'കണ്ണും മൂക്കും ചെവിയുമൊന്നുമില്ലാത്ത, വായ മാത്രമുള്ളൊരു വികലാംഗന്‍. പച്ചവെള്ളം മാത്രം കുടിച്ച് ജീവിക്കുന്ന സാത്വികന്‍'. തോടുള്ള, ഭക്ഷ്യയോഗ്യമായ ജലജീവികളില്‍പ്പെട്ട 'മുരു'വിനെപ്പറ്റി നാട്ടിന്‍പുറത്തുകാരുടെ വിശേഷണം ഇങ്ങനെയാണ്. പതിറ്റാണ്ടുകളായി തങ്ങളുടെ ജീവിതത്തിന്റെതന്നെ ഭാഗമായ മുരുവിന്റെ ശാസ്ത്രീയതകളെക്കുറിച്ചൊന്നും ഇവര്‍ക്കറിയില്ല. പക്ഷേ ഒന്നറിയാം, കാലാകാലങ്ങളായി ഇവരെ പോറ്റിയത് ഈ ചെറു ജലജീവിയാണ്. തലശ്ശേരി ധര്‍മ്മടം ഗ്രാമപ്പഞ്ചായത്തില്‍പ്പെട്ട കിഴക്കെ പാലയാട് ഒഴയില്‍ ഭാഗം മേഖലയിലെ നിരവധി സാധാരണക്കാര്‍ ജീവിതം കരുപ്പിടിപ്പിച്ചത് മുരുവിന്റെ ഇറച്ചി ശേഖരിച്ച് വിറ്റാണ്. ഇറച്ചിശേഖരണം തൊഴിലാക്കിയവരുടെ എണ്ണം കുറഞ്ഞുവെങ്കിലും സ്വന്തം ആവശ്യത്തിനായി ഇപ്പോഴും പുഴയിലിറങ്ങുന്നവര്‍ നിരവധി. ജില്ലയില്‍ത്തന്നെ മുരു സുലഭമായി ലഭിക്കുന്ന സ്ഥലങ്ങളാണ് കിഴക്കെ പാലയാട്, ഒഴയില്‍ ഭാഗം പ്രദേശങ്ങള്‍. രുചികരമായ മുരു ഇറച്ചി ഇവിടത്തെ മാത്രം പ്രത്യേകതയാണെന്ന് അനുഭവസ്ഥര്‍ പറയുന്നു. അഴിമുഖത്തോട് ചേര്‍ന്ന് അഞ്ചരക്കണ്ടിപ്പുഴയിലാണ് ഈ 'രുചിസമ്രാട്ടി'ന്റെ താവളം.

നാട്ടിന്‍പുറങ്ങളില്‍നിന്ന് വന്‍കിട ഹോട്ടലുകളിലെ തീന്‍മേശവരെയെത്തിക്കഴിഞ്ഞു മുരു ഇറച്ചി. മെനുവിലെ 'ഓയിസ്റ്റര്‍' വിഭവങ്ങളില്‍ വി.ഐ.പി. ഓയിസ്റ്റേഴ്‌സ് പ്രധാനമായും രണ്ടുതരത്തിലാണ്. ട്രൂ ഓയിസ്റ്റേഴ്‌സും പേള്‍ ഓയിസ്റ്റേഴ്‌സും. ഇതില്‍ ട്രൂ ഓയിസ്റ്റേഴ്‌സ് വിഭാഗത്തില്‍പ്പെട്ട എഡിബിള്‍ ഓയിസ്റ്ററാണ് 'മുരു' എന്ന പേരില്‍ അറിയപ്പെടുന്നത്. (ചില സ്ഥലങ്ങളില്‍ 'മുരിങ്ങ' എന്നും പേരുണ്ട്).എക്കണ്ടി ഉസ്മാന്‍, ജബ്ബാര്‍, പ്രസാദന്‍, പ്രേമന്‍, മൂസ, കുട്ടന്‍ എന്ന പ്രജീഷ്... കിഴക്കെ പാലയാട്-ഒഴയില്‍ ഭാഗം മേഖലയില്‍ മുരു ഇറച്ചി ശേഖരണം നിത്യവൃത്തിയാക്കിയവരുടെ നിര നീളുന്നു. ചിറമ്മല്‍ പാത്തൂട്ടി എന്ന തൊണ്ണൂറുകാരിയാണ് ഇവരിലെ 'സീനിയര്‍'. വര്‍ഷങ്ങള്‍ക്ക് മുമ്പുവരെ പുഴയില്‍ മുങ്ങി മുരുവും ഇളമ്പക്കയും ശേഖരിച്ചിരുന്നു ഇവര്‍. ഇപ്പോള്‍ വയ്യാതായി.

'ഭര്‍ത്താവ് മരിച്ചതിനുശേഷം തൊടങ്ങിയ പണിയാ ഇത്. ഓര്‍മ ശരിയാണെങ്കില്‍ 46-ാം വയസ്സില്‍ പുഴയിലിറങ്ങി. ഒരാണും നാല് പെണ്ണുമാ എനിക്ക്. എല്ലാരെയും പഠിപ്പിച്ച് ഒരു നെലേലാക്കിയത് പൊഴേടെ കാരുണ്യംകൊണ്ടാ; മുരൂന്റേം' -പാത്തൂട്ടി ഉമ്മ പറയുന്നു. നീന്തല്‍ നല്ല വശമുള്ള പാത്തൂട്ടി ഉമ്മ പുഴയില്‍ വഞ്ചിയിറക്കിവരെ മുരു ശേഖരിച്ചിട്ടുണ്ട്.എണ്‍പതുകാരനായ പാലേരി ഹൗസില്‍ എം.കെ.വാസുദേവനാണ് മുരുവിന്റെ 'മെരുക്കം' കണ്ടറിഞ്ഞ തലമുതിര്‍ന്ന മറ്റൊരാള്‍.

'പണ്ടുകാലത്ത് കുടുംബം കഴിഞ്ഞുകൂടിയതുതന്നെ ഇതുകൊണ്ടാ. ചെറുപ്പത്തില്‍ത്തന്നെ പുഴയിലിറങ്ങി. കാരണവന്‍മാരും ഈ രംഗത്തുണ്ടായിരുന്നു. ആദ്യമൊക്കെ മക്കളും കൂടെ കൂടിയെങ്കിലും പിന്നീട് മറ്റു തൊഴിലുകള്‍ കിട്ടിയതോടെ അതിന് പോയിത്തുടങ്ങി' -വാസുദേവന്‍ പറയുന്നു. മുരു ഇറച്ചി അന്വേഷിച്ച് ഇങ്ങോട്ടേക്ക് ആള്‍ വരാറാണ് അന്ന് പതിവ്. അച്ചാറിടാനും മറ്റുമായി പണ്ട് മൈസൂരിലേക്കുവരെ മുരു ഇറച്ചി കയറ്റിയയച്ചിരുന്നതായി വാസുദേവന്‍ ഓര്‍ക്കുന്നു. മുരുവിന്റെ തോട് പാലക്കാട്ടേക്കും മറ്റും വന്‍ തോതില്‍ കൊണ്ടുപോയിരുന്നു. 'കക്കയെക്കാളും നല്ല കുമ്മായം ലഭിക്കും മുരുവിന്റെ തോടില്‍നിന്ന്' -വാസുദേവന് ഉറപ്പ്.

100 എണ്ണത്തിന് 150 രൂപ. ഇതാണിപ്പോഴത്തെ വില. പുഴയുടെ ആഴക്കൂടുതലുള്ള ഭാഗങ്ങളില്‍നിന്ന് ശേഖരിക്കുന്നവരില്‍നിന്ന് മുരു 60 രൂപയ്ക്ക് വാങ്ങി, അതിന്റെ ഇറച്ചിയെടുത്ത് 150 രൂപയ്ക്ക് വില്ക്കുന്നവരുമുണ്ട്. ചിറമ്മല്‍ പാത്തൂട്ടിയുടെ പിന്‍ഗാമിയായി മറ്റൊരു സ്ത്രീയുണ്ട് സക്രിയമായി ഇപ്പോള്‍ രംഗത്ത്- മൊയ്തുപ്പാലം പരിസരത്തെ ശാന്ത. വേലിയിറക്കസമയത്ത് മുരു ഇറച്ചി ശേഖരിക്കുന്ന ശാന്ത ഒഴയില്‍ ഭാഗത്തെ പതിവുകാഴ്ചയാണ്.

ഉപ്പുവെള്ളത്തിലാണ് മുരുവിന്റെ ആവാസ വ്യവസ്ഥ. വെറും ചെളിയുള്ളിടത്ത് വളരില്ല. മാലിന്യം കലരാത്ത വെള്ളം നിര്‍ബന്ധം. പാറക്കെട്ടിന്റെ അടിഭാഗങ്ങളില്‍ പറ്റിപ്പിടിച്ച് വളരും. വെള്ളത്തില്‍ നിക്ഷേപിക്കുന്ന ചാക്ക്, കക്കാത്തോട് എന്തിനധികം, ഒഴിഞ്ഞ മദ്യകുപ്പിയില്‍വരെ പറ്റിപ്പിടിച്ച് വളരും. 'മണ്ണടിഞ്ഞ പൂര്‍വിക'രുടെ തോടില്‍ത്തന്നെ വളരാനും സാധിക്കും.

കക്ക, കല്ലുമ്മക്കായ എന്നിവയെപ്പോലെ കൃത്യമായൊരു രൂപമില്ല മുരുവിന്. ഏതാണ്ട് പവിഴപ്പുറ്റിനെപ്പോലെ നിയതമായൊരു ആകൃതിയില്ലായ്മ. പരിചയമില്ലാത്തവര്‍ മുരുവിറച്ചി ശേഖരിക്കാനിറങ്ങിയാല്‍ പെട്ടതുതന്നെ. ചോരയൊലിക്കുന്ന കൈകാലുകളുമായി മടങ്ങാം. കത്തിപോലെ മൂര്‍ച്ചയുള്ളതാണ് ഇതിന്റെ തോട്. മുരു ശേഖരിക്കുന്നവര്‍ക്ക് ധരിക്കാനായി പ്രത്യേകം രൂപകല്പനചെയ്ത ഷൂസുവരെ നിലവിലുണ്ട്.

മുരുവിന് പറ്റിപ്പിടിച്ച് വളരാനായി രൂപകല്പനചെയ്യുന്ന പ്രത്യേകം ഇടങ്ങളാണ് 'പരണ്ട' എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. (തെറി എന്നും പേരുണ്ട്). മുരുവിന്റെ തോട്, കക്കാത്തോട്, കല്ലിന്‍ കഷണങ്ങള്‍ തുടങ്ങിയവ പുഴക്കരികെ കൂട്ടിയിട്ടാണ് പരണ്ട ഉണ്ടാക്കുന്നത്. പരണ്ടയില്‍ പറ്റിപ്പിടിച്ച് വരുന്ന മുരുവിനെ വേലിയേറ്റസമയത്തുപോലും 'കൈകാര്യം'ചെയ്യാം.

കോഴിയിറച്ചിക്ക് ബദലായാണ് ഇവിടങ്ങളില്‍ മുരു ഉപയോഗിക്കുന്നത്. വിശേഷദിവസങ്ങളിലും കല്ല്യാണനിശ്ചയത്തിനും മറ്റും മുരു ഒഴിവാക്കാനാവാത്ത വിഭവം. 'മുരുവിറച്ചികൊണ്ടുള്ള സ്റ്റ്യൂവും റൊട്ടിയും'. കല്ല്യാണനിശ്ചയത്തിന് ഇതാണ് പഥ്യം.

മുരുവിന്റെ കറി, ഫ്രൈ, അച്ചാറ്, എന്തിന് മുരു ബിരിയാണിവരെ വെച്ചുകളയും ഇന്നാട്ടുകാര്‍. തിരിച്ചുകടിക്കാത്തതിനാല്‍ ഇവനെ പച്ചയ്ക്ക് തിന്നാന്‍പോലും ആളുണ്ടിവിടെ. പാത്രത്തില്‍ ശേഖരിച്ച മുരുവിറച്ചി ഒന്നിനുപിറകെ ഒന്നായി പച്ചയ്ക്ക് തിന്ന ചെറുപ്പക്കാരന്‍ ഷിജു പൂവാലി ഒരഭിപ്രായവും വെച്ചു കാച്ചി- 'ഒരു മുരുവിന്റെ ഇറച്ചി ഒരു മുട്ടയ്ക്ക് സമമാണെന്നാ.' പണ്ട് ഇവിടം സന്ദര്‍ശിക്കാനെത്തിയ സായിപ്പന്മാര്‍ മുരുവിറച്ചി പച്ചയ്ക്ക് കുരുമുളകുപൊടിയും കൂട്ടി തിന്നതിന്റെ ഓര്‍മയുണ്ട് പ്രായമായവര്‍ക്ക്.

വെള്ളത്തില്‍ നിക്ഷേപിക്കുന്ന മുരുവിറച്ചി ഫ്രിഡ്ജില്‍ സൂക്ഷിച്ചുവെക്കാം. തോട് മാറ്റാത്ത മുരു നനഞ്ഞ ചാക്കില്‍ പൊതിഞ്ഞുവെച്ചാല്‍ ദീര്‍ഘനാള്‍ കേടുകൂടാതെയിരിക്കും.

ചിപ്പിയുടെ ഉള്ളില്‍നിന്ന് മുത്ത് ലഭിക്കുന്നതുപോലെ മുരുവിന്റെ ഉള്ളില്‍നിന്നും മുത്ത് കിട്ടും; വളരെ വിരളമായി. ആയിരക്കണക്കിന് മുരുക്കളില്‍ ഒന്നില്‍നിന്നാണ് മുത്ത് കിട്ടുന്നത്. ഇത്തരം മുത്ത് പൊന്നില്‍ കെട്ടി മനോഹരമായൊരു മൂക്കുത്തിയുണ്ടാക്കിയിട്ടുണ്ട് മുരുവിറച്ചി ശേഖരിക്കുന്ന ശാന്ത.

എക്കണ്ടി ഉസ്മാന്‍ തനിക്ക് ലഭിച്ച കൊച്ചു മുത്തുകള്‍ ഒരു കുപ്പിയില്‍ ഭദ്രമായി ശേഖരിച്ചുവെച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇറച്ചിയില്‍ പൂഴിത്തരി പെടുമ്പോള്‍ ജീവി സ്വയമുണ്ടാക്കുന്നൊരു സുരക്ഷാ വലയമാണ് മുത്തായി രൂപാന്തരപ്പെടുന്നതെന്ന് വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നു. ഇറച്ചിയില്‍ പൂഴി തട്ടി വേദനിക്കാതിരിക്കാന്‍ സ്വയയെമാരുക്കുന്നൊരു 'മാജിക്'.

പണ്ടത്തേതില്‍നിന്ന് ഏറെ കുറഞ്ഞു ഇന്ന് മുരുവിന്റെ ലഭ്യത. സുനാമിയുണ്ടായപ്പോള്‍ കുറേയേറെ നശിച്ചിരുന്നു. മുരുവളര്‍ച്ചയ്ക്ക് വെള്ളത്തിന് നല്ല ഒഴുക്കുവേണം. പുഴമലിനീകരണം വ്യാപകമായതോടെ പുഴയുടെ ഒഴുക്കും നിലച്ചു. കല്ലുമ്മക്കായ് കൃഷിക്കാര്‍ വന്‍തോതില്‍ പുഴയില്‍ കല്ലുമ്മക്കായ് വിത്തിടുന്നത് മുരുവിന്റെ സ്വാഭാവിക വളര്‍ച്ചയ്ക്ക് തടസ്സമാകുന്നതായി ചൂണ്ടിക്കാണിക്കപ്പെടുന്നു. ഒരു ജീവിയുടെ താളനിബദ്ധമായ ആവാസ വ്യവസ്ഥയിലേക്ക് മറ്റൊരു ജിവിവര്‍ഗം കൂട്ടത്തോടെ ഇടപെടുന്നതാണ് ഇവിടെ പ്രശ്‌നം സൃഷ്ടിക്കുന്നത്.

'പരിസ്ഥിതി മലിനീകരണം കാരണം ഇളമ്പക്കയും നന്നേ കുറഞ്ഞു. ഓരിക്ക, ഓട്ടിക്ക, കൂരിക്ക എന്നിവ കണികാണാന്‍കൂടി ഇല്ലാതെയായി' -നാട്ടുകാര്‍ പറയുന്നു.എങ്കിലും പരിസ്ഥിതി-പുഴ സംരക്ഷണത്തിന്റെ ചില മുന്നേറ്റങ്ങള്‍ ഇവിടെ കണ്ടുതുടങ്ങിയിട്ടുണ്ട്. പുഴയോര സംരക്ഷണ സമിതിയുടെ നേതൃത്വത്തില്‍ പുഴ ശുചിയാക്കിയത് ഇക്കൂട്ടത്തിലൊന്നാണ്. ധര്‍മ്മടം പാലം പരിസരത്തെ റെയില്‍വേ പാലം മുതല്‍ കിഴക്കെ പാലയാട് വരെയാണ് പുഴ ശുചിയാക്കിയത്.