'ഞാന്‍ സത്യസന്ധമായി പറയട്ടെ, ഇന്ത്യക്ക് വേണ്ടി പ്രവര്‍ത്തിക്കുന്നതില്‍ നിങ്ങള്‍ക്ക് ശോഭനമായ ഒരു ഭാവിയുണ്ടെന്ന് എനിക്ക് പൂര്‍ണബോദ്ധ്യമായിക്കഴിഞ്ഞു. ഇന്ത്യക്കാര്‍ക്ക് വേണ്ടി, പ്രത്യേകിച്ചും സ്ത്രീകള്‍ക്ക് വേണ്ടി പ്രവര്‍ത്തിക്കുന്നതിന് ഒരു പുരുഷനെയല്ല ആവശ്യം, ശരിക്കും ഒരു സിംഹിണിയായ സ്ത്രീയെയാണ്. ഇന്ത്യക്കിപ്പോഴും അങ്ങനെയുള്ള മഹതികളായ സ്ത്രീകളെ വാര്‍ത്തെടുക്കാനായിട്ടില്ല. അതുകൊണ്ടുതന്നെ അവള്‍ക്ക് അങ്ങനെയുള്ള സ്ത്രീകളെ മറ്റ് ദേശങ്ങളില്‍ നിന്നും ദത്തെടുക്കാതെ തരമില്ല. നിങ്ങളുടെ വിദ്യാഭ്യാസവും, ആത്മാര്‍ത്ഥതയും, വിശുദ്ധിയും, ആഴത്തിലുള്ള സ്‌നേഹവും, നിശ്ചയദാര്‍ഢ്യവും, അതിനേക്കാളേറെ സെല്‍റ്റിക് പാരമ്പര്യവുമൊക്കെ നിങ്ങളാണ് ആ സ്ത്രീ എന്ന് ഉറപ്പിക്കുന്നുണ്ട്'

ജൂലായ് 29, 1897-ല്‍ സ്വാമി വിവേകാനന്ദന്‍ സിസ്റ്റര്‍ നിവേദിത എന്ന് പില്‍ക്കാലത്ത് അറിയപ്പെട്ട മാര്‍ഗരറ്റ് എലിസബത്ത് നോബിള്‍ എന്ന സ്‌കോട്ടിഷ് വനിതയെ ഇന്ത്യയിലേക്ക് ക്ഷണിച്ചുകൊണ്ട് എഴുതിയ കത്തിലെ ഒരു ഭാഗമാണ് മുകളില്‍ ഉദ്ധരിച്ചത്. ഏറെക്കുറെ വിസ്മൃതിയിലാണ്ടു പോയൊരു ജീവിതമാണ് സിസ്റ്റര്‍ നിവേദിതയുടെത്. സ്വാമി വിവേകാനന്ദന്റെ പ്രിയപ്പെട്ട ശിഷ്യ എന്ന നിലയില്‍ അദ്ദേഹത്തിനൊപ്പം ഓര്‍ക്കപ്പെടേണ്ട ആ സംന്യാസിനിയെ പക്ഷേ സ്വാതന്ത്ര്യാനന്തര ഇന്ത്യ മറന്നുപോയതെന്തുകൊണ്ടാണ്?

19-നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തില്‍ വിവേകാനന്ദന്റെ ക്ഷണം സ്വീകരിച്ച് ഇന്ത്യയിലേക്ക് വന്ന മാര്‍ഗരറ്റ് നോബിള്‍ എന്ന അയര്‍ലന്‍ഡുകാരി ഇന്ത്യക്കായി ചെയ്ത സേവനങ്ങളോ, സാമൂഹ്യ ഉന്നമന ശ്രമങ്ങളോ അതിന്റെ പ്രാധാന്യത്തില്‍ രേഖപ്പെടുത്തുവാന്‍ നമുക്ക് ആകാതെ പോയത് എന്തുകൊണ്ടാണ്? സ്വാമി വിവേകാനന്ദന്റെ തണലില്‍ അവര്‍ ഒതുങ്ങിപ്പോയതാണോ, അതോ പാശ്ചാത്യയായത് കൊണ്ട് അവരുടെ ചിന്തയിലെ ഔന്നത്യം അംഗീകരിക്കാന്‍ ഇന്ത്യന്‍ മനസ്സുകള്‍ക്ക് കഴിയാതെ പോയതാണോ?

അത്തരം അന്വേഷണമാണ് രേബ സോമിനെ സിസ്റ്റര്‍ നിവേദിത പിന്നിട്ടു പോയ കാലടികള്‍ പിന്തുടരാന്‍ പ്രേരിപ്പിച്ചതും, 'മര്‍ഗോട്ട്: സിസ്റ്റര്‍ നിവേദിത ഓഫ് സ്വാമി വിവേകാനന്ദ' എന്ന ജീവചരിത്ര പുസ്തകത്തില്‍ എത്തിക്കുകയും ചെയ്തത്. ഗഹനവും, സുദീപ്തവും, ആസ്വാദ്യകരവുമാണ് ഈ പുസ്തകം. മാത്രവുമല്ല, ഈ രചന  പുറത്തുവരുന്നത് സിസ്റ്റര്‍ നിവേദിതയുടെ 150-ാം ജന്മദിന വര്‍ഷത്തിലാണന്ന പ്രത്യേകത കൂടിയുണ്ട്.

അവരുടെ ചിന്തകളെ, വികാര വിചാരങ്ങളെ, സന്ദേഹങ്ങളെ ഒക്കെ മനുഷ്യപക്ഷത്ത് നിന്ന് നോക്കിക്കാണുന്നുണ്ട് ഈ പുസ്തകം. ജീവചരിത്രങ്ങള്‍ 'അസാധാരണങ്ങളായ' വ്യക്തിത്വങ്ങളെ മെനയുന്ന ഇക്കാലത്ത് രേബയുടെ ഈ പുസ്തകം സിസ്റ്റര്‍ നിവേദിതയെ നിഷ്പക്ഷ വീക്ഷണത്തില്‍ വിവരിക്കുന്നത് തന്നെ അത്യാഹ്ലാദകരമാണ്. ഇന്ത്യയില്‍ ഉണ്ടായിരുന്ന കാലയളവില്‍ സിസ്റ്റര്‍ നിവേദിത തന്റെ കൂട്ടുകാര്‍ക്കെഴുതിയ 800 ഓളം കത്തുകളെ  ആധാരപ്പെടുത്തിയാണ് രേബ ഈ പുസ്തകം എഴുതിയിരിക്കുന്നത്.

സ്വാമി വിവേകാനന്ദന്റെ പുസ്തകങ്ങള്‍ വാങ്ങാന്‍ ഇവിടെ ക്ലിക്ക് ചെയ്യുക

സിസ്റ്റര്‍ നിവേദിതയുടെ ജീവിതത്തെ ഇത്ര സമഗ്രതയില്‍ കാണുന്ന ഒരു സാഹിത്യസംരംഭം ഇന്ത്യയിലെ ഒരു ഭാഷയിലും ഇതിന് മുന്‍പ്  ഉണ്ടായിട്ടില്ല. 2013 ല്‍ കൊല്‍ക്കത്തയിലെ ഇന്ത്യന്‍  കൗണ്‍സില്‍ ഫോര്‍ കള്‍ച്ചറല്‍ റിലേഷന്‍സ് മേധാവിയായിരുന്ന കാലത്തായിരുന്നു രേബ ഇത്തരം ഒരു ഉദ്യമത്തിലേക്ക് വരുന്നത്. ഈ പുസ്തകത്തിന് ആധാരമായ പല വസ്തുതകളും തേടിപ്പിടിക്കാന്‍ ഏറെ അധ്വാനിക്കേണ്ടി വന്നിട്ടുണ്ട് അവര്‍ക്ക്. എന്നാല്‍ ചിലവയൊക്കെ അവരെ തേടിയെത്തി എന്ന കൗതുകവും രേബ ഈ പുസ്തകത്തിന്റെ ആമുഖത്തില്‍ പങ്കുവയ്ക്കുന്നുണ്ട്.

1898-ലെ ഒരു തണുത്ത പ്രഭാതത്തില്‍ ലണ്ടനിലെ തില്‍സ്ബറി ജെട്ടിയില്‍ നിന്ന് ഉടയോരെയെല്ലാം കണ്ണീരില്‍ നനയിച്ചുകൊണ്ട് എസ്.എസ്. മോമ്പസയില്‍ ഇന്ത്യയിലേക്ക് എത്തിയ മര്‍ഗോട്ട് അനുഭവിച്ചത് സ്‌നേഹപൂര്‍ണമോ, അനുതാപപൂര്‍ണമോ ആയ സ്വീകരണമായിരുന്നില്ല. വെളുത്ത വര്‍ഗക്കാരിയുടെ ഇന്ത്യന്‍ സ്‌നേഹം കപടമെന്നേ ഇന്ത്യക്കാര്‍, പ്രത്യേകിച്ച് ബംഗാളികള്‍ ആദ്യം കരുതിയിരുന്നുള്ളൂ.

സ്വാതന്ത്ര്യസമര രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ തിളച്ചുമറിയലില്‍ വേവുകയായിരുന്നു അക്കാലത്ത് ബംഗാള്‍. രാജ്യസ്വാതന്ത്ര്യത്തിനായി ആത്മസമര്‍പ്പണത്തിന്റെ പാത ഇന്ത്യന്‍ യുവത്വം സ്വീകരിക്കണം എന്നതായിരുന്നു സ്വാമി വിവേകാനന്ദന്റെ ആഹ്വാനം. എന്നാല്‍ മറ്റൊരു ദിശയില്‍ ബ്രഹ്മസമാജ്  പ്രസ്ഥാനം ജനങ്ങളെ മതത്തിന്റെയും, സാമൂഹ്യ ദുരാചാരങ്ങളുടെയും പിടിയില്‍ നിന്ന് നിര്‍ധാരണം ചെയ്യുന്ന പ്രവര്‍ത്തനങ്ങളില്‍ വ്യാപൃതരായിരുന്നു.  ഈ രണ്ടു ധാരകള്‍ പരസ്പരം കലഹിക്കുന്ന ബംഗാളിന്റെ ഭൂമികയിലേക്കാണ് നിവേദിത കടന്നു വന്നത്. സ്ത്രീകളുടെ ഉന്നമന്നം വിദ്യാഭ്യാസത്തിലൂടെ  സാധ്യമാക്കണം എന്നതായിരുന്നു അവരുടെ ശ്രമവും, ലക്ഷ്യവും. ഇംഗ്ലണ്ടിലും അവര്‍ ശ്രമിച്ചത് അതിനു വേണ്ടിയായിരുന്നു.

വിവേകാനന്ദന്‍ അവരെ ഇന്ത്യയിലേക്ക് ക്ഷണിക്കുന്നതും അത്തരം ഒരു ഉദ്യമം മനസ്സില്‍ കണ്ടുകൊണ്ടായിരുന്നു. ഇന്ത്യന്‍/ഹിന്ദു സംസ്‌കാരത്തേയും അതിന്റെ ആത്മീയപരിസരങ്ങളെയും കുറിച്ച് അവര്‍ ദീര്‍ഘമായി എഴുതുകയും പ്രസംഗിക്കുകയും ചെയ്തു. ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണത്തില്‍ ഞെരിഞ്ഞമര്‍ന്ന ഒരു ജനതയില്‍ നിന്ന് സ്‌നേഹവും, പരിഗണനയും അവര്‍ നേടിയത് ആ ജനതയുടെ സങ്കടങ്ങള്‍ക്കൊപ്പം നടന്നു കൊണ്ടായിരുന്നു. വിവേകാനന്ദനോട് കേവലം കൗതുകത്തില്‍ തുടങ്ങിയ ബന്ധം ഇന്ത്യന്‍ സ്‌നേഹമായി പിന്നീട് പരിണമിക്കുകയായിരുന്നു.

വിവേകാനന്ദന്‍ അവര്‍ക്ക് പ്രഭുവും, പിതാവും ആയിരുന്നുവെങ്കില്‍ ടാഗോറിനോട് അവര്‍ക്കുണ്ടായിരുന്നത് അദമ്യമായ സ്‌നേഹവും, ബഹുമാനവുമായിരുന്നു. ആദ്യമൊക്കെ നിവേദിത ഉയര്‍ത്തിപ്പിടിച്ച ദേശീയതാബോധത്തെ ടാഗോര്‍ നിരസിക്കുകയാണ് ഉണ്ടായത്. അവര്‍ ഉയര്‍ത്തി കൊണ്ട് വന്ന ദേശീയതാബോധം പൂര്‍ണബോധ്യത്തോടെ അകമേ ഉരുവം കൊണ്ട ഒന്നാണെന്നും, അത് ബ്രിട്ടീഷുകാര്‍ പൊതുവെ പുലര്‍ത്തുന്ന പൊതിഞ്ഞ് മിനുക്കിയെടുത്ത വ്യാജബോധ്യത്തില്‍ നിന്ന് ഉണ്ടായതല്ലെന്നും, അത് ഇന്ത്യന്‍ അഖണ്ഡതയില്‍ ഊന്നിയിട്ടുള്ളതാണ് എന്നും പില്‍ക്കാലത്ത് ടാഗോറിന് ബോധ്യപ്പെട്ടിരുന്നു. ഇന്ത്യയുടെ പൈതൃകത്തെയും, അതിന്റെ വൈവിധ്യമാര്‍ന്ന സംസ്‌കാരത്തെയും, ശാസ്ത്രാവബോധത്തെയുമൊക്കെ പിന്‍പറ്റിയാണ് നിവേദിത തന്റെ ദേശീയ ബോധം മെനഞ്ഞത്. ഈ തിരിച്ചറിവില്‍ നിന്നാണ്  'ഭഗിനി നിവേദിത' എന്ന പേരില്‍ ടാഗോര്‍ ഒരു ലേഖനം എഴുതിയത്. അതില്‍ അദ്ദേഹം ഇങ്ങനെ പറയുന്നു:

'നിവേദിതയുടെ ധാര്‍ഷ്ട്യം തെല്ലൊന്നുമല്ല എന്നെ ചൊടിപ്പിച്ചിട്ടുള്ളത്. എന്നിരുന്നാലും അവര്‍ ഈ സമൂഹത്തിന് ചെയ്ത സേവനം അവഗണിക്കാന്‍ പറ്റാത്തതാണ്. അതുകൊണ്ട് തന്നെ, നിവേദിതയെ കേവലം ഒരു ഹിന്ദു സംന്യാസിനിയായല്ല കാണേണ്ടതും മാനിക്കേണ്ടതും. മറിച്ച് ഒരു മനുഷ്യനായി കണ്ടു വേണം. അവര്‍ ഒരേസമയം ചിന്തിക്കുകയും അതിന് വേണ്ടി കഠിനാധ്വാനം ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നു. അവരുടെ ഉള്ളിലെ സ്‌നേഹം തരിമ്പ് പോലും ചോരാതെ ഈ സമൂഹത്തിനായി വിളമ്പിയിട്ടുണ്ട്. അതിനാല്‍ തന്നെ അവര്‍ ലോകമാതാ എന്ന നാമത്തിന് അര്‍ഹയാണ്.'

പക്ഷേ വിവേകാനന്ദന്‍ നിവേദിതയുടെ ടാഗോര്‍ സ്‌നേഹത്തെ വിലക്കുന്നുണ്ട്. ടാഗോറിന്റെ കുടുംബം അശ്ലീല വിഷം കൊണ്ട് ബംഗാളിനെ മലീമാസമാക്കുന്നു എന്നാണ് അദ്ദേഹം പറയുന്നത്. ടാഗോര്‍ കവിതകളിലെ പ്രണയവും, കാല്‍പ്പനികതയും യുവതയെ വഴിപിഴപ്പിക്കുന്നു എന്നൊരു അഭിപ്രായവും അദ്ദേഹത്തിനുണ്ടായിരുന്നു. പക്ഷേ അപ്പോഴും, നിവേദിത രഹസ്യമായി ടാഗോറിനെ ആരാധിച്ചു.

ടാഗോറിന്റെ ഭവനത്തില്‍ സംഗീതത്തിനും, കവിതയ്ക്കും, അതിലുപരി ആശയവിനിമയത്തിനും അനന്തസധ്യതകളുണ്ട് എന്ന തിരിച്ചറിവിലായിരുന്നു ഒഴിവുള്ള ദിവസങ്ങള്‍ അവിടെ ചെലവിടാന്‍ അവര്‍ ആഗ്രഹിച്ചത്. സ്വാതന്ത്ര്യസമരത്തിലെ പ്രമുഖ നേതാക്കന്മാരായിരുന്ന ഗോപാല്‍കൃഷ്ണ ഗോഖലെ, ആരബിന്ദ ഘോഷ് തുടങ്ങിയവരുമായി ആശയ സംവാദങ്ങള്‍ നടത്താന്‍ അക്കാലത്ത് അവര്‍ക്ക് കഴിഞ്ഞിരുന്നു. എന്തിനേറെ, ജെ.സി. ബോസിന്റെ ഉയര്‍ച്ചയില്‍ പ്രധാന പങ്കുവഹിച്ചതും അവരായിരുന്നു.

അബനീന്ദ്രനാഥ് ടാഗോറിന്റെ 'ഉമ: തപസ്വിനിയായ സിസ്റ്റര്‍ നിവേദിതയുടെ സാങ്കല്പിക ഛായാചിത്രം' എന്ന പ്രശസ്തമായ പെയിന്റിങ്ങാണ് പുസ്തകത്തിന്റെ കവറായി ഉപയോഗിച്ചിട്ടുള്ളത്. ജീവചരിത്രങ്ങളുടെ  സമീപകാല ചരിത്രം പരിശോധിച്ചാല്‍, ഏറെ വേറിട്ട് നില്‍ക്കുന്നതാണ് ഈ പുസ്തകം.

ഇന്ത്യക്കായി, അതിന്റെ ആത്മീയ സാംസ്‌കാരിക ഉന്നമനത്തിനായി പ്രവര്‍ത്തിച്ച സിസ്റ്റര്‍ നിവേദിത എന്ന സംന്യാസിനിയേയും അവരുമായി ബന്ധപെട്ടു കിടക്കുന്ന സംഭവങ്ങളെയും വ്യക്തികളേയും സുതാര്യമായ പ്രതലത്തിലൂടെ വ്യക്തമായി നോക്കിക്കാണാന്‍ സഹായിക്കുന്ന ഒരു മികച്ച പുസ്തകമാണ് 'മാര്‍ഗോട്ട്'.