കോഴിയിറച്ചി തിന്നാന്‍ കൊതിയുള്ളവന്‍ ഇറച്ചിക്കടയില്‍ ചെന്ന് ഒരു കോഴിയെ വാങ്ങി കൊന്ന് ഇറച്ചി കൊണ്ടുപോയി വേവിച്ചു തിന്നുന്നത് പോലത്തെ ഒരു സംഭവമാണ് അത്യാവശ്യക്കാരന്‍ കാശും കൊടുത്ത് ആരെയെങ്കിലും തട്ടിയ ശേഷം കരളും വൃക്കയും ഹൃദയവും ഒക്കെ അടിച്ചോണ്ട് പോകുന്നതെന്ന് പ്രചരിപ്പിക്കുന്ന സന്ദേശവും, അവയവദാനത്തിനായി ആശുപത്രികളില്‍ അഡ്മിറ്റായ/വെന്റിലേറ്ററില്‍ കിടക്കുന്ന മരിക്കാത്ത രോഗികള്‍ക്ക് മസ്തിഷകമരണം സംഭവിച്ചു എന്ന നുണ പറഞ്ഞ് അവരുടെ ജീവനെടുക്കുന്നു എന്നുള്ള സന്ദേശവും. ഇത്തരം സന്ദേശങ്ങള്‍ സാമൂഹ്യ മാധ്യമങ്ങളില്‍ സുലഭമാണ്.

ശരിയോ തെറ്റോ എന്ന് ഒരുവട്ടം ചിന്തിക്കുക പോലും ചെയ്യാതെ വാട്ട്‌സാപ്പ് സന്ദേശങ്ങള്‍ പടര്‍ന്നുപിടിക്കുകയുമാണ്. ഇതേ വിഷയത്തില്‍ സംശയം ഉന്നയിച്ച് ചില പരാതികള്‍ കോടതിയിലും നിലവിലുണ്ട്. ഈ സാഹചര്യത്തില്‍ മസ്തിഷകമരണത്തെ കുറിച്ചും അവയവ ദാനത്തെ കുറിച്ചും ചില ചിന്തകള്‍ പങ്കുവെക്കുവാനാഗ്രഹിക്കുന്നു.

2011-ന് ശേഷമാണ് കേരളത്തില്‍  മരണാനന്തര അവയവദാനം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കപ്പെടുന്നത്. 9 പേര്‍ മാത്രമായിരുന്നു 2012-ല്‍ മരണാനന്തരം അവയവങ്ങള്‍ ദാനം ചെയ്തത്, ആകെ 22 അവയവ മാറ്റങ്ങളും. എന്നാല്‍ 2016-വരെയുള്ള കാലത്ത് അത് 683-ല്‍ എത്തിനില്‍ക്കുന്നു. ഈ കാലയളവില്‍ മരണമടഞ്ഞ 251 പേര്‍ അവയവങ്ങള്‍ ദാനം നല്‍കി. ഇതില്‍ 426 വൃക്കകളും, 197 കരളുകളും, 44 ഹൃദയങ്ങളും, 2 ശ്വാസകോശങ്ങളും, 4 ആഗ്‌നേയ ഗ്രന്ഥികളും, 3 ചെറുകുടലും, 6 കൈകളും ഉള്‍പ്പെടുന്നു.

http://knos.org.in/yearlystatistics.aspx എന്ന വെബ്‌സൈറ്റില്‍ കൂടുതല്‍ വിവരങ്ങള്‍ ലഭ്യമാണ്. ഈ അവയവങ്ങള്‍ സ്വീകരിച്ച 683 പേരില്‍ 73 പേര്‍ മരണമടഞ്ഞു എന്നാണ് വിവരാവകാശ നിയമപ്രകാരം അറിയാന്‍ സാധിച്ചത്, ബാക്കിയുള്ളവര്‍ ഇപ്പോഴും സുഖമായി ജീവിക്കുന്നു. ഈ അവയവമാറ്റ ശസ്ത്രക്രിയകള്‍ നടത്തിയില്ലായിരുന്നെങ്കില്‍ ഇവരില്‍ ബഹുഭൂരിപക്ഷവും ഇന്ന് ജീവനോടെ ഉണ്ടാകുമായിരുന്നില്ല. (2016- ല്‍ ലഭിച്ച വിവരാവകാശ മറുപടിയിലെ വിവരങ്ങളാണിത്, അതിനാല്‍ കണക്കുകളില്‍ ചെറിയ വ്യത്യാസങ്ങള്‍ ഉണ്ടാവാം). മാത്രമല്ല, 370 കണ്ണുകളും 60 ഹൃദയ വാല്‍വുകളും ഈ കാലയളവില്‍ കേരളത്തില്‍ നിന്നും മാറ്റിവെക്കാനായി.

മൂന്നു വയസുണ്ടായിരുന്ന അഞ്ജനയാണ് കേരളത്തില്‍ മരണാന്തരം  അവയവങ്ങള്‍ ദാനം ചെയ്ത ഏറ്റവും പ്രായം കുറഞ്ഞയാള്‍.

പണ്ടില്ലായിരുന്ന അത്ര മസ്തിഷ്‌ക മരണങ്ങള്‍ ഇന്ന് സംഭവിക്കുന്നു എന്നതാണ് പ്രചരിപ്പിക്കപ്പെടുന്ന ആരോപണങ്ങളിലൊന്ന്. റോഡ് അപകടങ്ങളുടെ എണ്ണത്തില്‍ വളരെ ചെറിയ വര്‍ദ്ധനവ് മാത്രമേ 2012 മുതല്‍ ഇന്നുവരെയുള്ള കാലയളവില്‍ ഉണ്ടായിട്ടുള്ളൂ. എങ്കിലും അന്നത്തേതിലും വളരെയധികം മികച്ച ചികിത്സ ഇന്ന് രോഗികള്‍ക്ക് ലഭിക്കുന്നുണ്ട്. കൂടുതല്‍ സൗകര്യങ്ങള്‍ ഉള്ള ആശുപത്രികളും മെഡിക്കല്‍ കോളേജുകളും കൂടുതല്‍ ഉണ്ടായതിനാല്‍, ഒരു വിധം മാരകമായ പരിക്കേറ്റവരെ  വരെ രക്ഷിക്കാനാവുന്നുണ്ട് എന്നത് ഒരു വശം. വെന്റിലേറ്റര്‍ അടക്കമുള്ള സൗകര്യങ്ങള്‍ വര്‍ദ്ധിച്ചതിനാല്‍ ചികിത്സയുടെ ചിലവുകള്‍ കൂടിയെന്നത്‌  മറ്റൊരു വശം.ഈ ചിലവുകള്‍ പലര്‍ക്കും താങ്ങാനാവുന്നില്ല എന്നതും സത്യമാണ്. റോഡ് അപകടങ്ങളില്‍ ഉണ്ടാവുന്ന മരണങ്ങളുടെ എണ്ണത്തില്‍ വര്‍ദ്ധനവ് ഈ കാലയളവില്‍ ഉണ്ടായിട്ടുണ്ട്. 2001-ല്‍ 2674 മരണങ്ങളും 2016-ല്‍ 4196 മരണങ്ങളുമാണ് ഉണ്ടായതായി കാണുന്നത്.

 https://goo.gl/pnsHZF എന്ന കേരള പോലീസിന്റെ വെബ്‌സൈറ്റില്‍ നിന്നും കൂടുതല്‍ വിവരങ്ങള്‍ ലഭ്യമാണ്. ഏതാണ്ട് ഇതേ വര്‍ദ്ധനവ് മറ്റപകടങ്ങളുടെ എണ്ണത്തിലും ഉണ്ടായിട്ടുണ്ട്. വാഹനങ്ങളുടെ എണ്ണത്തിലും മറ്റുമുണ്ടായ വ്യത്യാസമാകാം കാരണം. 2000-ങ്ങളിലൊക്കെ ആത്മഹത്യകളായിരുന്നു അസ്വാഭാവിക മരണങ്ങളില്‍ കൂടുതലും. എന്നാല്‍ ഇന്ന് കൂടിവരുന്നത് റോഡ് അപകടങ്ങളാണ്. അപകടങ്ങള്‍ കാരണം മരിക്കുന്നവരുടെ ശരീരത്തില്‍ നിന്നുമാണ് ഭൂരിഭാഗം അവയവങ്ങളും ശേഖരിക്കുന്നത്. തൂങ്ങിമരണം, മുങ്ങിമരണം, വിഷം ഉള്ളില്‍ ചെന്നുള്ള മരണം തുടങ്ങിയ കാരണങ്ങളാല്‍ മരിക്കുന്നവരില്‍ നിന്നും അവയവങ്ങള്‍ ശേഖരിക്കുക പ്രായോഗികമല്ല.

ഒരാശുപത്രിയിലെ ഡോക്ടര്‍ മസ്തിഷ്‌ക മരണം സംഭവിച്ചു എന്ന് ബന്ധുക്കളോട് പറഞ്ഞ് അവയവങ്ങള്‍ നല്‍കാന്‍ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നു, എന്നിട്ട് അത് കച്ചവടമാക്കുന്നു എന്ന രീതിയിലാണ് പല സന്ദേശങ്ങളും. എന്നാല്‍ അങ്ങിനെയല്ല കാര്യങ്ങള്‍.

ഒരു ഡോക്ടര്‍ക്ക് മാത്രം തീരുമാനം എടുക്കാവുന്ന കാര്യമല്ലിത്. വിവിധ വിഭാഗങ്ങളിലെ ഡോക്ടര്‍മാരുടെ കൂട്ടായ തീരുമാനമാണ് ഇത്. നാല് ഡോക്ടര്‍മാരടങ്ങിയ ഒരു ടീമാണ് മസ്തിഷ്‌ക മരണം സ്ഥിരീകരിക്കുന്നത്.

1) മസ്തിഷ്‌ക മരണം സംശയിക്കുന്ന രോഗിയെ ചികില്‍സിക്കുന്ന ഡോക്ടര്‍ (Medical Officer treating the patient)
2) ആശുപത്രിയിലെ മെഡിക്കല്‍ സുപ്രണ്ട്/RMO (Medical Administrator In charge of the hospital)
3) ന്യൂറോളജിസ്റ്റ്/ന്യൂറോസര്‍ജന്‍ (Authorized Neurologist/Neuro-Surgeon)
4) ചികില്‍സിക്കുന്ന ആശുപത്രിയിലെ ഡോക്ടറോ അവയവം സ്വീകരിക്കുന്ന രോഗിയെ ചികില്‍സിക്കുന്ന ഡോക്ടറോ അല്ലാത്ത ഒരു ഡോക്ടര്‍. (Authorized Specialist)

ഇതില്‍ ആദ്യത്തെ രണ്ട് ഡോക്ടര്‍മാര്‍ ഒഴികെ ബാക്കിയുള്ളവര്‍ രോഗി കിടക്കുന്ന ആശുപത്രിയില്‍ ജോലി ചെയ്യുന്നവരായിരിക്കരുത്. മാത്രമല്ല ആ ആശുപത്രിക്ക് പുറത്തുനിന്നുള്ള എല്ലാ ഡോക്ടര്‍മാര്‍ക്കും ഇങ്ങനെ സ്ഥിരീകരിക്കാനാവില്ല.

മസ്തിഷ്‌ക മരണം സ്ഥിരീകരിക്കാന്‍ അംഗീകാരമുള്ള ഡോക്ടര്‍മാരുടെ ലിസ്റ്റ് മൂന്ന് സോണുകളായി തിരിച്ച് സര്‍ക്കാരിന്റെ KNOS വെബ്‌സൈറ്റില്‍ ലഭ്യമാണ്. ഇവര്‍ ആറ്‌ മണിക്കൂര്‍ ഇടവിട്ട് രണ്ടു തവണ പരിശോധിച്ച് ഉറപ്പിച്ചതിന് ശേഷമേ മസ്തിഷ്‌കമരണം സംഭവിച്ചു എന്ന് സര്‍ട്ടിഫിക്കറ്റ് നല്‍കാവൂ. മസ്തിഷ്‌കമരണം എന്നാല്‍ മരണം തന്നെയാണ്. ഏതെങ്കിലും കാരണം കൊണ്ട് തലച്ചോറിലേക്കുള്ള രക്തപ്രവാഹം അല്‍പസമയത്തേക്ക് നിലച്ചാല്‍ പോലും മസ്തിഷ്‌ക കോശങ്ങള്‍ സ്ഥിരമായി നശിക്കും.

ശ്വസനമുള്‍പ്പെടെ നിയന്ത്രിക്കുന്ന Brain-stem മരിക്കുന്നതിനെയാണ് മസ്തിഷ്‌കമരണം എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്. തലച്ചോറിന്റെ മറ്റ് ഭാഗങ്ങള്‍ മാത്രം മരിച്ച് Brain-stem നിലനിന്നാല്‍ ശ്വസനം നടക്കുമെന്നത് കൊണ്ടു തന്നെ വര്‍ഷങ്ങളോളം അബോധാവസ്ഥ തുടരാം.

മസ്തിഷ്‌ക മരണം നടന്നു കഴിഞ്ഞാല്‍ തലച്ചോറ് നിയന്ത്രിക്കുന്ന യാതൊന്നും സാധ്യമാകില്ല. വേദന, തണുപ്പിനോടും ചൂടിനോടുമുള്ള പ്രതികരണം തുടങ്ങി റിഫ്‌ലക്സുകള്‍ വരെ എല്ലാം ഇല്ലാതാകും. Pupillary Reflex നഷ്ടപ്പെടും ('കണ്ണ് തറക്കുക ' എന്ന് നാട്ടുഭാഷ). കൂടാതെ ECG, EEG തുടങ്ങിയ സാങ്കേതിക ടെസ്റ്റുകളും നിര്‍ബന്ധം. ശ്വസന അവസ്ഥ മനസിലാക്കാന്‍ Apnoea ടെസ്റ്റും നിര്‍ബന്ധമായും ചെയ്യേണ്ടതുണ്ട്.

മസ്തിഷ്‌കമരണം സംഭവിച്ച് അല്‍പസമയം കൂടി ഹൃദയം മിടിക്കാറുണ്ട്. കാരണം, ഹൃദയമിടിപ്പിനെ നിയന്ത്രിക്കുന്ന Autonomic Nervous System തലച്ചോറിന്റെ നിയന്ത്രണത്തില്‍ നിന്നും സ്വതന്ത്ര്യമാണ്. ക്രമേണ ആ മിടിപ്പും ഇല്ലാതാകും. ബോധം മറഞ്ഞുകിടക്കുന്ന ഹൃദയമിടിപ്പും ശ്വസനശേഷിയുമുള്ള ശരീരത്തെ 'മൃതശരീരം' എന്ന് വിളിക്കുന്നത് ബന്ധുക്കള്‍ക്കും പ്രിയപ്പെട്ടവര്‍ക്കും പലപ്പോഴും ഉള്‍ക്കൊള്ളാന്‍ സാധിക്കാറില്ല. ഈ അവസ്ഥയിലാണ് ശരീരം അവയവദാനത്തിന് ഉചിതമായിരിക്കുന്നത്. കാരണം, ആവശ്യമുള്ള അവയവം ശരീരത്തില്‍ നിന്ന് എടുക്കുന്നത് വരെ അതിലേക്ക് രക്തപ്രവാഹം നിലനില്‍ക്കുന്നു എന്നതിനാല്‍ അവയവം പ്രവര്‍ത്തനസജ്ജമായിരിക്കും.

ഇങ്ങനെ മസ്തിഷ്‌ക്ക മരണം സര്‍ട്ടിഫൈ ചെയ്താലുടന്‍ ഡോക്ടര്‍മാര്‍ക്കോ ആശുപത്രിക്കോ താത്പര്യമുള്ള ആര്‍ക്കെങ്കിലും അവയവങ്ങള്‍ നല്‍കാനാവുമോ എന്നതും കൂടി അറിയേണ്ടതല്ലേ ?

1. കേരളത്തില്‍ ആശുപത്രികള്‍ തമ്മില്‍ അവയവ കൈമാറ്റം സാധ്യമല്ല, KNOS (Kerala Network of Organ Sharing) മുഖേന മാത്രമേ അവയവദാനം നടത്തനാവൂ. തിരുവനന്തപുരം മെഡിക്കല്‍ കോളേജിലെ ട്രാന്‍പ്ലാന്റ് കോര്‍ഡിനേറ്റര്‍ ആണ് അന്തിമ തീരുമാനം എടുക്കേണ്ടത്.

2. അവയവങ്ങള്‍ ആര്‍ക്ക് ലഭിക്കണം എന്ന് തീരുമാനിക്കുന്നത് KNOS-ല്‍ ഉള്ള വെയ്റ്റിംഗ് ലിസ്റ്റ് പ്രകാരം ആണ്. വൃക്ക, ഹൃദയം തുടങ്ങിവക്ക് രജിസ്റ്റര്‍ ചെയ്തതിനനുസരിച്ച് മുന്‍ഗണന നല്‍കുന്നു. രോഗത്തിന്റെ തീവ്രതയും ആശുപത്രിയുടെ ഊഴവും അനുസരിച്ചാണ് അവസരം ലഭിക്കുന്നത്.

3. അവയവമാറ്റ ശസ്ത്രക്രിയ നടക്കുന്ന ആശുപത്രിയില്‍ ആണ് മസ്തിഷ്‌കമരണം സംഭവിക്കുന്നത് എങ്കില്‍ ആ ആശുപത്രിയില്‍ തന്നെ ഉള്ള രോഗിക്ക് അവയവം ലഭിക്കും. പക്ഷെ, ഇതും KNOS വഴി ട്രാന്‍പ്ലാന്റ് കോര്‍ഡിനേറ്ററുടെ തീരുമാനപ്രകാരം മാത്രമേ സാധിക്കൂ. സര്‍ക്കാര്‍ ആശുപത്രികളുടെയും സ്വകാര്യ ആശുപത്രികളുടെയും ഇതര സംസ്ഥാനങ്ങളിലുള്ള ആശുപത്രികളുടെയും മുന്‍ഗണനാ ക്രമം G.O (MS)No.37/2012/H&FWD dated 04.02.2012 എന്ന സര്‍ക്കാര്‍ ഉത്തരവില്‍ വിശദമാക്കിയിട്ടുണ്ട്.

4. എല്ലാ ആശുപത്രികള്‍ക്കും അവയവമാറ്റം നടത്താനുള്ള അംഗീകാരം ഇല്ല. പല തവണ നടത്തുന്ന പരിശോധനകളിലൂടെ സൗകര്യങ്ങള്‍ ഉണ്ടെന്ന് തെളിയിക്കപ്പെട്ട ആശുപത്രികളില്‍ മാത്രമേ അവയവങ്ങള്‍ വെച്ചുപിടിപ്പിക്കുന്ന ശസ്ത്രക്രിയ ചെയ്യുവാനാകൂ.

5. ഓരോ അവയവങ്ങളുംളുടെയും ശസ്ത്രക്രിയ നടത്താന്‍ അംഗീകാരമുള്ള ആശുപത്രികളുടെ വിവരങ്ങള്‍ KNOS വെബ്‌സൈറ്റില്‍ ലഭ്യമാണ്.

6. ഇങ്ങനെ ലഭിക്കുന്ന അവയവത്തിന് ആരും പണം കൊടുക്കുന്നില്ല, ആര്‍ക്കും അത് ലഭിക്കുകയുമില്ല.

7. മസ്തിഷ്‌കമരണം ആയാല്‍ പോലും ആന്തരികാവയവങ്ങള്‍ക്ക് ആഘാതം സംഭവിച്ച അവസരങ്ങളില്‍ അവയവങ്ങള്‍ മാറ്റി വെക്കാനാകില്ല. ഉദാഹരണത്തിന് അപകടം കാരണമായി വയറ്റില്‍ ആന്തരിക രക്തസ്രാവമുണ്ടായാല്‍, ആ രോഗി ബ്രെയിന്‍ഡെത്ത് ആയാല്‍ പോലും രോഗിയുടെ അവയവങ്ങള്‍ ഉപയോഗശൂന്യമാണ്. അണുബാധ ഉള്ള ശരീരത്തിലെ അവയവവും ഉപയോഗശൂന്യമാണ്.

8. അതുപോലെ തന്നെ അവയവങ്ങള്‍ സ്വീകരിക്കുന്ന ആള്‍ക്കും മറ്റ് അവയവങ്ങള്‍ക്ക് ആരോഗ്യപ്രശ്നങ്ങള്‍ ഉണ്ടാകരുത്. ഇതൊക്കെ അടിസ്ഥാനപ്പെടുത്തിയേ KNOS-ല്‍ രജിസ്റ്റര്‍ ചെയ്തവര്‍ക്ക് അവയവങ്ങള്‍ ലഭിക്കൂ.

9. ആര്‍ക്കും ആരുടേയും അവയവം സ്വീകരിക്കാന്‍ പറ്റില്ല. അവയവം നല്‍കുന്ന ശരീരത്തിന്റയും സ്വീകരിക്കുന്ന രോഗിയുടെയും പല പരിശോധനകളും യോജിക്കേണ്ടതുമുണ്ട്.

സര്‍ക്കാര്‍ മെഡിക്കല്‍ കോളേജുകളില്‍ മസ്തിഷ്‌ക മരണങ്ങള്‍ ഉണ്ടാവുന്നില്ല എന്നൊരു പ്രചാരണവും ഉണ്ടാവുന്നുണ്ട്. അതിലെ വസ്തുതകളിലേക്കും സഞ്ചരിക്കേണ്ടതുണ്ട്.

2012 മുതല്‍ 2017 വരെ കേരളത്തില്‍ ആകെ 251 മരണാനന്തര അവയവദാനങ്ങളേ നടന്നിട്ടുള്ളൂ എന്നറിയാമല്ലോ. അതില്‍ 33-ല്‍ കൂടുതല്‍ മസ്തിഷ്‌ക മരണങ്ങള്‍ സ്ഥിരീകരിച്ചത് സര്‍ക്കാര്‍ മെഡിക്കല്‍ കോളേജുകളിലാണ്, (കോഴിക്കോട് - 3, ആലപ്പുഴ - 1, കോട്ടയം - 5, തിരുവനന്തപുരം - 16, ശ്രീ ചിത്തിര ഇന്‍സ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് - 7, പരിയാരം - 1).

കേരളത്തിലെ 30 സ്വകാര്യ ആശുപത്രികളില്‍ മസ്തിഷ്‌ക മരണം സ്ഥിരീകരിച്ച് അവയവദാനം നടത്തിയിട്ടുണ്ട്. എണ്ണം താരതമ്യം ചെയ്താല്‍ ശരാശരിക്ക് മുകളില്‍ പങ്കാളിത്തമുണ്ട് സര്‍ക്കാര്‍ മേഖലക്ക്. സര്‍ക്കാര്‍ മെഡിക്കല്‍ കോളേജുകള്‍ ഒഴികെയുള്ള സര്‍ക്കാര്‍ ആശുപത്രികളില്‍ തലക്ക് ഗുരുതരമായി പരിക്കേറ്റവരെ ചികിത്സിക്കാനുള്ള സൗകര്യങ്ങള്‍ നിലവിലില്ല.

അതില്‍ തന്നെ ശ്രീ ചിത്തിര ഇന്‍സ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്, തിരുവനന്തപുരം, കോഴിക്കോട്, കോട്ടയം മെഡിക്കല്‍ കോളേജുകളില്‍ മാത്രമേ അത്യാവശ്യം മികച്ച സൗകര്യങ്ങള്‍ ഉണ്ടെന്ന് പറയാനാകൂ. സര്‍ക്കാര്‍ മേഖലയിലെ സൂപ്പര്‍ സ്‌പെഷ്യാലിറ്റി വിഭാഗങ്ങള്‍ ഇനിയും വളരെയധികം മെച്ചപ്പെടേണ്ടതായുണ്ട്. ന്യൂറോ സര്‍ജറി വിഭാഗം തന്നെയെടുക്കാം, ആകെയുള്ള 47 ഡോക്ടര്‍ തസ്തികകളില്‍ 9 എണ്ണം ഒഴിഞ്ഞു കിടക്കുന്നു. സൗകര്യങ്ങളുടെ കാര്യത്തിലും ഇത് തന്നെയാണാവസ്ഥ.

ഒട്ടുമിക്ക സ്വകാര്യ സൂപ്പര്‍ സ്‌പെഷ്യാലിറ്റി ആശുപത്രികളിലും വളരെ മികച്ച തീവ്രപരിചരണ വിഭാഗങ്ങളും ന്യൂറോസര്‍ജറി വിഭാഗവും, മറ്റ് സൂപ്പര്‍ സ്‌പെഷ്യാലിറ്റി വിഭാഗങ്ങളും ഉണ്ട്. അണുബാധയൊക്കെ നിയന്ത്രിക്കുന്നതില്‍ സ്വകാര്യ ആശുപത്രികള്‍ സര്‍ക്കാര്‍ ആശുപത്രികളേക്കാള്‍ വളരെയധികം മെച്ചമാണ് എന്ന സത്യത്തിന് മുന്‍പില്‍ കണ്ണടച്ചിട്ട് കാര്യമില്ല.

സര്‍ക്കാര്‍ ആശുപത്രികളില്‍ അണുബാധയൊക്കെ ഇത്രയധികം വര്‍ദ്ധിക്കുന്നതിന് പൊതുസമൂഹവും കാരണക്കാരാണ്. ICU-വില്‍ കയറരുത് എന്ന് എത്രയൊക്കെ പറഞ്ഞാലും അധികാരത്തിന്റെയും രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെയും പേരുപറഞ്ഞു പലരും അണുബാധ പടരാന്‍ സഹായിക്കുന്നു ! മന്ത്രിമാര്‍ മുതല്‍ വാര്‍ഡ് മെമ്പര്‍ വരെ ഈ ദുരുപയോഗം ആവര്‍ത്തിക്കുന്നുണ്ടീനാട്ടില്‍ ! ഒരു ICU-വില്‍ ഒരു രോഗിയോടൊപ്പം ഒരു നേഴ്സ് എന്നത് നിര്‍ബന്ധമായ സ്വകാര്യ ആശുപത്രികളുമായി സര്‍ക്കാര്‍ ആശുപത്രികളെ താരതമ്യം ചെയ്യാന്‍ പോലുമാവില്ല. സ്വകാര്യ ആശുപത്രികളിലെ ഓപ്പറേഷന്‍ തിയ്യേറ്ററുകളില്‍ ഉള്ള സജ്ജീകരണങ്ങള്‍, അണുവിമുകതമാക്കാന്‍ അനുവര്‍ത്തിക്കുന്ന പ്രോട്ടോക്കോളുകള്‍, ഒക്കെ  സര്‍ക്കാര്‍ മേഖലയില്‍ ഇന്നും അന്യമാണ്. ഈ കുറവുകകള്‍ക്കിടയിലും സര്‍ക്കാര്‍ മേഖല നേടുന്ന നേട്ടങ്ങളും വിലമതിക്കാനാവാത്തതാണ്.

രോഗിയെ മസ്തിഷ്‌കമരണം സ്ഥിരീകരിക്കുന്നതിനും അവയവദാനത്തിന്റെ നിയമനൂലാമാലകള്‍ മറികടക്കുന്നതും വരെയുള്ള സമയം അവയവങ്ങള്‍ക്ക് കേടുകള്‍ കൂടാതെ സംരക്ഷിക്കുക എന്നുള്ളത് ന്യൂറോ സര്‍ജറിയിലെയും ക്രിട്ടിക്കല്‍ കെയറിലെയും ഡോക്റ്റര്‍മാര്‍ക്ക് വലിയ വെല്ലുവിളിയാണ്. ശരീരം നിശ്ചലമാകും മുന്‍പുള്ള നൂല്‍പ്പാലമാണ് മസ്തിഷ്‌കമരണം. അതുണ്ടാകാനും മസ്തിഷ്‌കമരണം ഉറപ്പിക്കുന്ന മണിക്കൂറുകള്‍ ഉടനീളം അത് നിലനിര്‍ത്താനും കഴിയുന്ന ഡോക്ടറെ 'മാന്ത്രികന്‍' എന്ന് വിളിക്കേണ്ടി വരും. അപ്പോഴാണു കൊലപാതകം എന്നൊക്കെയുള്ള ആരോപണങ്ങള്‍ !

സ്വകാര്യ ആശുപത്രികളില്‍ ശസ്ത്രക്രിയ ചെയ്യുന്ന രോഗികള്‍ക്കുണ്ടാവുന്ന ചിലവുകള്‍ കൂടി പരിഗണിക്കേണ്ടതുണ്ട്. സാധാരണക്കാര്‍ക്ക് താങ്ങാനാവുന്നതിലധികമാണത്. അവിടെ ഒരു കരള്‍മാറ്റ ശസ്ത്രക്രിയ നടത്താന്‍ കരള്‍മാറ്റ സര്‍ജന്‍മാര്‍, ജനറല്‍ സര്‍ജന്‍മാര്‍, അനസ്‌തേഷ്യാ ഡോക്ടര്‍മാര്‍, തീവ്രപരിചരണ വിഭാഗം ഡോക്ടര്‍മാര്‍, റേഡിയോളജി ഡോക്ടര്‍മാര്‍, ഇന്റര്‍വെന്‍ഷന്‍ റേഡിയോളജിസ്റ്റ്, തിയറ്റര്‍ സ്റ്റാഫ്, നുട്രീഷ്യന്‍ വിദഗ്ദ്ധന്‍, ഫിസിയോതെറാപ്പിസ്റ്റ്, നേഴ്സുമാര്‍, കോര്‍ഡിനേറ്റര്‍മാര്‍, അറ്റന്‍ഡര്‍മാര്‍ തുടങ്ങിയ നിരവധി വിദഗ്ധരുടെ സേവനം ആവശ്യമായിവരും. അണുവിമുക്തമായ ഒപ്പേറഷന്‍ തീയേറ്റര്‍, വെന്റിലേറ്റര്‍, വളരെ വിലകൂടിയ ഇമ്മ്യൂണോസപ്രസന്റ് മരുന്നുകള്‍ അടക്കമുള്ള സൗകര്യങ്ങള്‍ വേറെയും ആവശ്യമാണ്. അവയവ മാറ്റ ശസ്ത്രക്രിയക്ക് വേണ്ടി ആശുപത്രി ചിലവാക്കുന്ന മുതല്‍ മുടക്കും റിസ്‌കും ഒക്കെ കണക്കിലെടുത്താല്‍ അത്ര ലാഭകരമാവണം എന്ന് നിര്‍ബന്ധമില്ലാത്ത ഒന്നല്ലേ അവയവമാറ്റ ശസ്ത്രക്രിയ. അതിനെക്കാള്‍ എന്ത് കൊണ്ടും ആശുപത്രിക്ക് ലാഭം തലക്ക് പരിക്കേറ്റ രോഗിയെ കുറച്ചു ദിവസം വെന്റിലേറ്ററില്‍ കിടത്തുന്നതല്ലേ ? അധ്വാനം തുച്ഛം, പ്രതിഫലം മെച്ചം; അല്ലേ ? അത് കൊണ്ട്, ലാഭത്തിന്റെ കണ്ണ് കൊണ്ട് മാത്രം ഈ അവയവ ദാന പ്രക്രിയയെ സമീപിക്കരുത്. മാത്രമല്ല, പലപ്പോഴും അവയവ മാറ്റ ശസ്ത്രക്രിയ നടക്കുന്നത് മസ്തിഷ്‌ക മരണം സംഭവിച്ച ആശുപത്രിയില്‍ ആയിരിക്കില്ല.

ഇന്നത്തെ കാലത്തെ ആധുനിക വൈദ്യ ശാസ്ത്രത്തിന്റെ വളര്‍ച്ച കാരണം കൊണ്ടുണ്ടായ നേട്ടമാണിത്. അപകടങ്ങളില്‍ മാരകമായ പരിക്കുകള്‍ പറ്റിയവരുടെ മരണശേഷം ചില അവയവങ്ങള്‍ക്ക് കേടുപാടുകള്‍ മാത്രം ഉള്ള ചില വ്യക്തികള്‍ക്ക് ജീവിക്കാന്‍ അവസരം നല്‍കുന്ന മഹത്തായ പ്രക്രിയയാണിത്. അപകടങ്ങളില്‍ പരിക്കുപറ്റിയതുമൂലമോ അസുഖങ്ങള്‍ മൂലമോ ശസ്ത്രക്രിയകള്‍ ആവശ്യമായവര്‍ക്ക് രക്തം നല്‍കാറില്ലേ നമ്മള്‍ ? അതുകൊണ്ട് നമുക്ക് എന്തെങ്കിലും പ്രശ്‌നങ്ങള്‍ ഉണ്ടായിട്ടുണ്ടോ ? അതുപോലെ മരണാന്തരം നമുക്ക് ചെയ്യാന്‍ സാധിക്കുന്ന ഒരു പുണ്യപ്രവര്‍ത്തി മാത്രമാണിത്. മണ്ണിലോ അഗ്‌നിയിലോ ഇല്ലാതാവുന്ന ശരീര ഭാഗം കൊണ്ട് മറ്റൊരു ജീവന്‍ രക്ഷപെടുന്നെങ്കില്‍ അത് ഇല്ലാതാക്കണോ ?

എന്നിരുന്നാലും ചില ആരോപണങ്ങള്‍ ഉയരുന്ന സാഹചര്യത്തില്‍ നാളെ അങ്ങനെ ഉണ്ടാവാത്ത രീതിയില്‍ നിയമങ്ങള്‍ പരിഷ്‌കരിക്കുകയാണ് ചെയ്യേണ്ടത്. അതിനുവേണ്ടി സാമൂഹ്യ മാധ്യങ്ങളില്‍ നിന്നും ലഭിച്ച ചില നിര്‍ദ്ദേശങ്ങള്‍ ചേര്‍ക്കുന്നു.

1. മസ്തിഷ്‌ക മരണം സ്ഥിരീകരിക്കുന്ന ടീമില്‍ ഒരു സര്‍ക്കാര്‍ ഡോക്ടര്‍ എങ്കിലും ഉണ്ടായിരിക്കണം. (കൂടുതല്‍ വിശ്വാസ്യത ലഭിക്കാന്‍ ഇത് സഹായിക്കും)

2. മസ്തിഷ്‌ക മരണം സ്ഥിരീകരിക്കുന്ന സമയത്തെ പരിശോധനകള്‍ വീഡിയോ ഉപയോഗിച്ചു റെക്കോര്‍ഡ് ചെയ്യുക. (നടപ്പിലാക്കിയാല്‍ ഡോക്ടര്‍മാര്‍ നേരിട്ട് കാണാതെ മസ്തിഷ്‌ക മരണം സ്ഥിരീകരിച്ചു എന്ന ആരോപണം ഉണ്ടാവില്ല)

3. അവയവദാനം നിര്‍വഹിച്ച ശരീരത്തില്‍ താമസം കൂടാതെ പോസ്റ്റ് മോര്‍ട്ടം പരിശോധന നടത്തുക, മുന്‍പ് പരിശോധനയിലൂടെ കണ്ടുപിടിക്കാത്ത അണുബാധയോ മറ്റോ ഉണ്ടെങ്കില്‍ വിവരം ട്രാന്‍സ്പ്ലാന്റ് കോഓര്‍ഡിനേറ്ററെ അറിയിക്കുക. (അവയവങ്ങളെ സ്വീകരിച്ച ശരീരം തന്നെ ഉപേക്ഷിക്കാതിരിക്കാനായി സ്റ്റിറോയ്ഡ്, പ്രതിരോധശേഷി ഇല്ലാതാക്കുന്ന മരുന്നുകള്‍ തുടങ്ങിയവ കൊടുക്കുന്നതിനാല്‍ അണുബാധ പൂര്‍ണ്ണമായും ഒഴിവാക്കിയിരിക്കണം)

4. ഓരോ വര്‍ഷവും അവയവ മാറ്റ ശസ്ത്രക്രിയകളുടെ ഓഡിറ്റ് നടത്തണം. മരണാനന്തര അവയവമാറ്റങ്ങളുടെ മാത്രമല്ല, ലൈവ് ഡോണര്‍മാരില്‍ നിന്നും മാറ്റി വെച്ചതിന്റെയും ഉള്‍പ്പെടുത്തണം. ഹൃദയം, കരള്‍ തുടങ്ങിയവയുടെ മാറ്റത്തിലൂടെ എത്ര വര്‍ഷം ജീവിതത്തില്‍ കൂടുതല്‍ ലഭിക്കുന്നുണ്ട് എന്നതും മനസിലാക്കേണ്ടതുണ്ട്.

5. സര്‍ക്കാര്‍ മേഖലയില്‍ കൂടുതല്‍ അവയവമാറ്റ ശസ്ത്രക്രിയകള്‍ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുക. സ്വകാര്യ ആശുപത്രികളിലെ ചിലവുകള്‍ താങ്ങാനാവാത്ത സാധാരണക്കാര്‍ക്ക് ഗുണപ്രദമാകുമത്. കോട്ടയം മെഡിക്കല്‍ കോളേജില്‍ ഹൃദയമാറ്റ ശസ്ത്രക്രിയകളും തിരുവനന്തപുരം മെഡിക്കല്‍ കോളേജില്‍ കരള്‍ മാറ്റ ശസ്ത്രക്രിയയും നടന്നുകഴിഞ്ഞു. തിരുവനന്തപുരം, കോഴിക്കോട്, കോട്ടയം മെഡിക്കല്‍ കോളേജുകളിലായി നിരവധി വൃക്ക മാറ്റ ശസ്ത്രക്രിയകളും നടന്നുവരുന്നുണ്ട്.

6. സ്വകാര്യ ആശുപത്രികളിലെ ബില്ലുകള്‍ ഓഡിറ്റിന് വിധേയമാക്കുക. അവിടെ നിന്നും ലഭ്യമാക്കുന്ന ഓരോ സേവനവും തരം തിരിച്ച് ഓരോന്നിനും വാങ്ങാവുന്ന പരമാവധി തുക നിശ്ചയിക്കുക.

മസ്തിഷ്‌ക മരണവും അവയവമാറ്റവും സംബന്ധിച്ച് ഇന്‍ഫോക്ലിനിക്കില്‍ ഡോ. ഷിംന അസീസ്, ഡോ. നെല്‍സണ്‍ ജോസഫ്, ഡോ. ദീപു സദാശിവന്‍, ഡോ. അബ്ദുള്‍ ലത്തീഫ് എന്നിവര്‍ ലേഖനങ്ങള്‍ എഴുതിയിട്ടുള്ളതാണ്. ഈ ലേഖനം എഴുതാനും അവരുടെ സഹായം ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. വിവരാവകാശ പ്രവര്‍ത്തകനായ ശ്രീ ധന്‍രാജ് സുഭാഷ് ചന്ദ്രനാണ് വിഷയസംബന്ധമായ ചില കണക്കുകള്‍ നല്‍കിയത്. 

ഓര്‍ക്കുക; എന്തായാലും ഇല്ലാതായ ഒരു ജീവന്‍, മണ്ണില്‍ കുഴിച്ചിടുകയോ, കത്തിച്ചുകളയുകയോ ചെയ്യുന്ന ഒരു ശരീരം; അതില്‍ നിന്നും കുറച്ചുപേര്‍ക്ക് ജീവിതം നല്‍കാനാവുമെങ്കില്‍ അബദ്ധപ്രചാരണങ്ങളിലൂടെ അതില്ലായ്മ ചെയ്യരുത്;അപേക്ഷയാണ്.

നിങ്ങള്‍ക്കും മരണാന്തരം അവയവങ്ങള്‍ ദാനം ചെയ്യാവുന്നതാണ്. http://knos.org.in/DonorCard.aspx ലിങ്ക് ഉപയോഗിച്ച് നിങ്ങള്‍ക്കും അവയവദാനത്തിന് സമ്മതം നല്‍കാം.

രജിസ്റ്റര്‍ ചെയ്തുകഴിയുമ്പോള്‍ ലഭിക്കുന്ന കാര്‍ഡ് സൂക്ഷിക്കുക, വിവരം ബന്ധുക്കളെ അറിയിക്കുക. ഏറ്റവും അടുപ്പമുള്ള വ്യക്തിയുടെ മേല്‍വിലാസവും ഫോണ്‍ നമ്പറും ആണ് രജിസ്റ്റര്‍ ചെയുമ്പോള്‍ നല്‍കേണ്ടത്.

അന്ധവിശ്വാസങ്ങളില്‍ നിന്നും അബദ്ധ പ്രചരണങ്ങളില്‍ നിന്നും മാറി നിന്ന് ശാസ്ത്ര വളര്‍ച്ചയുടെ കൂടെ സഞ്ചരിക്കാം, നമുക്ക് ...

(കോട്ടയം മെഡിക്കല്‍ കോളേജ്​ ഫോറന്‍സിക് മെഡിസിന്‍ വിഭാഗത്തില്‍ അധ്യാപകനാണ്​ ലേഖകന്‍)