കൃഷിക്കും മൃഗസംരക്ഷണത്തിനോടും ഒപ്പം മത്സ്യം വളര്‍ത്തുന്ന രീതിയാണ് സംയോജിതകൃഷി. ചൈനയുള്‍പ്പടെയുള്ള രാജ്യങ്ങളില്‍ പണ്ടുകാലം മുതല്‍ക്കേ സംയോജിത മത്സ്യകൃഷി പ്രചാരത്തിലുണ്ട്. എന്നാല്‍ ഇന്ത്യയില്‍ സമീപകാലത്താണ് ഇത്തരം കൃഷി രീതിയ്ക്ക് ഊന്നല്‍ ലഭിച്ച് തുടങ്ങിയത്. 

നെല്‍പ്പാടങ്ങളിലെ മത്സ്യകൃഷിക്ക് പുറമെ കാലി വളര്‍ത്തല്‍, പന്നി വളര്‍ത്തല്‍, കോഴി വളര്‍ത്തല്‍, താറാവു വളര്‍ത്തല്‍ എന്നിയോടൊപ്പവും മത്സ്യകൃഷി ചെയ്യാവുന്നതാണ്.

മൃഗങ്ങളെ വളര്‍ത്തുമ്പോള്‍ ലഭിക്കുന്ന വിസര്‍ജ്ജ്യ വസ്തുക്കള്‍ മത്സ്യക്കുളങ്ങളില്‍ വളങ്ങളായി മാറ്റിയെടുക്കുകയും അതുമൂലം വളര്‍ത്തുമത്സ്യങ്ങളുടെ പഥ്യാഹാരമായ ജീവപ്ലവകങ്ങളെ കൂടുതലായി ലഭ്യമാക്കി മത്സ്യ ഉല്‍പാദനം വര്‍ധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യാവുന്നതാണ്. 

ഇതിന് പുറമെ വിസര്‍ജ്ജ്യവസ്തുക്കള്‍ ഒരു പരിധിവരെയെങ്കിലും വളര്‍ത്തുമത്സ്യങ്ങള്‍ക്ക് നേരിട്ട് ആഹാരമായിത്തീരുകയും ചെയ്യുന്നു. കാര്‍പ്പ് മല്‍സ്യങ്ങള്‍ സംയോജിതകൃഷി രീതിയ്ക്ക് പറ്റിയവയാണ്.

പന്നി, താറാവ്, കോഴി എന്നിവ വളര്‍ത്തുന്നുണ്ടെങ്കില്‍ അവയുടെ കൂടുകള്‍ മത്സ്യക്കുളങ്ങളുടെ കരയില്‍ നിര്‍മ്മിച്ച് ഇതിലെ ഉച്ഛിഷ്ട പദാര്‍ത്ഥങ്ങള്‍ കുളത്തിലേയ്ക്ക് തിരിച്ചുവിട്ട് മത്സ്യകൃഷിയില്‍ ഉപയോഗിക്കുവാന്‍ കഴിയും.

വളര്‍ത്തു മൃഗങ്ങള്‍ ഉപയോഗിക്കാതെ വരുന്ന തീറ്റയ്ക്കു പുറമെ പലപ്പോഴും ഈ ജീവികളുടെ വിസര്‍ജ്ജ്യവസ്തുക്കളും മത്സ്യങ്ങള്‍ കഴിക്കും.

ഇങ്ങനെയുള്ള കൃഷിയില്‍ മത്സ്യങ്ങള്‍ക്ക് പ്രത്യേക തീറ്റ ആവശ്യമില്ലാത്തതിനാല്‍ കൃഷിയ്ക്കുള്ള ചിലവ് കുറവായിരിക്കും. ഇതില്‍ പ്രധാനപ്പെട്ട രണ്ടെണ്ണമാണ് താറാവിനേയും പന്നിയേയും വളര്‍ത്തുന്നതിന് ഒപ്പമുള്ള മത്സ്യകൃഷി.

താറാവു വളര്‍ത്തുന്നതിനോടൊപ്പമുള്ള മത്സ്യകൃഷി
താറാവ് കാര്‍പ്പു മത്സ്യങ്ങളുമായി ഇണങ്ങിപ്പോകുന്നതിനാല്‍ അവയെ മത്സ്യക്കുളങ്ങളില്‍ വിടുന്നത് കൂടുതല്‍ ആദായം ഉറപ്പു വരുത്തുന്നു.

താറാവ് മുഖ്യമായും ജലപ്രാണികളുടെ കുഞ്ഞുങ്ങളേയും തവളക്കുഞ്ഞുങ്ങള്‍, ഞെവുണിക്ക എന്നീ മത്സ്യാഹാരങ്ങളല്ലാത്ത ജന്തുക്കളെയും, ജലസസ്യങ്ങളുമാണ് ഭക്ഷിക്കുക. 

അതുകൊണ്ടുതന്നെ വളര്‍ത്തുന്ന മത്സ്യങ്ങളുമായി ഭക്ഷണത്തിനു മത്സരിക്കേണ്ടിവരില്ല. പകല്‍ സമയങ്ങളില്‍ താറാവുകളെ കുളത്തില്‍ വിഹരിക്കുന്നതിന് അനുവദിക്കുമ്പോള്‍ അവയുടെ കാഷ്ഠം കുളത്തിന്റെ  എല്ലാ ഭാഗത്തും എത്തും.

താറാവിന്റെ കൂടുകള്‍ ഉറപ്പിക്കാന്‍ കീറിയ മുളകളോ അതുപോലുള്ള ചെലവു കുറഞ്ഞ വസ്തുക്കളോ ഉപയോഗിക്കാം. താറാവൊന്നിന് 0.30.5 ച.മീ സ്ഥലം ഉണ്ടായിരിക്കണം. കൂടുകള്‍ നല്ല വായു സഞ്ചാരമുള്ളതായിരിക്കുവാനും അതു ശുദ്ധിയായി സൂക്ഷിക്കുവാനും ശ്രദ്ധിക്കണം.

ഒരു ഹെക്ടര്‍ വിസ്തീര്‍ണ്ണമുള്ള കുളത്തിന് 200 മുതല്‍ 300 താറാവുകള്‍ വളര്‍ത്താം. താറാവിന്റെ എണ്ണം കൂടി അവയുടെ കാഷ്ടം വെള്ളം മലിനമാകാതിരിക്കാന്‍ ശ്രദ്ധിക്കണം. 24 മാസം പ്രായമുള്ള താറാവുകുഞ്ഞുങ്ങളെ രോഗപ്രതിരോധ നടപടികള്‍ എടുത്തശേഷം വേണം വളര്‍ത്താനുപയോഗിക്കുവാന്‍.

പ്രതിദിനം താറാവൊന്നിന് 100 മുതല്‍ 150 ഗ്രാം നിരക്കില്‍ സമീകൃതാഹാരവും തീറ്റയുടെ ഒപ്പം ആവശ്യത്തിന് വെള്ളവും കൊടുക്കണം. പുറത്തു പോകുന്ന തീറ്റ കുളത്തില്‍ വീഴത്തക്കവിധം കൂട്ടിനുള്ളിലോ കുളത്തിന്റെ അരികിലോ ഇട്ടു കൊടുക്കേണ്ടതാണ്. ഏതാണ്ട് 6 മാസം കൊണ്ട് താറാവ് മുട്ടയിടുവാന്‍ തുടങ്ങും.

ഹെക്ടറൊന്നിന് 6000 എന്ന തോതില്‍ കട്‌ല, രോഹു, മൃഗാല്‍, കോമണ്‍ കാര്‍പ്പ്, സില്‍വര്‍ കാര്‍പ്പ്, ഗ്രാസ് കാര്‍പ്പ് എന്നീ ആറിനം മത്സ്യങ്ങളെ നിക്ഷേപിച്ചാല്‍ 3500 മുതല്‍ 4500 കിലോഗ്രാം മത്സ്യവും 500 കിലോഗ്രം താറാവിറച്ചിയും താറാവൊന്നിന് 300 മുട്ടയും പ്രതിവര്‍ഷം ലഭിക്കും.

മത്സ്യത്തിനുള്ള തീറ്റയ്ക്കും വളത്തിനുമായി പ്രത്യേകം ചിലവില്ലാത്തതിനാല്‍ മത്സ്യത്തിന്റെ ഉല്‍പ്പാദനചിലവ് മറ്റു കൃഷിരീതികളെ അപേക്ഷിച്ച് വളരെ കുറവായിരിക്കും.

പന്നിയും മത്സ്യവും കൂടിയുള്ള കൃഷി
ഈ രീതി കുറഞ്ഞ ചിലവില്‍ ജന്തുജന്യമായ പ്രോട്ടീന്‍ ഉല്‍പ്പാദിപ്പിക്കുന്നതിന് തികച്ചും ഫലപ്രദമാണ്. കുറഞ്ഞ ചിലവില്‍ പ്രോട്ടീന്‍ നിറഞ്ഞ മാംസം ഉല്‍പ്പാദിപ്പിക്കാമെന്നതിനു പുറമെ ഈ പുതിയ കൃഷി രീതി ഉച്ഛിഷ്ട പദാര്‍ത്ഥങ്ങളുടെ ഉപകാരപ്രദമായ ഉപയോഗത്തിനും അതു വഴി പ്രത്യേക വളങ്ങളോ തീറ്റയോ കൂടാതെ മത്സ്യം ഉല്‍പ്പാദിപ്പിക്കുന്നതിനുമുള്ള ഒരു മാര്‍ഗ്ഗം കൂടിയാണ് ഇത്.

നാടന്‍ പന്നികളും, വിദേശ ജാതികളും (ലാര്‍ജ്ജ് വൈറ്റ് യോര്‍ക്ക് ഷയര്‍, ബര്‍ക്ക്ഷയര്‍ ലാന്റ് റെയ്ഡ്) ഈ കൃഷിക്കായുപയോഗിക്കാം. പന്നികളുടെ വിസര്‍ജ്ജ്യവസ്തുക്കള്‍ നേരെ കുളത്തിലേയ്ക്കു വിടത്തക്കരീതിയില്‍ പന്നിക്കൂടുകള്‍ കുളത്തിന്റെ കരയില്‍ തന്നെ നിര്‍മ്മിക്കണം. പന്നിയൊന്നിന് 1.5 ച.മീ സ്ഥലം നല്‍കണം.

ഒരു ഹെക്ടര്‍ വിസ്തീര്‍ണ്ണമുള്ള കുളത്തില്‍ രണ്ടു മാസം പ്രായമുള്ള 35-40 കിലോ എന്ന നിരക്കില്‍ പന്നിത്തീറ്റ കൊടുക്കണം. ഇതിനു പുറമെ പച്ചപുല്ലും പന്നികള്‍ക്കു തീറ്റയായി നല്‍കണം.

അത്യാവശ്യമായ ധാതുലവണങ്ങളും ആഴ്ചയിലൊരിക്കല്‍ കൊടുക്കേണ്ടതാണ്. നന്നായി വളര്‍ത്തുന്ന പന്നികള്‍ 6 മാസം കൊണ്ട് 60 കിലോ തൂക്കം എത്തുകയും വില്‍പ്പനയ്ക്കു യോഗ്യമായിത്തീരുകയും ചെയ്യും. അപ്പോള്‍ അവയെ മാറ്റി പുതിയ ഒരു കൂട്ടം പന്നികളെ വളര്‍ത്താം.

കട്‌ല, രോഹു, മൃഗാല്‍, കോമണ്‍ കാര്‍പ്പ്, സില്‍വര്‍ കാര്‍പ്പ്, ഗ്രാസ് കാര്‍പ്പ് എന്നീ കാര്‍പ്പിനങ്ങളെ ഹെക്ടറൊന്നിന് 8000 എന്ന തോതിലുപയോഗിച്ചാല്‍ പ്രതിവര്‍ഷം 6000 മുതല്‍ 7000 കിലോഗ്രാം മത്സ്യവും, 4500 കിലോഗ്രാം പന്നിയിറച്ചിയും ലഭിക്കും. കൂടാതെ 10 മുതല്‍ 15 ടണ്‍ പന്നിച്ചാണകം പുനചംക്രമണം ചെയ്യും.