൗന്ദര്യത്തിന്റെയും പ്രലോഭനങ്ങളുടെയും മാത്രമല്ല, സ്‌നേഹത്തിന്റെ നഗരം കൂടിയാണ് ക്യോട്ടോയെന്ന് എനിക്കു പറഞ്ഞു തന്നത് ആ പുസ്തകമാണ്. നീലക്കണ്ണുകളുമായി പിറന്ന ചിയോ എന്ന ഗ്രാമീണ ബാലിക, സായൂരി എന്ന ലോകമറിയുന്ന ഗെയ്‌ഷെയായി വളര്‍ന്ന ആ കഥ ലോകമഹായുദ്ധത്തിനു മുമ്പുള്ള ജാപ്പനീസ് ലോകത്തേക്ക് നമ്മെ കൂട്ടിക്കൊണ്ടു പോകും. ദാരിദ്ര്യം മൂലം അച്ഛന്‍ അവളെ ഒരു ഗെയ്‌ഷെക്കു വില്‍ക്കുകയായിരുന്നു. അവിടെ പീഡനങ്ങളേറ്റും പോരടിച്ചും അവള്‍ വളര്‍ന്നു. വേദന മാത്രം തന്ന ലോകത്തിനെതിരെ സ്‌നേഹം കരുത്താക്കി പിടിച്ചു നിന്നു. അപ്പോഴും അവളിലെ സ്ത്രീ സ്‌നേഹം തേടി അലയുന്ന ആ പഴയ ചിയോയായിരുന്നു. എന്നെ പിടിച്ചുലച്ച പുസ്തകം.

അയഥാര്‍ഥമായ ഒരു ലോകം പോലെയാണ് ഗെയ്‌ഷെകളുടെ കഥ എനിക്കു തോന്നിച്ചത്. ഇതൊക്കെ സത്യമാണോ എന്ന സംശയം. ഗെയ്‌ഷെകള്‍ ഉണ്ടോ? അവരുടെ ജീവിതം എങ്ങിനെയാണ്? കഥകളിലെപ്പോലെ സകലകലാനിപുണകളും സര്‍വാംഗ സുന്ദരികളും മനോരഞ്ജിനികളും ബുദ്ധിമതികളും ഗായികമാരും നര്‍ത്തകികളും തന്നെയാണോ അവര്‍? ഒരു നൂറു സംശയങ്ങള്‍ എന്നില്‍ ആ പുസ്തകം അവശേഷിപ്പിച്ചു. റോബ് മാര്‍വെല്‍ സംവിധാനം ചെയ്ത അതേ പേരിലുള്ള സിനിമ പിന്നീടു കണ്ടപ്പോള്‍ അതിലെ നിറപ്പകിട്ടാര്‍ന്ന ജാപ്പനീസ് ദൃശ്യങ്ങള്‍ മനസ്സില്‍ ഒന്നുകൂടി പതിഞ്ഞു. എന്നെങ്കിലും ജപ്പാനില്‍ പോവുകയാണെങ്കില്‍ ക്യോട്ടോവില്‍ പോകണമെന്ന് ഉറപ്പിച്ചു. അപ്പോഴും ഗെയ്‌ഷെകളുടെ സങ്കേതത്തില്‍ പോകാന്‍ കഴിയുമോ, ഒരു ഗെയ്‌ഷെയെയെങ്കിലും കാണാന്‍ കഴിയുമോ എന്ന കാര്യത്തില്‍ ആശങ്ക ഉണ്ടായിരുന്നു. അപരിചിതരായ സന്ദര്‍ശകരെ അനുവദിക്കുകയില്ല ഗെയ്‌ഷെഭവനങ്ങളെന്ന് കൂടെ വന്ന സുഹൃത്ത് ഉറപ്പിച്ചു പറയുകയും ചെയ്തു.
++++++++++



എങ്കിലും ഞങ്ങള്‍ ക്യോട്ടോവിലേക്കു പോയി. മണിക്കൂറില്‍ 300 കി.മി. വേഗത്തില്‍ കുതിക്കുന്ന ഷിന്‍കാന്‍സെന്നിലായിരുന്നു യാത്ര. ഷിന്‍കാന്‍സെന്‍ എന്നാല്‍ ബുള്ളറ്റ് ട്രെയിന്‍. വേഗതക്കനുസരിച്ച് ഈ അതിവേഗ വണ്ടികളുടെ പേരും മാറും. നൊസോമിക്കാണ് (ആഗ്രഹം) ഏററവും വേഗം. പിന്നീട് ഹികാരി (പ്രകാശം), തുടര്‍ന്ന് കൊഡാമാ (മാറ്റൊലി). നൊസോമിയിലായിരുന്നു ഞങ്ങളുടെ യാത്ര. ആഗ്രഹങ്ങളോളം വേഗം പ്രകാശത്തിനു പോലുമില്ലെന്നു പറഞ്ഞത് ആരാണ്? ആരായാലും, സത്യം തന്നെ. അസാധ്യമായ ഏതിടത്തും നമ്മെ എത്തിക്കാന്‍ ആഗ്രഹങ്ങള്‍ക്കാവും. അല്ലെങ്കില്‍, സ്വപ്‌നങ്ങളിലെ ക്യോട്ടോവില്‍ എത്താനും, ആരെയും പ്രവേശിപ്പിക്കാത്ത ഗെയ്‌ഷെ പാലസില്‍ പോകാനും ഞങ്ങള്‍ക്കു കഴിയുമായിരുന്നില്ല.

ക്യോട്ടോ നഗരം മലകളില്‍ നിന്ന് ഇറങ്ങി വരികയാണെന്നു തോന്നും. മൂന്നു വശത്തും മലകളാണ്. മലകള്‍ക്കിടയില്‍ കുടുങ്ങിയ തടാകം പോലെ കാലം ഇവിടെ തളം കെട്ടിക്കിടക്കുന്നു. കൊട്ടാരങ്ങളും ക്ഷേത്രങ്ങളും നിറഞ്ഞ നഗരത്തിന് പുരാതനത്വം തോന്നിക്കും. ക്ഷേത്രങ്ങളൊക്കെ ഹരിതകാന്തി നിറഞ്ഞ കുന്നിന്‍ ചെരുവുകളിലാണ്. പച്ചയുടെ ഭാവപ്പകര്‍ച്ചകള്‍ ആ പ്രദേശത്തെ സ്വര്‍ഗ്ഗീയ സുന്ദരമാക്കുന്നു. മലകളില്‍ നിന്നൊഴുകി വരുന്ന കമോ ഗാവ, കാറ്റ്്്‌സുരാ ഗാവ എന്നീ രണ്ടു നദികള്‍ക്കിടയിലാണ് നഗരം. ലാന്‍ഡ്‌സ്‌കേപ്പിങ്ങിന്റെ അദ്ഭുതകരമായ മാതൃക കൂടിയാണ് ക്യോട്ടോ. പ്രകൃതിയും കാലവും സൗന്ദര്യവും തമ്മിലുള്ള ഒരു ലയം ഇവിടെ കാണാം. പ്രകൃതിയെ ഒരുക്കുന്ന സൗന്ദര്യശാസ്ത്രത്തില്‍ ഇവരോളം മികവുള്ളവര്‍ കുറയും.

ക്യോട്ടോ കാഴ്ച്ചകളിലൂടെ ഞങ്ങളെ നയിച്ചത് ടോമോയായിരുന്നു. കുപ്പായത്തില്‍ ബാഡ്‌ജൊക്കെ കുത്തി, പുറം കാഴ്ച്ചയില്‍ പട്ടാളക്കാരനെപ്പൊലെ തോന്നിപ്പിക്കുന്ന ഒരു ഗൗരവക്കാരന്‍. തികഞ്ഞ സാധു. കിയോമി സുദേരാ എന്നാണ് മുഴുവന്‍ പേര്്്്. തൊണ്ടക്കുഴിയില്‍ നിന്നും മാത്രം വരുന്ന 'ഹി' എന്ന ഒരു ശബ്ദം പുറപ്പടുവിച്ചാണ് ടോമോ സംസാരിക്കുക ('യെസ് സാര്‍' എന്നര്‍ത്ഥം). പെട്ടെന്നു കേട്ടാല്‍ ഞെട്ടിപ്പോകും. നല്ല ഗൈഡ്, നല്ല വിനയം. പക്ഷെ വിവരണങ്ങള്‍ ഒന്നുമേ മനസ്സിലാവില്ല!

ഒരു പകല്‍ മുഴുവന്‍ ടോമോയുമൊത്ത് ഞങ്ങള്‍ ക്യോട്ടോ കണ്ടു നടന്നു. സ്വര്‍ണ്ണ മണ്ഡപം എന്നര്‍ഥം വരുന്ന കിന്‍കാകൂജി ക്ഷേത്രം, യുനെസ്‌കോയുടെ വേള്‍ഡ് ഹെറിറ്റേജ് സൈറ്റുകളിലൊന്നായ റയോന്‍ ജി ക്ഷേത്രം, 1300-ഓളം വര്‍ഷം പഴക്കമുള്ള ജപ്പാനിലെ വലിയ ബുദ്ധക്ഷേത്രം കിയോമിസു ദേര, ജപ്പാനിലെ വലിയ പഗോഡയായ ടോജി ബുദ്ധക്ഷേത്രം, ചക്രവര്‍ത്തിയുടെ ആസ്ഥാനമായിരുന്ന ഇംപീരിയല്‍ പാലസ് (നിജോ കോട്ട), ജിന്‍കാകൂജി എന്ന രജതക്ഷേത്രം, അവിടെ സോയാമി എന്ന മഹാനായ ലാന്‍ഡ്‌സ്‌കേപ്പിസ്റ്റ് തയ്യാറാക്കിയ ഹൃദയാവര്‍ജ്ജകമായ ഉദ്യാനം ഇതൊക്കെയാണ് ക്യോട്ടോയിലെ പ്രധാന കാഴ്ചകള്‍. കിന്‍കാകൂജി ക്ഷേത്രം അതിമനോഹരമാണ്. കായൂ ഷികി ഉദ്യാനത്തില്‍, ക്യോകോ ചി പൊയ്കയില്‍ (കണ്ണാടി പൊയ്ക) മുഖം നോക്കി നില്‍ക്കുന്നു ഈ സുവര്‍ണക്ഷേത്രം. റയോന്‍ ജിയില്‍ ചെല്ലുമ്പോള്‍ വെള്ള ചരല്‍ക്കല്ലുകള്‍ വിരിച്ച തളത്തില്‍ സ്ഥാപിച്ച 15 കല്ലുകള്‍ കാണാം. 14 കല്ലുകളേ നമുക്കു കാണൂ. 15ാമത്തെ കല്ലു കാണണമെങ്കില്‍ ആത്മബോധമുണരണം. കിയോമിസു ദേര ക്ഷേത്രത്തില്‍ ജലത്തിനാണ് പ്രാധാന്യം. ക്ഷേത്രത്തിനടിയിലെ കുളത്തിലേക്ക് ഒട്ടോവാ വെള്ളച്ചാട്ടം മൂന്നു കൈവഴികളായി വന്നു വീഴുന്നു. ഒന്നാം കൈവഴിയിലെ ജലം ആയുസ്സും, രണ്ടാമത്തേത് ആരോഗ്യവും, മൂന്നാമത്തേത് ജ്ഞാനവും നല്‍കുമെന്നാണ് വിശ്വാസം. നീളന്‍ പിടിയുള്ള ഒരു തവി കൊണ്ട് കുളക്കരയിലുള്ള വരാന്തയില്‍ നിന്ന് ഞങ്ങള്‍ ആ വെള്ളം മുക്കിക്കുടിച്ചു.

ജപ്പാന്‍ ചക്രവര്‍ത്തിയുടെ ആസ്ഥാനമായിരുന്ന നിജോ കോട്ട ഒരദ്ഭുതക്കാഴ്ച തന്നെയാണ്്. 275,000 ചതുരശ്ര മീറ്ററില്‍ ഈ രാജകീയ ഗേഹം വ്യാപിച്ചു കിടക്കുന്നു. ചെറിയും ഊം (ഡാല) വൃക്ഷങ്ങളും നിറഞ്ഞ ഉദ്യാനങ്ങളും കൊച്ചു തടാകങ്ങളും വലയം ചെയ്യുന്ന രണ്ടു കൊട്ടാരങ്ങളുടെ സംഘാതമാണ് ഈ കോട്ട. നിനോമാരു കൊട്ടാരവും ഹോന്‍മാരു കൊട്ടാരവും. നിനോമാരു കൊട്ടാര വരാന്തകള്‍ക്ക് ഒരു പ്രത്യേകതയുണ്ട്. നടന്നു നീങ്ങുമ്പോള്‍ കവാടം രാപ്പാടികളുടെ ശബ്ദം പുറപ്പെടുവിക്കും. ഒരു സുരക്ഷാ അലാറം പോലെ. പാദസ്പര്‍ശം എത്ര മൃദുവാകുന്നുവോ, കിളിനാദം അത്രയും ഉച്ചത്തിലാവും. ഉഗുയിസു വാരി കവാടം എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ നൈറ്റിങ്ങ്‌ഗേല്‍ കോറിഡോറാണ് ക്യോട്ടോവില്‍ എന്നെ ഏറ്റവും വിസ്മയിപ്പിച്ച കാഴ്ച.
++++++++++


സന്ധ്യയോടെ നദിക്കരയിലെ റിസോര്‍ട്ടില്‍ ഞങ്ങള്‍ തിരിച്ചെത്തി. സാക്കുറ പൂക്കള്‍ നിറഞ്ഞ പുഴക്കരയിലെ പൂന്തോട്ടത്തില്‍ വിശ്രമിക്കുമ്പോള്‍ മനസ്സില്‍ ഒരു അപൂര്‍ണത അനുഭവപ്പെട്ടു. മനസ്സിലെ ക്യോട്ടോ മറ്റൊരു ലോകമായിരുന്നു. ഷിമാസെന്നും ഷാക്കുഹാച്ചിയും വായിക്കുന്ന സംഗീതവിദുഷികളും, തേയിലസല്‍ക്കാരം നടത്തുന്ന കുടുംബനാഥകളും, കിമോണയണിഞ്ഞ നര്‍ത്തകിമാരും, സാമുറായികള്‍ കാവല്‍ നില്‍ക്കുന്ന ദര്‍ബാറുകളുമുള്ള ക്യോട്ടോ. സായൂരിമാരുടെ കാല്‍ത്തളകള്‍ കിലുങ്ങുന്ന നൃത്തമേടകളുള്ള ക്യോട്ടോ. അതൊന്നും സത്യമല്ലെങ്കില്‍ ക്യോട്ടോക്ക് എന്തു സൗന്ദര്യം? അതൊക്കെ കഥകളിലേ ഉള്ളൂ, യഥാര്‍ഥലോകത്തില്ല എന്നായിരുന്നു ടോമോയുടെ വാദം.

ഇച്ഛാഭംഗത്തിലിരിക്കെ, റിസോര്‍ട്ടില്‍ കണ്ടുമുട്ടിയ തകഹാഷി എന്ന ജാപ്പനീസ് സുഹൃത്താണ് പൊടുന്നനെ പ്രത്യാശ പകര്‍ന്നത്. ഗെയ്‌ഷെ സംസ്‌കാരം ഇന്നുമുണ്ട്. അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. ഗെയ്‌ഷെകളുടെ നഗരമായിരുന്ന ക്യോട്ടോവില്‍ ഇന്നു ചുരുക്കം ഗെയ്‌ഷെ പാലസുകളേ ഉള്ളൂ. റിസോര്‍ട്ടിനടുത്തു കണ്ട ഗിയോണ്‍ പ്രവിശ്യയിലേക്കുള്ള ചൂണ്ടുപലക ഒരു ഗെയ്‌ഷെ പാലസിലേക്കുള്ള വഴികൂടിയാണെന്ന് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. അവിടെ പോകാന്‍ സാധിക്കുമോ എന്ന ചോദ്യമെറിയുമ്പോള്‍ സത്യത്തില്‍, ഒരു പ്രതീക്ഷയും ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. അദ്ദേഹം ചിരിച്ചു. നിങ്ങള്‍ കോടീശ്വരനായാലും അവിടെ പോകാന്‍ പറ്റണമെന്നില്ല. എനിക്കിതുവരെ പോകാനായിട്ടില്ല. ഭാഗ്യമുള്ളവര്‍ക്കേ ഗെയ്‌ഷെകളുടെ ആതിഥ്യം കിട്ടൂ. ഏതായാലും നമുക്കൊന്നു ശ്രമിച്ചു നോക്കാം. പ്രതീക്ഷയുടെ നേരിയ രേഖ ബാക്കി നിര്‍ത്തി അദ്ദേഹം ഫോണ്‍ കറക്കാന്‍ തുടങ്ങി. ആരെയൊക്കെയോ വിളിച്ചും ശുപാര്‍ശ ചെയ്യിച്ചും അദ്ദേഹം ഒടുവില്‍ അത് ഒപ്പിച്ചെടുത്തു. ആഗ്രഹങ്ങള്‍ ഉണ്ടായാല്‍ മതി, പറക്കാനുള്ള ചിറകുകള്‍ പോലും ദൈവം തുന്നിത്തരുമെന്ന ഗെയ്‌ഷെയുടെ കഥയിലെ വാചകമാണ് ഞാനപ്പോള്‍ ഓര്‍ത്തത്. ആഗ്രഹമെന്നു പേരുള്ള തീവണ്ടിയില്‍ യാത്ര ചെയ്താണ് ക്യോട്ടോയിലെത്തിയതെന്നതും ഒരു പക്ഷെ, യാദൃശ്ചികമാവില്ല. നിയോഗം തന്നെയാവാം.

അഞ്ചു പേരുള്ള ഞങ്ങളുടെ സംഘം ഗിയോണിലേക്കു തിരിച്ചു. യാത്ര കാറിലായിരുന്നു. യാത്രയ്ക്കിടെ ഗെയ്‌ഷെകളെക്കുറിച്ച് അദ്ദേഹം കൂടുതല്‍ വിവരിച്ചു. ഏറ്റവും തെറ്റിദ്ധരിക്കപ്പെട്ട സമൂഹമാണത്. അവര്‍ ഗണികകളോ ദേവദാസികളോ കൊട്ടാരം നര്‍ത്തകിമാരോ അല്ല. ഉദാത്തമായ ഒരു കലയുടെ പ്രതിനിധികളാണ്. ആതിഥ്യം എന്ന ജാപ്പനീസ് വാക്കിന് വലിയ അര്‍ഥങ്ങളുണ്ട്. അതൊരു കലയാണ്, ഉപാസനയുമാണ്. അതിന്റെ യഥാര്‍ഥ പ്രതിനിധികളാണ് അവര്‍. അവരില്ലാതെ കൊട്ടാരങ്ങളിലും മന്ത്രി മന്ദിരങ്ങളിലും അതിഥികളെ സല്‍ക്കരിക്കാന്‍ കഴിയില്ല. സംഭാഷണം, സംഗീതം, നൃത്തം, ആതിഥ്യം, ഉപചാരം തുടങ്ങി എല്ലാ വിഷയങ്ങളിലും പ്രവീണയായവള്‍ക്കേ ഒരു നല്ല ഗെയ്‌ഷെയാവാന്‍ സാധിക്കൂ. ലൈംഗികത ഇതിലൊരിടത്തും വരുന്നേയില്ല. അതിഥികളെ രഞ്ജിപ്പിക്കുക, ആനന്ദിപ്പിക്കുക എന്നതാണ് ആ കല. നിങ്ങളുടെ നാട്ടിലെ മോഹിനിയാട്ടം പോലെ, ലാസ്യം ആത്മഭാവമായ ഒരു കലയാണ് ഗെയ്‌ഷെകളുടെ ആതിഥ്യവും. എന്നുവെച്ച് മോഹിനിയാട്ടക്കാര്‍ ലാസ്യജീവിതം നയിക്കുന്നവരല്ലല്ലോ.

ഗെയ്‌ഷെകളാവാന്‍ വര്‍ഷങ്ങള്‍ നീണ്ട പരിശീലനം വേണം. (സിനിമയില്‍ സായൂരി പറയുന്ന ഒരു വാചകം ഞാനപ്പോള്‍ ഓര്‍ത്തു: If your honorable sister tells you to cut your leg, you cut your leg. അത്ര കഠിനമാണ് അവരുടെ പരിശീലനം). മൈക്കോ എന്നാണ് അപ്രന്റീസായെത്തുന്ന ഗെയ്ഷകളെ വിളിക്കുക. എല്ലാ കലകളിലും അവള്‍ക്ക് പരിശീലനം നല്‍കും. പാടാനും മധുരമായി സംസാരിക്കാനും നൃത്തം വെക്കാനും സംഗീതോപകരണങ്ങള്‍ വായിക്കാനും പാചകം ചെയ്യാനും അവര്‍ പഠിക്കണം. നല്ല ഭക്ഷണം നല്‍കാനും പരിചരിക്കാനും നൈപുണ്യമാര്‍ജിക്കണം. നല്ല ലോകവിവരവും അറിവുമുള്ളവരാണ് ഗെയ്‌ഷെകള്‍. പരിശീലനത്തിന്റെയും പ്രൊമോഷന്റെയും ഓരോ ഘട്ടത്തിലും അവളുടെ കിമോണയുടെ നിറവും രൂപവും മാറും. പിന്‍ കഴുത്ത് താഴ്ന്നു വരുന്ന കിമോണകള്‍ ഈ ശ്രേണിയില്‍ ആര്‍ജിക്കുന്ന ഒൗന്നത്യത്തിന്റെ സൂചകമാണ്. പരിശീലനം കഴിഞ്ഞാല്‍ ഗെയ്‌ഷെഭവനവുമായി അവര്‍ കരാര്‍ വെക്കണം. വരുമാനത്തിലെ പങ്ക് അവര്‍ ഗെയ്‌ഷെഭവനത്തിനു നല്‍കണം. വഴിവിട്ട ജീവിതം നയിക്കുന്നവരെ ഗെയ്‌ഷെ സമൂഹം ആദരിക്കുകയില്ല. വഴിവിട്ടു പെരുമാറുന്ന അതിഥികളെയും വെറുതെ വിടില്ല. ജപ്പാന്റെ സമ്പന്നമായ ആതിഥ്യസംസ്‌കാരത്തിന്റെ തിരുശേഷിപ്പാണ് ഗെയ്‌ഷെകള്‍. രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധകാലത്ത് അമേരിക്കക്കാര്‍ കുറെ ഗെയ്‌ഷെകളെ ബലമായി പിടിച്ചു കൊണ്ടുപോയതോടെയാണ് ഈ സംസ്‌കാരം അന്യം നിന്നു പോയത്. ഇന്ന് തനിമയുള്ള ഗെയ്‌ഷെഭവനങ്ങള്‍ ജപ്പാനില്‍ പോലും അപൂര്‍വമാണ്.

സംസാരം തീരുംമുമ്പെ മട്ടുപ്പാവും ചുറ്റുമതിലും ഉദ്യാനങ്ങളുമുള്ള വലിയൊരു മാളികയുടെ പടിപ്പുരയില്‍ ഞങ്ങളെത്തി. ചിത്രപ്പണികളും മേലോട്ടു വളഞ്ഞ മേല്‍ക്കൂരയുമുള്ള പടിപ്പുര നിലാവില്‍ തിളങ്ങി. മുന്നില്‍ ജാപ്പനീസ് കിമോണയണിഞ്ഞ ഒരു മുതിര്‍ന്ന സ്ത്രീ, ഗെയ്‌ഷെ ഭവനത്തിന്റെ അധിപ അഥവാ ഒകോ-സാന്‍, സ്വാഗതവാക്കോതിക്കൊണ്ട് ഞങ്ങളെ കാത്തു നിന്നു. വിടര്‍ന്ന ചിരിയും മുട്ടോളം കുനിഞ്ഞുള്ള അഭിവാദ്യവും വശീകരിക്കുന്ന വാക്കുകളുമായി അവര്‍ ഞങ്ങളെ സ്വീകരിച്ചു. പടിപ്പുര കടന്നതോടെ പൊടുന്നനെ പുരാതനമായ ആ കഥയുടെ ലോകത്തിലേക്ക് ഞാന്‍ എടുത്തെറിയപ്പെട്ടു. സായൂരിയുടെ കഥയില്‍ വായിച്ച അതേ ലോകത്തിലേക്ക്. അകത്തേക്കു നയിക്കുന്ന ചെരിഞ്ഞ പ്രതലമുള്ള നടവഴി. ചുറ്റും പൂക്കളും മരങ്ങളും വെള്ളച്ചാട്ടങ്ങളുമുള്ള ചെറിയ ഉദ്യാനം. ചിത്രപടങ്ങളാല്‍ അലങ്കരിച്ച പൂമുഖം. എല്ലാം അതു പോലെത്ത ന്നെ. പൂമുഖത്തേക്കു കയറും മുമ്പെ അവര്‍ തന്നെ കാല്‍ക്കലിരുന്ന് ചെരുപ്പൂരിത്തരും. പുറത്തുപോകാന്‍ പാകത്തില്‍ അപ്പോള്‍ത്തന്നെ തിരിച്ചു വെക്കുകയും ചെയ്യും. കഥയില്‍ വായിച്ചതിനാലാവം, എനിക്ക് അതിലൊന്നും അതിശയം തോന്നിയില്ല. മുമ്പും ഞാനിവിടെ വന്നിട്ടുണ്ടോ എന്ന അദ്ഭുതം കലര്‍ന്ന സംശയമായിരുന്നു അപ്പോള്‍ മനസ്സില്‍.

മൂന്നു വശവും ചില്ലുചുമരുകളുള്ളതാണ് ആതിഥ്യമുറി. കടും നിറങ്ങളില്‍ നീരാടി നില്‍ക്കുന്ന ഒരു വിശാലമായ മുറി. സായൂരിയെപ്പോലെ നമ്മെയും ആദ്യകാഴ്ചയില്‍ അതു തെല്ലു പരിഭ്രമിപ്പിക്കും. പലനിറത്തിലുള്ള ചില്ലു വാതിലുകളിലൂടെ വെളിച്ചം അരിച്ചിറങ്ങുന്നു. അതിഥികള്‍ക്കായുള്ള പീഠങ്ങള്‍, തീന്‍മേശ നിറയെ പലതരം വിഭവങ്ങള്‍, സംഗീതോപകരണങ്ങള്‍, കംബളം വിരിച്ച നിലം, മധുചഷകങ്ങള്‍ നിറച്ച പാനപാത്രങ്ങള്‍, കിമോണയണിഞ്ഞ കുടുംബനാഥ.. എല്ലാം ചേര്‍ന്ന് ഒരു പുരാതന ജാപ്പനീസ് ലോകത്തെത്തിയതു പോലെ. ഇവിടെയാണ് ഇന്നത്തെ ഗെയ്‌ഷെയുടെ സംഗീതവിരുന്ന് നടക്കാന്‍ പോകുന്നത്. എല്ലാ അതിഥികളെയും പാനോപചാരങ്ങളോടെ ഇരുത്തിയ ശേഷം ഒകോ-സാന്‍ ഗെയ്‌ഷെയെ വിളിച്ചു.

16കാരിയായ മോ അയനാമി ആയിരുന്നു അന്നത്തെ ആതിഥേയ. മനോഹരമായ പൂക്കളുള്ള കിമോണയണിഞ്ഞ് വശ്യമായി പുഞ്ചിരിച്ചും ആകര്‍ഷകമായി സംസാരിച്ചും അവള്‍ അതിഥികള്‍ക്കു മുന്നിലെത്തി. മുഖം വെളുക്കെ ചമയമണിഞ്ഞ് ശരീരം നിറയെ സുഗന്ധം പൂശിയ കൗമാരക്കാരി. അവളുടെ കണ്ണുകള്‍ നക്ഷത്രങ്ങള്‍ പോലെ തിളങ്ങി. അതു കണ്ണീരാവുമോ എന്നു വെറുതെ ഞാന്‍ സംശയിച്ചു. സായൂരിയെപ്പോലെ അവളുടെ കണ്ണുകളിലും വിഷാദമുണ്ടോ? ഓരോ ഗെയ്‌ഷെയും സങ്കടത്തിന്റെ ഒരു മഹാസാഗരം ഉള്ളില്‍ പേറുന്നു എന്ന സായൂരിയുടെ വാക്കുകള്‍ അപ്പോള്‍ വെറുതെ ഞാനോര്‍ത്തു. ('She paints her face to hide her face. Her eyes are deep water. It is not for Geisha to want. It is not for geisha to feel. Geisha is an artist of the floating world. She dances, she sings. She entertains you, whatever you want. The rest is shadows, the rest is secret').

വലിയൊരു വിരുന്നു തന്നെയായിരുന്നു അവിടെ ഞങ്ങള്‍ക്കു ലഭിച്ചത്. ഗെയ്‌ഷെകളുടെ ഭക്ഷണ വൈവിധ്യം അദ്വിതീയമാണ്. പാചകം അവര്‍ക്കു കലയും ശാസ്ത്രവുമാണ്. ഭക്ഷണം അലങ്കരിച്ചൊരുക്കുന്നതിലും വിളമ്പുന്നതിലും എന്തൊരു ആഭിജാത്യം..! ചെറിയ ചെറിയ പാത്രങ്ങളില്‍ പല പല പച്ചക്കറി വിഭവങ്ങള്‍. ഇലകള്‍, കായ്കനികള്‍, ചേമ്പ്്, മധുരക്കിഴങ്ങ്്, താമരത്തണ്ട്്.. പകുതി വേവിച്ചതും വേവിക്കാത്തതും. എന്ത് എത്ര വേവിക്കണം. എത്ര വേവിക്കാതിരിക്കണം, എത്രമാത്രം സ്വാദുണ്ടാവണം എന്നെല്ലാം അവരെ പഠിപ്പിക്കും. മസാലകള്‍ തീരെയില്ല. മുളം തണ്ടില്‍ പാകം ചെയ്ത രുചികരമായ ചോറ്. സ്ഫടികപാത്രങ്ങളില്‍ സാക്കി എന്ന പേരുള്ള മധു. പലതരം പഴച്ചാറുകള്‍. എന്നെ പോലുള്ള സസ്യാഹാരികള്‍ക്ക്് മറ്റൊരിടത്തുനിന്നും അത്ര ആസ്വാദ്യകരമായ ഭക്ഷണം ലഭിക്കില്ല. മാംസഭക്ഷണ പ്രിയരുടെ കാര്യം പറയേണ്ടതില്ല. പാറ്റ മുതല്‍ കിനാവള്ളി വരെയുള്ള രുചിയുടെ സാമ്രാജ്യം തന്നെ മുന്നില്‍. (ജപ്പാന്‍കാരും ചൈനക്കാരും പൊതുവെ സസ്യജാല ഭക്ഷണത്തിന്റെ ആരാധകരാണ്. എന്റെ വീട്ടിലെ പട്ടി ഒരു ചൈനീസ് പഗ്ഗാണ്്. പച്ചക്കറികളാണ് അവന്റെ ഫേവറിറ്റ്്. ഭൂമിശാസ്ത്ര ശീലങ്ങള്‍ മനുഷ്യനെപ്പോലെ മൃഗങ്ങളുടേയും ജീനുകളില്‍ അലിഞ്ഞു കിടക്കുമോ)?

ഔപചാരികമായ ടീ സെറിമണിയും ഭക്ഷണവും നടക്കുന്നതിനിടെ അയനാമിയുടെ സംഗീതവിരുന്ന് ആരംഭിച്ചു. മൂന്നു കമ്പികളുള്ള വയലിനോടു സാദൃശ്യമുള്ള ഷിമോസെന്‍ എന്ന സംഗീതോപകരണം മീട്ടി ഏറെ നേരം അവള്‍ പാടി. നേര്‍ത്ത വിഷാദഭാവമുള്ള ഒരു ഗാനം. വര്‍ണവെളിച്ചത്തില്‍ നിലത്തെ കംബളത്തിലിരുന്ന് പാടുന്ന അവള്‍ സിനിമയോ സത്യമോ എന്ന വിഭ്രമം എന്നില്‍ സൃഷ്ടിച്ചു. താഴ്ന്ന ശ്രുതിയില്‍ അഭൗമമായ സ്വരശുദ്ധിയോടെ അവളാലപിച്ച പാട്ട് അവിടെ മുഴുവന്‍ സ്വര്‍ഗസംഗീതം പോലെ ഒഴുകിപ്പരന്നു. മുന്നിലെ ഭക്ഷണപ്പാത്രങ്ങള്‍ അതിനിടെ എത്രയോ വട്ടം നിറയുകയും ഒഴിയുകയും ചെയ്തു. ശ്രദ്ധയോടെ എല്ലാം നോക്കി അവള്‍ അതിഥികള്‍ക്കൊപ്പം നിന്നു, അവരെ ആനന്ദിപ്പിച്ചു. ആതിഥ്യം എന്ന വാക്കിന് ജപ്പാന്‍ നല്‍കുന്ന അര്‍ഥത്തിന്റെ വലുപ്പം മനസ്സിലാവണമെങ്കില്‍ ഒരിക്കലെങ്കിലും ഒരു ഗെയ്ഷാഭവനം സന്ദര്‍ശിക്കണമെന്ന തകഹാഷിയുടെ വാക്കുകളുടെ വില ഞാനപ്പോള്‍ ശരിക്കും തിരിച്ചറിഞ്ഞു.